Қазақстандық бизнесмендер Тайландта алаяқтық құрбаны болды: Сатыбалды мен Украинаның қатысы қандай?

Бірнеше күн бұрын әлеуметтік желілерде Қазақстан азаматы Тахир Атабаевтың Таиландтағы Қазақстан елшілігіне украин кәсіпкері тарапынан инвестор ретінде құқықтарының бұзылуы туралы шағымданғаны туралы ақпарат пайда болды. 6 қаңтарда жергілікті депутат Чалермпхонг Сэнгди және оның әріптестері Пхукет провинциясының губернаторы Сопхон Суванратанмен кездесіп, Қазақстан азаматтарының шағымына қатысты құжаттарды тапсырды. Қазақстандықтар өздерінің Ченг Талай ауданындағы жылжымайтын мүлік жобасында украиндық кәсіпкер мен тайландтық номиналды тұлғалары ұйымдастырған алаяқтықтың құрбаны болғандарын айтып, көмек сұрады. Алайда бұл оқиғада барлық қатысушыларға да сұрақтар бар. Orda.kz редакциясы бұл жағдайды зерттеді.

Депутат Чалермпхонг Сэнгди шағымдарды біраз уақыт бұрын алғанын айтты. Ол бұл мәселелерді Пхукет губернаторына және тиісті органдарға хабарлауды қажетті деп санаған. Ең алдымен Пхукет провинциясының имиджі, бизнес қауымдастығының беделі және Тайланд, Қазақстан мен Түркия арасындағы қатынастар зардап шеккен. Зардап шеккен тараптар Ченг Талай учаскелік полициясына және сотқа шағым түсірген.

Оқиға Қазақстан елшілігі көмек сұрап жүгінгеннен кейін жария болды. Қазақстан азаматтары украиндық Вадим Бухкалов пен тай номиналды тұлғалары тарапынан Layan Green Park, Phuket Family Garden және Seaview Destination жылжымайтын мүлік жобаларында болжамды алаяқтықтың құрбаны болғандары туралы айтылып отыр.

Вадим Бухкалов — Тайландтағы жылжымайтын мүлік нарығында маманданған украин кәсіпкері, әсіресе Пхукет аралында. Ол VillaCarte компаниясының негізін қалаушы әрі басшысы, бұл компания курорттық жылжымайтын мүлік саласында толық қызмет көрсетеді, оның ішінде сатып алу, жалға беру, басқару және консьерж қызметі бар.

Layan Green Park — оның негізгі жобаларының бірі. Бұл Пхукетте орналасқан премиум санатты кондо-отель, отбасылық тұруға арналған жайлы пәтерлерді ұсынып, EDGE экологиялық стандарттары бойынша сертификатталған.

Бұрын Вадим Бухкалов Украинада Виталий Кличконың серіктесі және жылжымайтын мүлік нарығында шамамен 50 миллион доллар активтері бар ірі кәсіпкер ретінде танымал болды. Алайда 2010 жылы ол банкроттыққа ұшырап, бизнесін жоғалтты.

Содан кейін ол Тайландқа көшіп, жылжымайтын мүлік саласында бірнеше компания құрып, кәсіпкерлік қызметін қайта қалпына келтірді. Атабаевтар оны инвестициялық келісімшарттарды бұзғаны үшін айыптап отыр, оның ішінде қосарланған есеп жүргізу, жеке есеп шоттар арқылы криптовалютамен төлемдер алу және корпоративтік қаржыны дұрыс пайдаланбау сияқты айыптар бар.

Сонымен қатар, шағымдарда Phuket Family Garden сатылымдарынан түскен ақшаны Бухкалов басқа жобаларға жұмсап, құрылысты аяқтауға қажетті қаржы жетіспегені айтылған. Сондай-ақ, несие қаражаттарын жеке шығындар үшін пайдаланғаны және компаниядағы үлестерді еншілес кәсіпорындар арқылы қайта ұйымдастыруы туралы айыптар бар, бұл акционерлердің дауыс беру құқықтарын бұзуы мүмкін. Қазіргі уақытта билік тергеу жүргізуде. Куәгерлер өз жауаптарын беріп бастады, бірақ ресми айыптар әлі қойылған жоқ.

Сатыбалдының қатысы қандай?

Алайда, зардап шеккен қазақстандықтарға да сұрақтар бар. Тахир мен Тимур Атабаевтар «QS Holding» ЖШС компаниясын басқарған, ол Қайрат Сатыбалдының ақша жылыстату схемасының бөлігі болған. Тимур компанияның директоры, ал Тахир акционерлерінің бірі болып тіркелген.

Қайрат Сатыбалды «Kaisar Tower» және «Kaisar Plaza» ғимараттарына өзінің аффилиирленген компаниялары мен тұлғалары арқылы иелік еткен. Легализацияланған табыстарымен ол 18 миллиард теңгеге «QS Holding» ЖШС облигацияларын сатып алған, бұл компания заңды түрде Бақытжан Құлбаевқа тиесілі болып, «Kaisar Tower» мен «Kaisar Plaza» активтерін басқарған. Бақытжан Құлбаев 2022 жылға дейін осы компанияның басшысы болған.

Құқық қорғау органдарына ұсталудан кейін Бақытжан Құлбаев Алматы қаласының орталығындағы Hilton қонақ үйін сатып алған. Алдымен оны «Baidala V.» ЖШС сатып алып, оның құрылтайшысы да Бақытжан Құлбаев болады. 2024 жылдың тамызынан бастап ол «QS Holding» ЖШС-нің құрылтайшысы болып, Тимур Атабаевтың орнына директор қызметін атқаруды бастады.

Атабаевтардың серіктестері арасында іздеуде жүрген Эфенди Кемаль ерекше орын алады. Ол басқа бір компания — «Тартып» акционерлік қоғамының қызметінде маңызды рөл атқарды. Бұл компанияның қызметін Эфенди Кемаль, Асқар Бөлегенов және Тимур Атабаев бақылап отыр, оларға компанияның негізгі акциялары тиесілі. Кемаль «Тартып» акционерлік қоғамының қызметін «Kaz Waste Management» ЖШС арқылы басқарған, онда ол ауқымды қаржылық алаяқтықтарды әзірлеп, жүзеге асырған.

2005 жылдан бастап қоқыс өңдеу және қалаларды тазалау бойынша жалған тендерлер арқылы мемлекеттік қаражаттарды жуу және офшорлық есепшоттарға шығару жүзеге асырылған. Бір эпизодта Кемаль үш күннің ішінде 37 миллиард теңге және 62 миллион долларды жылыстатқан. Сыртқы белгілерге қарағанда, оның негізгі міндеті Қазақстаннан ақша шығаруды және оларды шетелдегі элиталық жылжымайтын мүлікке инвестициялау арқылы легализациялауды қамтамасыз ету болған.

Қазақстандық компаниялар арқылы, соның ішінде QS Holding (директоры — Тимур Атабаев 2019 жылдан 2024 жылға дейін) қаражатты қолма-қол ақшаға айналдырып, банктер арқылы жылжымайтын мүлік сатып алуға аударды. Қазақстанда және бүкіл әлемде Сатыбалды 67 млрд теңгеге жылжымалы және жылжымайтын мүлік сатып алды.

Дипломаттар арқылы Сатыбалдының бұрынғы достары Тайландтың билігін басып,бизнес серіктестерімен жеке дауларын шешуге тырысуы мүмкін.