Ресейдің Қазақстанға көзқарасын әшкерелеген құпия құжат жарияланды

Ресей билігі Батыс елдерінің Орталық Азия мемлекеттеріне, соның ішінде Қазақстанға, тым үлкен ықпал етіп жатқанына алаңдаулы. Қазақстанға қатысты «батыстық қысым» туралы қауіптері баяндалған үкіметтік құжаттары желіге тарап кетті, деп хабарлайды Orda.kz. 

Британдық The Financial Times басылымының мәлімдеуінше, бұл құжат Ресей үкіметінің ішкі пайдалануына арналған презентация. Ол 2024 жылдың сәуірінде Ресей премьер-министрі Михаил Мишустиннің жетекшілігімен өткен стратегиялық сессияда таныстырылған. Жиынға ондаған үкімет мүшесі мен Ресейдің жетекші мемлекеттік корпорацияларының топ-менеджерлері қатысқан.

Желіге тараған құжат Украинадағы соғыстың Ресей мен Орталық Азия елдері арасындағы қарым-қатынасқа қалай әсер еткенін көрсетеді. Ресей билігі «батыстық қысым» аймақ елдерін қайта өз саяси орбитасына қайтаруға және «жаһандық Оңтүстіктегі» экономикалық байланыстарды нығайтуға кедергі келтіреді деп санайды. Құжат авторлары Батыс санкциялары Мәскеу мен оның ең жақын сауда серіктестері арасындағы алшақтықты тереңдете түскенін мойындайды.

«Мәскеу жаһандық саудаға қайта қол жеткізуді көздейді, Ресейді Еуразиялық сауда блогының орталығына айналдыру арқылы оны АҚШ, ЕО және Қытайдың экономикалық ықпалымен бәсекелес деңгейге шығаруды жоспарлайды. Ресей «макроаймақ» құруды ұзақ мерзімді стратегиялық жоба ретінде қарастырады. Бұл жоба Украинаға қатысты Батыспен жүргізілетін кез келген келіссөздерден тыс өміршең болып, РФ-ның әлемдік аренадағы позициясын нығайтуға көмектесуі тиіс», - деп жазады The Financial Times.

Кремльдің ойынша, мұндай блоктың қатысушылары Ресеймен тек көлік маршруттары мен қаржылық қатынастар арқылы ғана емес, «ортақ дүниетаным» негізінде де байланысуы керек. РФ-ның мақсаты аса ауқымды – «жаңа әлем үшін ережелер қалыптастыру және өзіне тән санкциялық саясат жүргізу».

Презентация авторларының айтуынша, Батыс «жаза және сыйақы» тәсілін қолданып, Орталық Азия елдерін Ресеймен жақындасудан және санкцияларды бұзудан тиімді түрде сақтандырды. «Сыйақы» ретінде бұл мемлекеттерге жаһандық нарықтарға, Ресейге тәуелсіз көлік дәліздеріне және жеткізу тізбектеріне қол жеткізу ұсынылды. Сонымен қатар, аймақ елдері соғыстан кейін Ресейден қоныс аударған бизнес пен шетелдік компаниялардың көшуінен айтарлықтай пайда көргенін де құжатта жазылыпты.

«Құжатта Орталық Азия елдері «өз дүниетанымын өзгертіп», «ортақ тарихты қайта қарастырып» жатқанын атап өтеді. Олар орыс тілі орнына ағылшын тілін екінші тіл ретінде енгізіп, батыстық білім беру стандарттарына көшіп, элита өкілдерін оқуға Батысқа жіберуде. Бұл елдер «Ресеймен қарым-қатынастары бойынша шешім қабылдауға тиіс», деп түйіндейді презентация авторлары», - дейді The Financial Times.

Құжатта Орталық Азиядағы ең ірі экономика ретінде Қазақстанның Ресей-Украина соғысына қарсы екені, Украинаның оккупацияланған аумақтарын Ресейдің бір бөлігі ретінде мойындамағаны және Батыс санкцияларын сақтауға ұмтылатыны ерекше атап өтіледі.

Презентацияда Еуразиялық экономикалық одақтың (ЕАЭО) дамуы «жүйелі проблемаларға» тап болғаны атап өтілген. Олардың қатарына санкциялық тәуекелдер мен әртүрлі төлем жүйелерін қолдану мәселелері кіреді. Ал РФ премьер-министрінің баспасөз қызметі The Financial Times-тың «желіге тараған» үкіметтік құжатқа қатысты сұрауына жауап бермеді.  

Мәскеудің Астананы өзінің ықпалында ұстауы үшін қолдануы мүмкін құралдардың бірі – Қазақстандағы алғашқы АЭС құрылысы. Бұл жобаға «Росатом» ерекше қызығушылық танытып отыр, осыған байланысты жақында ҚР Энергетика министрлігі арнайы мәлімдеме жасады.