Ресейлік астық контрабандасы Қазақстан экономикасына зиянын тигізуде

Ресейлік астық контрабандасы кесірінен Қазақстан жылына 500 миллион доллардан астам шығынға ұшырайды.

Жақында Қазақстанға жеткізілген ресейлік астықтың бір бөлігі «белгісіз» аймаққа сіңіп кетті. Астық заңсыз, ҚҚС төлемей әкелінеді. Бұл нарықтық бәсекелестік пен ел экономикасына қатты әсер етуде.

ElDala.kz хабарлауынша, Қазақстан астық өңдеушілер одағының президенті Әлихан Талғатбек Павлодар облысы Ресейден заңсыз астықты қабылдау және транзиттеу бойынша біраз уақыттан бері көш бастап тұрғанын атап өтті.

— Соңғы жылдары Павлодар облысы Ресейден заңсыз астық қабылдау және транзиттеу бойынша көш бастап тұр. Ағымдағы маркетинг бойынша маусым уақытында Ақтөбе және Батыс Қазақстан облыстарынан да заңсыз бидайдың белсенді әкелінуі байқалады, - деді Әлихан Талғатбек порталға.

Оның айтуынша, ҚҚС төлемей әкелінген бидайды шаруа қожалықтарына рәсімдейді. Сосын тағы да темір жол тасымалының транзиттік тарифін төлемей, жасырын реэкспорт түрінде Орталық Азия елдеріне жөнелтіледі. Сарапшылардың айтуынша, Ресейден Қазақстанға келетін астықтың «сұр» импорты (яғни контрабанда) жылына 1,5-2 миллион тоннаға жетеді.

Мысалы, Павлодар облысынан (астықтың жалпы түсімі 913,5 мың тонна), астық эквивалентіндегі астық пен ұнның экспорты, сондай-ақ 2022 жылға тек темір жол көлігімен ел ішінде тасымалдануы 977,1 мың тонна болды ( бұл өнім көлемінің 107%).

Батыс Қазақстан облысында астықтың жалпы түсімі 255,7 мың тонна болса, экспорт пен қозғалыс 2022 жылы 354,1 мың тоннаны (өндіріс көлемінің 138%) құрады.

Ақтөбе облысында жалпы астық түсімі 432,9 мың тонна болса, экспорт пен қозғалыс 232,5 мың тонна (54%) болды.

Соның салдарынан контрабандашылар мемлекетке де, еліміздің заңды бизнесіне де зиян келтіреді.

— Мәселе мынада, арзан контрабандалық астық Орталық Азия мен Ауғанстандағы біздің сатып алушылар үшін маркет-мейкерге айналуда. «Сарыағаш» стансасындағы «заңсыз» бидай заңдысынан 5-10 пайызға арзанға ұсынылып, сатып алушы қазақ астығымен жұмыс істейтін саудагерлерден жеңілдік талап ете бастайды. Олар бұл шарттармен келісуге мәжбүр, әйтпесе сатылым тоқтайды, - деді Талғатбек.

Қазақстанның астық одағы мен Қазақстанның астық өңдеушілер одағының деректері бойынша тек импортқа ҚҚС, астықтың көлеңкелі айналымына төленбеген салық сомасы жыл сайын 27 миллиард теңгеден (57 миллион доллар) асуы мүмкін. «ҚТЖ» ҰК» АҚ транзиттік тарифті төлемеуден 1,7 млн ​​тонна астықты заңсыз әкелу мен транзитінің шығыны жыл сайын 40,2 млрд теңгеге (85 млн доллар) бағаланады. Егер барлық жағдайларды есептейтін болсақ, онда Қазақстан бюджеті мен бизнесі үшін «жасырын» импорттан келетін жалпы шығын жылына орта есеппен 500 миллион доллар болады.

Контрабандамен күресу үшін Астық өңдеушілер одағы мен Астық одағы ресейлік бидай мен басқа да азық-түлік тауарларының импортын бақылау үшін Қазақстан аумағында АӨК, ҰҚК, ҚГИ, АӨК, КТК, КТК қатысуымен ведомствоаралық штаб құруды ұсынып отыр.

Айтпақшы, биыл көктемде (15-16 наурыз) Астанада EURASIAN AGRICOM халықаралық конференциясының көктемгі сессиясы өтеді. Дәл сол жерде қазақстандық және шетелдік сарапшылар астық саласындағы өзекті тенденцияларды талқылауды жоспарлап отыр.