Қазақ мұнайын өндірген америкалықтардың бұрынғы шенеуніктерге берген парасы кешіріле ме?

Сарапшылар Дональд Трамптың АҚШ азаматтарының шетел шенеуніктеріне пара беруіне тыйымды алып тастаған шешімі америкалық компаниялардың Қазақстандағы жұмысына қалай әсер ететінін саралады, деп хабарлайды Orda.kz.

Трамптың сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңдардың бірін жою туралы шешімін Астанада өткен «Каспий қайраңда You. Sea. Problem» конференциясының қатысушылары да еске алды.

12 ақпанда АҚШ президентінің жарлығымен АҚШ-та 1977 жылдан бері қолданылып келе жатқан Шетелдік сыбайлас жемқорлық әрекеттері туралы заң (FCPA) тоқтады. Конференцияға қатысқандар бұл Каспийдегі мұнай кен орындарында жұмыс істейтін америкалық компаниялардың «қолын байламайды» деген болжам жасады. Шетелдік инвесторлар бұған дейін де жергілікті шенеуніктердің ашкөздігін пайдаланған.

«Save the Caspian Sea» қозғалысының негізін қалаушы, халықаралық экологиялық құқық бойынша сарапшы Вадим Нидің айтуынша, Трамптың шешімі шетелдік компанияларды бұрынғы сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары үшін жауапкершіліктен босатады. 

«Әрине, бүгінгі жағдайда Қазақстандағы кен орнын игеру бойынша жабық  келісімді ешкім елестете алмайды. Енді бұл мүмкін емес. Бірақ бұған дейін бір рет осындай жағдай болды және мұны бәрі түсінеді. Сондықтан мен FCPA қызметін тоқтата тұру американдық инвесторларды болашақ транзакциялардағы сыбайлас жемқорлық үшін жауапкершіліктен босатады деп ойламаймын, бірақ бұл мұнай компанияларын бұрынғы істеген істері үшін жауапкершілік тұрғысынан қорғайды», - деді Вадим Ни. 

Ескі келісім-шарттар бойынша сыбайлас жемқорлық бұзушылықтарды анықтау және дәлелдеу мүмкін болса, еуропалық және тәуелсіз америкалық БАҚ-тарға өз тергеуін жүргізуге және осы істерді көрсетуге ештеңе кедергі келтірмейді.

«Қазір ескі транзакциялар бойынша тергеу жүргізіледі деп елестетіп көрейік. Бұл ұзақ процесс және бірнеше жылдарға созылуы мүмкін. Ал Трамп төрт жыл ғана президент болады. АҚШ-тың келесі президенті кім болатынына байланысты бұл шешім өзгеруі де мүмкін», - деп қосты Вадим Ни. 

Мұнай және газ саласының сарапшысы, ҚР Энергетика министрлігі қоғамдық кеңесінің мүшесі Олжас Байділдинов шетелдік инвесторлардың сыбайлас жемқорлықпен күресудің өзіндік стандарттары бар екенін еске салды.

«Әрбір шетелдік компанияның, соның ішінде Chevron және Exxon Mobil компанияларының сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаты мен ережелері бар. Сондай-ақ жаһандық сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат және АҚШ-та парақорлыққа қарсы саясат бар. Сондықтан АҚШ президентінің бұл шешімі Қазақстанға қатты әсер етпейді деп ойлаймын», – деді Олжас Байділдинов. 

Бір күн бұрын Мұнай өндірушілер мен экспорттаушылар қауымдастығы (ОПЕК) АҚШ президентінің сауда саясаты әлемдік нарықтарда құбылмалылық тудыруы мүмкін екенін ескерткен болатын.