Украинадағы астық экспорты екі есеге азаяды - сарапшылар болжамы

Украинаның аграрлық бизнес клубы 2023 жылға болжам жасады, ол бойынша  қысқартылған егістік алқаптарынан жалпы өнім (45%-ға) 60%-ға төмендейді.

«2023 жыл Украинаның аграрлық секторында елеулі өзгерістерге толы болады. Алдын ала болжам бойынша, 2023 жылы Украинада дәнді дақылдар алқабы 45%-ға қысқарады және 2021 жылғы соғысқа дейінгі кезеңмен салыстырғанда астық жинау 60%-ға азаяды. Бұл қысқартудың себептері: барлық егіс алқаптарының азаюы, егіс құрылымының өзгеруі және дәнді дақылдар түсімінің төмендеуі»  деп түсіндіреді клуб сарапшылары.

2022 жылдың желтоқсан айындағы жағдай бойынша 2021 жылы өңделген барлық егістік алқаптарының 28,4 миллион гектарынан республика бойынша 3,8 миллион гектар алқаптың алдыңғы шепке жақын орналасуына, қалған снарядар және т.б. байланысты егін егілмеді.  Ал, күздік дақылдар егілгеннен кейін мамандар 2021 жылдың күзгі көрсеткішімен салыстырғанда 43 пайызға төмендегенін байқап отыр.

«Бұл үрдістің себебі шектеулі экспорттық мүмкіндіктер, қымбат логистика және соның салдарынан өңірлер бойынша бағаның айтарлықтай айырмашылығы болып табылады. Территориясы бойынша теңіз порттарына және ЕО шекараларына жақын аймақтарда біздің елдің солтүстігі мен шығысындағы аймақтармен салыстырғанда ауыл шаруашылығы өнімдерінің бағасы жоғары. Дегенмен, батыс аймақтарда да бұл баға тиімсіз»  деп есептейді клуб мамандары.

Сонымен қатар, биыл да сол логистиканың арқасында майлы дақылдардың бағасы әлемдік нарықтағы дәнді дақылдардың бағасынан екі есеге қымбаттаған. Алдын ала болжам бойынша, 2023 жылы дәнді дақылдардың егіс көлемі 8,7 миллион гектар болды. Бұл 2022 жылмен салыстырғанда 22 пайызға, 2021 жылмен салыстырғанда 45 пайызға аз. Бұл ретте майлы дақылдардың егіс көлемі 9,7 млн ​​гектар құрайды, бұл 2022 жылмен салыстырғанда 32%-ға және 2021 жылмен салыстырғанда 9%-ға артық. Бұл бірінші рет майлы дақылдардың егіс көлемі дәнді дақылдарға қарағанда көбірек болады.

«Тыңайтқыштарды қолданудың 50-60%-ға азайғанын, айтарлықтай орылмаған жүгері алқаптарын, қаржыландырудың жетіспеушілігін және үнемдеу қажеттілігін ескере отырып, күтілетін өнім аймаққа және дақылға байланысты бұрынғы орташа шығымдылықпен салыстырғанда 10-30%-ға төмендейді. Нәтижесінде 2023 жылы астық болжамды  34 млн тоннаға жетуі мүмкін, бұл 2022 жылмен салыстырғанда 37%-ға және 2021 жылмен салыстырғанда 60%-ға аз. Ал майлы дақылдарға келетін болсақ, жалпы өнім көлемі 19,3 млн тоннаны құрайды деп күтілуде, бұл 2022 жылмен салыстырғанда 13 пайызға, 2021 жылмен салыстырғанда 15 пайызға аз» деп болжайды олар.

Қорытындылай келе, сарапшылар дәнді және майлы дақылдардың экспорттық әлеуеті 2023/24 жылдары шамамен 35 миллион тонна немесе айына 3 миллион тонна болады деп есептейді. Салыстыру үшін: 2021/22 жылдары экспорттық әлеует 85 млн тонна дәнді және майлы дақылдар деңгейінде немесе айына 7 млн ​​тонна болды.