Каспий таязданды, итбалықтар қырылды. Себебі неде?

Каспийдегі итбалықтардың жаппай қырылуы табиғи құбылыс екені айтылды. Каспий теңізінде итбалықтар мен аққулардың қырылу себептерін билік тексеріп жатыр. Каспий теңізінің деңгейі жыл өткен сайын төмендеп бара жатыр, ал соңғы жылдары кейбір аралдардың аумағы екі-үш есеге дейін ұлғайған, деп хабарлайды Orda.kz.

2026 жылғы 7 сәуірде Каспий теңізі жағалауынан шіри бастаған 191 итбалық өлексесі табылған. Экологтар олардың қырылу себептерін зерттеуді жалғастырып жатқандарын айтты. Әзірге мамандар қауіпті аурулар мен су ластануы белгілерін анықтаған жоқ.

Ауыл шаруашылығы вице-министрі Аманғали Бердалиннің айтуынша, мұндай жағдайлар бұрын да болған. Оның пікірінше, ықтимал себептердің бірі — табиғи құбылыстар, соның ішінде жер сілкінісі кезінде орын алатын табиғи газдың бөлінуі болуы мүмкін.

«Мұндай жағдайлар бізде алғаш рет болып отырған жоқ. Бұл табиғи құбылыстармен байланысты, соның ішінде жер сілкінісі кезінде табиғи газдың бөлінуі мүмкін. Әдетте біз бұл өлекселерді теңіз толқындары жағаға шығарып тастағаннан кейін, шіри бастаған күйінде табамыз. Сол кезде сынамалар алып, зерттейміз, бірақ қанша рет тексерсек те, ешқандай ауру анықталмаған. Бұл жағдай бойынша да сынамалар алынды, зертханалық зерттеулер жүргізіліп жатыр, нәтижесін кейін айтамыз», – деді Бердалин. 

Қазіргі уақытта зерттеу жалғасып жатыр. Қорытынды нәтижелер зертханалық талдаулар аяқталғаннан кейін жарияланады.

Каспий теңізі деңгейінің төмендеуі жалғасып жатыр, ал соңғы жылдары кейбір аралдардың аумағы екі-үш есеге дейін ұлғайған. 

Мысалы, «Таза банка»  аралының аумағы 2019 жылмен салыстырғанда шамамен екі есеге өскен. Бұл су деңгейінің төмендеуі мен шығыс, батыс және оңтүстік бөліктердегі тайыздану салдарынан болған.

Сонымен қатар, Тбилиси қайраңының орнында пайда болған арал соңғы бір жылда шамамен үш есеге ұлғайған.

«Қазір анық нәрсе біреу ғана — теңіз деңгейі төмендеуді жалғастырып жатыр», — деді экспедиция жетекшісі, Ресей ғылым академиясы Каспий филиалының кіші ғылыми қызметкері Иван Ермаков. 

Каспий теңізі жыл сайын бұрынғыдан да төмен деңгейге түсіп келеді. Су деңгейінің төмендеуі өңірдің экожүйесіне, кеме қатынасына және жағалаудағы инфрақұрылымға әсер ететіні сөзсіз.

1985 жылдан бері Каспий теңізінің деңгейі үш метрге төмендеген. 2025 жылы Дүниежүзілік мұхиттар күніне орай өткен баспасөз конференциясында РФ Ғылым академиясы П.П.Ширшов атындағы океанология институтының директоры міндетін уақытша атқарушы Владимир Шевченко Каспий теңізі деңгейінің төмендеуі жалғасатынын мәлімдеді. Оның айтуынша, теңіз бетінің булануы алдағы 25 жыл бойы жалғасуы мүмкін.

Оқи отырыңыз:

• • Ғалымдар Каспий теңізі таяздана түседі деп болжайды
  • «Каспий теңізіне қауіп төніп тұр»: Тоқаев Бакуде өткен саммитте не туралы айтты?
  • Каспий тез тартылып барады: ақтаулық блогер Иран жағалауынан көңіл құлазытатын суреттер жариялады