Ажырасқандардың жеке сот орындаушы ақысын екі жақтап төлеуі — Конституцияға қайшы

2026 жылғы 11 маусымда Конституциялық Сот ажырасқаннан кейін балалар мен ата-аналардың құқықтарын қорғауға қатысты маңызды шешім қабылдады, деп хабарлайды  Orda.kz.       

Бұл шешім сот ата-ананың баламен қарым-қатынас жасау тәртібін белгілеп қойған жағдайларға қатысты. Мысалы, сот әке немесе анаға баламен белгілі бір күндер мен сағаттарда кездесуге құқық береді. Алайда тәжірибеде екінші ата-ананың бұл сот шешімін орындамайтын жағдайлары жиі кездеседі.

Мұндай жағдайда азамат сот шешімін мәжбүрлеп орындату үшін жеке сот орындаушысына жүгінуге мәжбүр болады.

Мәселе мынада: қолданыстағы заңнамаға сәйкес, жеке сот орындаушысы қызметіне тек сот шешімін орындауға кедергі келтірген ата-ана ғана емес, сондай-ақ шешім өз пайдасына шығарылған ата-ана да ақы төлеуге міндетті болатын. Яғни, адам алдымен сотта жеңіп шығып, кейін өз заңды құқығын жүзеге асыру үшін тағы да төлем жасауға мәжбүр еді.

Конституциялық Сот мұндай тәсілді Конституцияға қайшы деп таныды.

Соттың пайымынша, егер адам өз пайдасына шығарылған шешімді орындау үшін ақы төлеуге мәжбүр болса, бұл оның құқықтарын қорғауға қосымша кедергі келтіреді.

Осылайша, қаулының негізгі мәні — егер сот ата-ананың баламен қарым-қатынас жасау құқығын растаған болса, бұл құқықты жүзеге асыруға ешқандай, соның ішінде қаржылық кедергілер болмауы тиіс.

Конституциялық Соттың бұл шешімі тек ата-аналар үшін ғана емес, ең алдымен балалар үшін маңызды. Ол отбасылық байланыстарды сақтауға және баланың мүддесіне сай екі ата-анамен де қарым-қатынас жасау мүмкіндігін қамтамасыз етуге бағытталған.

Үкіметке алты ай ішінде заңнамаға тиісті өзгерістер енгізіп, жеке сот орындаушыларының қызметіне ақы төлеу тәртібін Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымына сәйкестендіру тапсырылды.

Оқи отырыңыз:

• Екі жыл бойы алимент төлемей, 4,7 млн теңге қарыз жинаған тұрғын жазаланды
• Гүлнәр Бажкеноваға қатысты сот екінші шілдеде басталады
• Жер телімін алып беремін деп 33 адамды алдаған маман сотталды