Үкімет Қашағанның 10,7 млрд долларлық келісімшарты бойынша жемқорлық болғанын мәлімдеді

Үкімет өндірістің кешігуіне келісімшарттардың тиісті деңгейде бөлінбеуі ішінара себеп болғанын алға тартты, деп хабарлайды Orda.kz.       

Қазақстан Үкіметі халықаралық мұнай компаниялары консорциумын Қашаған мұнай кен орнын игеруге байланысты жалпы 10,7 млрд доллар болатын келісімшарт жасасу кезінде жемқорлыққа жол берді деп айыптап отыр.

Бұл туралы Халықаралық зерттеуші журналистер консорциумы (ICIJ) бірнеше анонимді дереккөзге сілтеме жасап хабарлады.

ICIJ Қазақстан North Caspian Operating Consortium (NCOC) 2000-жылдары Қашаған кен орнын игеру үшін халықаралық құрылыс компанияларын тарту барысында шамамен 12 келісімшарт жасасқанын алға тартады. Үкімет бұл келісімшарттардың бір бөлігінде пара беру, мүдделер қақтығысы бар мәмілелер немесе шығындарды әдейі негізсіз көтеру фактілері болған деп есептейді.

Бұл талаптар 160 млрд доллар көлеміндегі халықаралық төрелік талқылаудың бір бөлігі болып отыр. Оның өзегінде Қазақстан Үкіметінің Қашаған кен орнын игеру кезінде NCOC тарапынан жіберіп алған пайдаға байланысты талаптары жатыр.

2023 жылы басталған төрелік талқылау қазір Гаагадағы Тұрақты төрелік сотында жабық форматта өтіп жатыр. Процесс кемінде 2028 жылға дейін жалғасады деп күтілуде.

Қазақстан Үкіметінің пайымдауынша, NCOC жасаған жемқорлық сипатындағы келісімшарттар Қашағандағы мұнай өндірудің айтарлықтай кешігуіне себеп болған. Соның салдарынан тиімді өнімді бөлісу туралы келісімнің (ӨБК) толық күшіне енуі кейінге шегеріліп, Қазақстан мемлекеті елеулі кірістен қағылған.

Қашаған – әлемдегі ең ірі мұнай кен орындарының бірі. Ол Қазақстанның солтүстік-батыс жағалауына жақын Каспий теңізінің қайраңында орналасқан.

Қашаған кен орнын игеру құпия түрде жасалған өнімді бөлісу туралы келісіммен реттеледі. Бұл құжат консорциум құрамындағы компанияларға құрылысқа жұмсаған шығындарын мұнайды сату арқылы өтеуге мүмкіндік береді. Ал келісім бойынша пайданы бөлу кейін толық көлемде жүзеге асырылады.

Өткен жылы ICIJ Қазақстан Үкіметінің төрелік тыңдаулар барысында Қашаған мұнайынан түсетін табыстың небәрі 2 пайызына ғана ие болып отырғанын, ал қалған 98 пайызы NCOC консорциумының қатысушыларына тиесілі екенін мәлімдеген.

NCOC Қазақстанның кез келген заң бұзушылық туралы айыптарын тұрақты түрде жоққа шығарып келеді. Консорциум ICIJ-ге берген жауабында оның қатысушылары тиісті келісімшарттардың талаптарына, Қазақстан заңдарына, сондай-ақ қолданыстағы стандарттар мен озық тәжірибелерге сәйкес әрекет еткеніне сенімді екенін мәлімдеген.

Оқи отырыңыз:

• Әділет министрлігі NCOC-тан мәжбүрлеп өндіру шараларын бастады
• NCOC экологиялық айыппұл ретінде 12 млрд теңге төледі
• Жоба іске қосылды: Қытайлық компаниялар Қашағанда жаңа газ өңдеу зауытын салады