Сиреп қалған ардагерлер мен тыл еңбеккерлеріне қандай қамқорлық жасалып жатыр?

2026 жылғы 1 мамырдағы жағдай бойынша Қазақстанда екінші дүниежүзілік соғысының 57 ардагері бар. Жеңістің 81 жылдығына орай олардың әрқайсысына 5 миллион теңгеден төленді, деп хабарлайды Orda.kz.       

Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі елде қанша тыл еңбеккері, ардагерлерге теңестірілген азаматтар бар екені және оларға қандай қолдау шаралары қарастырылғаны туралы мәлімет берді.

Сондай-ақ министрлік екінші дүниежүзілік соғысы ардагерлеріне жеңілдіктер бойынша теңестірілген азаматтар туралы мәлімет ұсынды:

• Екінші дүниежүзілік соғысы кезеңінде қорғанысқа қатысу еңбек өтіліне есептелген қалаларда қызмет еткен бұрынғы КСРО-ның әскери қызметшілері, ішкі істер және мемлекеттік қауіпсіздік органдарының басшы және қатардағы құрамы — 1 адам;
• Кеңес армиясының, Әскери-теңіз флотының, ішкі істер және мемлекеттік қауіпсіздік органдарының ерікті жалдамалы қызметкерлері, әрекет етуші армия құрамындағы бөлімдерде, штабтарда және мекемелерде штаттық қызмет атқарғандар — 5 адам;
• Ленинград қоршауы кезінде еңбек етіп, «Ленинградты қорғағаны үшін» медалімен немесе «Қоршаудағы Ленинград тұрғыны» белгісімен марапатталған азаматтар — 57 адам;
• Бұрынғы кәмелетке толмаған концлагерь, гетто және басқа да мәжбүрлі ұстау орындарының тұтқындары — 110 адам;
• Чернобыль АЭС апатының және басқа да радиациялық апат салдарын жоюға қатысқан, сондай-ақ ядролық сынақтарға тікелей қатысқан — 2 707 адам.

Сонымен қатар соғыс кезінде алған жарақат, контузия немесе ауру салдарынан мүгедектігі бар адамдарға теңестірілген азаматтар:

• Әскери қызмет барысында немесе КСРО-ны қорғау кезінде, сондай-ақ Ауғанстан мен басқа да ұрыс аймақтарында жарақат алып мүгедек болған әскери қызметшілер — 2 876 адам;
• Қызметтік міндеттерін атқару кезінде жарақат алып мүгедек болған бұрынғы КСРО-ның мемлекеттік қауіпсіздік және ішкі істер органдары қызметкерлері — 178 адам;
• Басқа елдердегі әскери контингенттерге қызмет көрсетіп, ұрыс кезінде жарақат немесе ауру салдарынан мүгедек болған жұмысшылар мен қызметкерлер — 25 адам;
• Чернобыль апаты мен басқа да радиациялық апат салдарынан мүгедек болғандар және радиация әсері генетикалық түрде әсер еткен олардың балалары — 9 943 адам.

2026 жылғы 1 мамырдағы жағдай бойынша Қазақстандағы батырлар мен еңбек наградаларының иелері:

• «Халық қаһарманы» атағын алған — 8 адам;
• «Қазақстанның Еңбек Ері» атағын алған — 42 адам;
• Социалистік Еңбек Ерлері, үш дәрежелі Еңбек Даңқы орденінің кавалерлері — 18 адам;
• Соғыс жылдарындағы тылдағы еңбегі үшін бұрынғы КСРО ордендері мен медальдарымен марапатталғандар — 396 адам;
• 1941 жылғы 22 маусым мен 1945 жылғы 9 мамыр аралығында кемінде 6 ай еңбек еткен, бірақ марапат алмағандар — 30 953 адам.

Айта кетерлігі медальмен және құрметті атақпен марапатталған зейнеткерлер бойынша жеке статистика жүргізілмейді, өйткені олар арнайы мемлекеттік жәрдемақы алушылар санатына кірмейді.

Министрлік мәліметінше, республикалық бюджет есебінен жыл сайын зейнетақы мен әлеуметтік төлемдер ұлғайтылады.

2026 жылғы 1 мамырдағы орташа айлық төлемдер:

• Екінші дүниежүзілік соғысы ардагерлері үшін — 290 мың теңге;
• Соғыс салдарынан мүгедектігі бар азаматтар үшін — 300 мың теңге.

2026 жылы 9 мамырға орай төлемдер:

• соғыс ардагерлеріне — 5 миллион теңге;
• қоршаудағы Ленинград тұрғындарына — 60 мың теңгеден бастап;
• концлагерь тұтқындарына — 100 мың теңгеден бастап;
• тыл еңбеккерлеріне — 22 мың теңгеден бастап;
• соғыста қаза тапқан жауынгерлердің жесірлеріне — 50 мың теңге;
• соғыс салдарынан мүгедек болған марқұмдардың жұбайларына — 35 мың теңгеден бастап.

Сонымен қатар ардагерлерге білікті медициналық көмек, тегін протездер (тіс протезінен басқа), протездік-ортопедиялық бұйымдар беріледі. Арнайы әлеуметтік қызметтерді, байланыс қызметтерін кезексіз пайдалану және салықтық жеңілдіктер қарастырылған.

Министрлік болашақта төлемдер мен жеңілдіктер мөлшерін арттыру мәселесі республикалық бюджет мүмкіндіктерін ескере отырып қаралатынын атап өтті.

Бұған дейін Қазақстан қалаларында 9 мамырға орай ардагерлерге төленген төлемдер туралы айтылған болатын. Астанада 3 398 адам біржолғы төлем алған, ал 5 миллион теңгені бір ғана ардагер Рзағұл Байкешев алған. Алматыда бұл төлем 15 ардагерге берілді.

Қарағанды облысында 6, Қостанай облысында 4, Павлодар облысында 4 ардагер қалған. Ең үлкені — Мария Матюшина (100 жаста), ең жасы — Николай Ступка (99 жасқа толған).

Ақтөбе облысында бір ғана ардагер — Василий Грецкий, Жетісу облысында Талдықорған тұрғыны Ысқақ Хусаинов қалған.

Солтүстік Қазақстан облысында бірде-бір ардагер қалмаған, бірақ 2041 адам ардагерлерге теңестірілген санатқа жатады.

Түркістан облысында 3 ардагер бар, олардың әрқайсысына 5 миллион теңгеден төленген.

Оқи отырыңыз:

• Тоқаев: Отан үшін от кешкендер ұмытылмайды
• Қасым-Жомарт Тоқаев Мәскеуде Владимир Путинмен кездесу өткізді
• Алматыда жеңіс күні мерекесіне орай жол қозғалысы уақытша шектеледі