«Қазақтелеком» басшысы Есекеев жауапкершіліктен қашып жатыр ма?

«Қазақтелеком» АҚ басқарма төрағасы Қуанышбек Есекеевтің Қайрат Сатыбалдыға қатысты берген айғағы қылмыстық іс бойынша жауапкершілікті ауыстыру әрекеті болуы мүмкін.

Мұндай болжаммен кәсіпкер Бақыт Жұмабаев бөлісті.

«Менің ойымша, бұл айғақтар барлық жауапкершілікті бір адамға аудару әрекеті, бірақ оның ықпалы мен беделінен қорқу Есекеев мырзадан жауапкершілікті алып тастамайды. «Қорқақ мың рет өледі» дегендей, батыр бір-ақ рет өледі. Тек ақымақтар ештеңеден қорықпайды. Неліктен өз-өзін қинап, үш жыл бойы қорқынышпен өмір сүрді? Қайрат Сатыбалдының өкілдері оның тамағына пышақ тақап, өз қалауынша дауыс беруге мәжбүрледі деп ойламаймын. Жігіт екі орындықта отырмақ болды, болмаса екі қожайынның құлы болайын деген шешім қабылдаған. Бергамодағы Труффальдиноның бір түрі. Тек дауыс беріп, компанияға тиімсіз шешімдерге қарсылық білдіру жеткілікті, оған ешқандай шағым жоқ» деді Жұмабаев Есекеевтің Сатыбалды ісі бойынша жауап алу хаттамасынан БАҚ-қа тараған айғақтарына түсініктеме беріп.

Жұмабаевтың айтуынша, жарияланған ақпарат «компанияға ештеңе тәуелді емес, шын мәнінде тәуелсіз директорлар керек деген миноритарлық акционерлер алға тартқан тезисті растайды».

«Бұл айғақтар барлығының бәрін біліп, ештеңе істемегенін растады. Өз сөзімен айтқанда, стратегиялық мәселелерге жауап беретін, бірақ компанияға тиімсіз мәмілелерге қарсы тұра алмайтын мұндай қорқақ бірінші менеджер компанияға керек пе, оның стратегиясы солай ма? Екінші жағынан, ол миноритарлық акционерлердің заңды талаптарында сәтті қарсылық көрсетті және бүгінгі күнге дейін жалғасуда. «Техника» деген сылтаулар сәбидің әңгімесіне ұқсайды. Сонда басқарма төрағасы емес, тиісті қызметке орналасу керек болды. Өйткені, ол өзі үшін және бүкіл директорлар кеңесі үшін өзінің дәрменсіздігіне қол қойды. Қызық, Есекеев мырза Kcell сатып алу-сату мәмілесін қалай ақтайды?» деп ҚазТАГ Жұмабаевтың сөзін келтірді.

Қазақтелекомдағы былықтар

Еске салайық, 2018 жылдың желтоқсанында бірқатар миноритарлық акционерлер «Қазақтелеком» АҚ Kcell ұялы байланыс операторын сатып алуымен келіспейтіндіктен, «Қазақтелеком» АҚ-на акцияларын қайтарып алуды талап еткен болатын. Болып жатқан жайт аясында «Қазақтелеком» тіпті миноритарлық акционерлерді қылмыстық жауапкершілікке тартуға тырысты, бірақ ақыры іс тоқтатылды. Миноритарлық акционерлер олардың құқықтарының бұзылуына Есекеевтің жеке өзі жауапты екенін айтып, өтініш берген кезде қолданыста болған әдістеме бойынша акцияларын қайтарып алу қажеттігін алға тартты.

2022 жылдың 8 ақпанында миноритарлық акционерлер «Қазақтелеком» АҚ директорлар кеңесін Kcell акцияларымен айла-шарғы жасау фактісі бойынша сот арқылы жауапқа тарту қажеттілігі туралы хабарлады. Олар Kcell акцияларымен жасалған 200-ден астам мәміле нарықтық айла-шарғы деп танылып, хаттамалар Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотына (СӘДС) жіберілгенін атап өтті.

14 наурызда Сатыбалды ұсталғаннан кейін миноритарлық акционерлер мынадай үмітпен мәлімдеме жасады:

1. 2021 жылдың қыркүйек айының соңында «Қазақтелеком» АҚ «Кселл» АҚ-дағы 24% акциясын KASE биржасында сату жөніндегі мәміле мемлекеттік акциялардың түпкілікті иесі ретінде Қазақстан үкіметінің назарынсыз қалмайды. QAMS осы мәмілеге мемлекеттік органдардың құқықтық бағасын беру қажет деп санайды;
2. Кәсіпорын бюджетінің шығыс бөлігі, оның ішінде тауарлар мен қызметтерді сатып алу бойынша өткізілетін конкурстар бойынша шығыстар айқындылық бағытында айтарлықтай жетілдірілетін болады. Миноритарлық акционерлер бұл «Қазақтелекомның» дивидендтер төлеу арқылы акционерлер арасында пайданы бөлу базасын ұлғайтады деп күтеді;
3. «Қазақтелекомның» акционерлік құрылымы компанияның NASDAQ листингіне жол ашылуы үшін АҚШ-тың NASDAQ қор биржасының талаптарына сәйкес болады.

Осы мәлімдемеден бір күн бұрын, 13 наурызда Қазақстанның экс-президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың немере інісі Қайрат Сатыбалдының қызметтік өкілеттіктерін асыра пайдалану және қаржы жымқыру фактілері бойынша Алматыда ұсталып, уақытша ұстау изоляторына қамауға алынғаны белгілі болды. «Қазақтелеком» АҚ қаражаты ерекше ауқымды. Сатыбалдының мемлекет қауіпсіздігіне нұқсан келтіретін басқа да қылмыстарға қатыстылығы да қазір тексеріліп жатыр.

14 наурызда «Қазақтелеком» кеңселерінде тінтулер жүргізілгені белгілі болды, оператордың өзі бұл ақпаратқа түсініктеме беруден бас тартты. 12 сәуір «Сатыбалданың» фирмаларына тиесілі «Қазақтелеком» акцияларының 30 пайызға жуығы монополиясыздандыру жұмыстары аясында мемлекет меншігіне қайтарылғаны белгілі болды.

Есекеев жауапкершілігі

Айта кетсек, аталған келеңсіздіктерден бөлек, Есекеевке қатысты сұрақтар туындайтын тағы бір күмәнді қылмыстық іс бар. Сонымен, «Қазақтелеком» басшысы 2016 жылы Қазақстан Журналистер одағының төрағасы Сейітқазы Матаев пен оның ұлы, медиа-менеджері, журналист Әсет Матаевты рейдерлік жолмен ҚазТАГ-ты басып алуға әрекеттеніп, қылмыстық қудалауға қатысқандардың қатарында болды. Атап айтқанда, Есекеев сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметке арыз жазып, онда Матаевтарды «Қазақтелекомға зиян келтірді» деп айыптады. Тек Қазақстанда да, шетелде де саяси астары бар деп танылған іс бойынша Матаевтардың кінәсі тағылған айыптардың ешқайсысы бойынша дәлелденбеген. Алайда бұл Қазақстан сотының айыпты үкімді шығаруына кедергі бола алмады. Сонымен қатар, Матаевтар әулетіне тапсырыс бойынша қудалауға қатысушылардың ешқайсысы, оның ішінде Есекеев бұл үшін әлі жазаланған жоқ.