Астанадағы әуетакси сынағы: Алғашқы вертипорт қайда салынады?

Астанада алғаш рет аэротакси технологиясы көпшілікке таныстырылып, бұл оқиға елдегі инновациялық көлік жүйелерін дамыту жолындағы маңызды қадамдардың бірі ретінде бағалануда, деп хабарлайды Orda.kz.       

Сынақ ұшуы «Қазанат» ипподромы аумағында «Болашақ ойындары» бағдарламасы аясында өтті. eVTOL (electric Vertical Take-Off and Landing – электрлі тік ұшып-қонатын құрылғы) үлгісіндегі аэротакси «Қазанат» ипподромы аумағында сынақтан өтті.

Ұшатын құрылғыны көрсету іс-шарасын Alatau Advance Air Group Ltd. компаниясы қытайлық AutoFlight компаниясымен бірлесіп ұйымдастырды.

Alatau Advanced Air Group (AAAG) жобалық менеджері Данияр Өтеулин 2026 жылғы 24 шілдеде Астанада өткен аэротакси көрсетілімінде Қазақстанда коммерциялық ұшулар алғаш қай қалаларда іске қосылатынын және неге елордаға әлі күте тұруға тура келетінін түсіндірді.

Бұған дейін аэротаксиді Астана, Алматы және Алатау қалаларында іске қосу жоспарланғаны айтылған болатын. Осыған байланысты журналистер аталған қалалардың қайсысында алғашқы коммерциялық рейстер басталатынын сұрады.

«Қазіргі бірінші кезеңде біз жобаны Алатау мен Алматыда іске қосуды жоспарлап отырмыз. Астанада бұл кейінірек жүзеге асады. Нақты мерзімдерін айта алмаймын, өйткені бұл көптеген факторларға байланысты. Алатауда жобаны жүзеге асыруға заңнамалық база мүмкіндік береді, сондықтан сол жерден бастап, кейін біртіндеп кеңейтеміз», – деді Данияр Өтеулин. 

Сондай-ақ БАҚ өкілдері болашақ әуе «аялдамалары» – вертипорттардың қайда орналасатынын нақтылады.

«Астана бойынша әзірге нақты бір орынды айта алмаймын. Алдымен барлық процесті Алатауда толық сынақтан өткізуіміз қажет. Вертипорттар бірнеше жерде орналасуы мүмкін. Алматыда біз қала әкімдігімен алаңдарды таңдау бойынша келіссөз жүргізіп жатырмыз. Жоспар бойынша вертипорттар әуежай аумағында және қаланың бірнеше нүктесінде салынады. Қаржы орталығы ауданы мен Медеу маңы қарастырылып отыр. Болашақта жобаны облыстарға да кеңейтуді көздейміз. Курорттық және көрікті аймақтарға әуе арқылы автокөлікке қарағанда жылдамырақ жетуге мүмкіндік болады», – деді спикер. 

Қала үстіне тік ұшып-қонатын электрлі әуе кемесі (eVTOL) көтерілді. Көрсетілім үшін бір ұшқыш пен бес жолаушыға арналған AutoFlight Prosperity моделі таңдалған. Ол сағатына 200 шақырымға дейін жылдамдықпен ұшып, 200 шақырым қашықтықты еңсере алады.

AAAG басқарма төрағасы Сергей Хегайдың айтуынша, бұдан бірнеше жыл бұрын төмен биіктіктегі әуе кеңістігінің экономикасы алыс болашақтың технологиясы ретінде қарастырылатын. Оның сөзінше, соңғы бір жарым жыл ішінде жоба әлемдік тәжірибені зерделеуден бастап, инфрақұрылым құру мен демонстрациялық ұшулар өткізу кезеңіне дейін жеткен.

Компания басшысы қалалық әуе мобильдігін дамыту үшін бірқатар маңызды бағыттарды қатар іске асыру қажет екенін атап өтті. Олардың қатарында цифрлық инфрақұрылым қалыптастыру, әуе қозғалысын басқару жүйесін енгізу, вертипорттар салу, нормативтік-құқықтық базаны жетілдіру және мамандар даярлау бар.

«Бұл – жоғары технологияларға негізделген жаңа сала. Ол әуе мобильдігі операторларын, цифрлық платформаларды, техникалық қызмет көрсету жүйелерін, әуе кемелерін құрастыру мен бөлшектерін өндіруді, бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуді, сондай-ақ жаңа буын инженерлерді, ұшқыштар мен операторларды даярлауды біріктіреді» , — деді Сергей Хегай. 

Оның айтуынша, жобаның негізгі мақсаты – болашақ ұрпаққа арналған жаңа технологиялық индустрия қалыптастыру.

«Біз бұл саланы балаларымыз үшін дамытып жатырмыз. Болашақта әуе мобильдігі олардың өмірінде біздің буын үшін автокөлік қаншалықты үйреншікті болса, дәл сондай қалыпты құбылысқа айналуы мүмкін. Сонымен бірге жаңа мамандықтар, инженерлік мектептер, технологиялық компаниялар пайда болып, Қазақстанда білім мен қабілетті жүзеге асыруға кең мүмкіндіктер ашылады», — деп түйіндеді ол. 

Аэротаксиді сынақтан өткізу 19 мамырда басталған. Тестік ұшулар Алматы маңындағы республикалық тасжол бойында орналасқан ашық алаңда жүргізілуде. Дәл осы жерде eVTOL аппараттарына арналған арнайы ұшып-қону алаңы – алғашқы вертипорт салынып жатыр. Болашақта бұл аумақта UAM Center Eurasia және Қазақстандағы алғашқы толыққанды вертипорт бой көтереді.

Сынақ режимінде AutoFlight компаниясының PROSPERITY моделіндегі ұшу аппараты іске қосылған. Бұл электрлі аэротакси алты орынға арналған: бір ұшқыш және бес жолаушы. Аппараттың ең жоғары жылдамдығы 200–250 шқ/сағ аралығында, ал ұшу қашықтығы 200 шақырымға дейін жетеді.

Жобаны ұйымдастырушы компания өкілдері қазіргі кезең мен қауіпсіздік шаралары туралы түсініктеме берді.

«Аспанға бір ұшқыш пен бес жолаушыға арналған AutoFlight Prosperity eVTOL аппараты көтеріледі. Ол сағатына 200 шақырымға дейін жылдамдықпен ұшып, 200 шақырымға дейін қашықтықты бағындыра алады. Бұл ұшу 2026 жылғы мамырда Алатау қаласында алғаш рет өткен eVTOL көрсетілімдерінің жалғасы», – деп мәлімдеді Alatau Advance Air Group. 

Технологияны сынау 19 мамырда Алматы маңындағы арнайы жабдықталған алаңда басталды. Бұл жерде Қазақстандағы алғашқы вертипорт пен қалалық әуе мобильдігі орталығы – UAM Center Eurasia салынуда.

Қауіпсіздік мақсатында әзірге барлық ұшулар жолаушыларсыз жүзеге асырылып жатыр.

Вице-премьер Қанат Бозымбаев мамыр айында Алатау мен Алматы арасында жолаушылар мен жүк тасымалдайтын аэротакси қызметін 2027 жылы іске қосу жоспарланып отырғанын хабарлаған еді.

Сынақ барысында аппараттың тік ұшып көтерілуі, әуеде тұрақты қозғалысы және қауіпсіз қону мүмкіндіктері көрсетілді. Мамандардың айтуынша, мұндай көлік түрі болашақта қала ішіндегі және қала маңындағы қатынасты айтарлықтай жеңілдетуі мүмкін.

eVTOL аэротакси деген не деген сұраққа тоқталсақ, ол – дәстүрлі ұшақ пен тікұшақтың артықшылықтарын біріктіретін жаңа буындағы әуе көлігі. Ол электр қуатымен жұмыс істейді, шу деңгейі төмен және экологиялық тұрғыдан тиімді болып саналады.

Мұндай аппараттар ұшу-қону жолағын қажет етпейді, тік көтеріліп, шағын алаңдарға қона алады,
қала ішіндегі кептелісті айналып өтуге мүмкіндік береді,  жолаушыларды қысқа уақытта жеткізуге өте ыңғайлы.

 
Әлемде бұл бағыт «urban air mobility» (қалалық әуе мобильдігі) деп аталады және АҚШ, Қытай, Германия, Оңтүстік Корея сияқты елдерде белсенді дамып жатыр.

Қазақстан үшін Астанада аэротаксиді сынақтан өткізу – елдің технологиялық даму бағытын көрсететін маңызды белгі.

Болашақта мұндай көлік ірі қалалардағы көлік кептелісін азайтуға, әуежай мен қала орталығы арасындағы байланысты жеделдетуге, туристік және іскерлік сапарларды жеңілдетуге ықпал етуі мүмкін.

Сонымен қатар, Қазақстан үшін бұл жоба жаңа инвестициялар тартуға және жоғары технологиялық өндірістерді дамытуға мүмкіндік береді.

Әзірге аэротакси тек сынақтан өтіп жатыр. Оны толық іске қосу үшін әуе кеңістігін реттеу, қауіпсіздік стандарттарын бекіту, инфрақұрылым (арнайы қону алаңдары) дайындау қажет.

Халықаралық тәжірибеге сүйенсек, аэротакси қызметі кей елдерде 2026–2030 жылдар аралығында коммерциялық түрде іске қосылуы мүмкін. Қазақстан да осы үрдістен қалыс қалмауды көздеп отыр.

Жалпы, Астанада өткен бұл көрсетілім – болашақ көлігінің алғашқы қадамы. Егер жобалар сәтті жүзеге асса, алдағы жылдары қала аспанында аэротаксилерді көру қалыпты жағдайға айналуы ықтимал.

Еске салсақ, президент елімізде eVTOL (тік ұшып-қонып, электр қуатымен қозғалатын ұшу аппараттары) негізіндегі аэротаксиларды пайдалануға рұқсат беретін және ұшқышсыз авиацияны реттейтін заңға қол қойды.    

Осылайша, Қазақстан АҚШ, Еуропалық одақ, Оңтүстік Корея және Қытаймен қатар мұндай көлік түрлеріне арналған дамыған құқықтық реттеу жүйесі бар елдердің қатарына қосылды.

Оқи отырыңыз:

• Әуетакси Алматы әуежайынан Медеуге дейін 10–12 минутта жетеді
• Қазақстанда әуетакси мен дрондарды пайдалануға арналған заңнамалық негіз қалыптасты
• Үкімет Алатау қаласы үстінен ұшып жүрген ұшқышсыз аппарат жайын түсіндірді