«Шағымдануға құқықтарыңыз бар»: Балаева сөз бостандығын шектеген ережелер жайлы

31 қазан күні журналистердің Мәдениет және ақпарат министрлігіне қарсы берген талабына қатысты соттың алғашқы отырысы өтеді. Осы мәселе бойынша мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева журналистер сұрағына жауап берді, деп хабарлайды Orda.kz.

Сотқа талап қоюшылар, яғни тоғыз астаналық журналист, министрліктің жуырда қабылдаған «Журналистерді аккредитациялау туралы типтік ережелерінің» кейбір тармақтарын Конституцияға қайшы келеді деп есептейді. Бұл іс қоғамдық резонанс туғызып, демократиялық қоғамдағы журналистиканың рөлі жөнінде маңызды мәселе көтерілді. 

«Сіздер өздеріңіздің конституциялық құқықтарыңызды пайдаланып отырсыздар. Мен мемлекеттік орган қабылдайтын кез келген құжаттың Әділет департаментінде заңды сараптамадан өтетінін айтқан болатынмын. Егер журналистер тобы талап қойған болса — бұл олардың құқығы. Ал біз өз ұстанымдарымызды қорғайтын боламыз», — деді Балаева мәжіліс дәлізінде.

Еске сала кетсек, бұған дейін Қазақстан Журналистер Одағы Жәния Ұранқаеваның үкіметтік аккредитациядан айырылуына байланысты мәлімдеме жасаған болатын. Кейіннен үкімет ғимаратына журналист Жәния Ұранқаеваның кіруіне рұқсат берілді.

Соңғы уақытта мемлекеттік органдар журналистерді шеттетуге тырысып жатыр. Мысалы, аккредитациядан айыру және ғимаратқа кіруге тыйым салу Мәдениет және ақпарат министрлігінің жаңа ережелерінде қарастырылған.

2024 жылдың жазында «Ашық НҚА» сайтында БАҚ аккредитациясының жаңа ережелері туралы бұйрық жобасы жарияланды. Бұл ережелерге журналисті өз кәсіби міндеттерін орындау құқығынан айыратын көптеген тармақтар енгізілген. Мәселен, аккредитацияланған журналистер енді аккредитация берген ұйымның іс-шарасының регламентін сақтауға міндетті.

Ал регламент қандай? Ешқандай, әр ұйымдастырушы өзіне қолайлы регламент ойлап таба алады. Мысалы, іс-шара тақырыбына қатысты емес сұрақ қоюға тыйым салынуы мүмкін.

Мұндай шаралар кәсіби қауымдастық арасында наразылық тудырды.

Еске сала кетсек, бұған дейін Orda.kz тілшісіне мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева өз шешімін кейбір журналистердің «әдепсіз әрекетіне» қатысты деп түсіндірді. Ал қазіргі уақытта журналистерге дөрекі жауап берген немесе сұрақтарына жауап бермеген мемлекеттік қызметкерлерге қатысты ешқандай ереже қабылданбады.