Символға айналған құндылық: Қазақстанда 19 мың адамға Абай есімі берілген

Қазақстанда жыл сайын 10 тамызда ұлы ақын, ойшыл, ағартушы әрі қазақтың жазба әдебиетінің негізін қалаушы Абай Құнанбайұлының туған күні — Абай күні ресми мереке ретінде аталып өтіледі. Бұл атаулы күн 2020 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен мерекелік күнтізбеге енгізілген, деп хабарлайды Orda.kz.       

Бұл күн тек ұлы ақынның туғанына тағзым ету ғана емес, сонымен бірге оның есімі қазақ қоғамында қаншалықты кең таралғанын көрсететін ерекше дата. Бүгінде Қазақстанда Абай есімі жай ғана ат емес, ұлттық сана мен рухани сабақтастықтың белгісіне айналып отыр.

Ресми деректерге сүйенсек, елімізде Абай есімін иеленгендер саны шамамен 19 мың адам екен. Мәселен, Ұлттық статистика бюросының мәліметінде 18 961 астам азаматтың есімі Абай екені келтірілген. Бұл бір ғана есімнің ел ішінде қаншалықты кең таралғанының айқын дәлелі.

Бұл есім ең көп тіркелген өңірлердің қатарында Астана қаласы – 2 186 адам, Түркістан облысы – 2 008 адам және Алматы қаласы – 1 740 адам.

Абай есімді ең егде қазақстандық 1932 жылы дүниеге келген. Ал бұл есімді иеленгендердің ішінде ең көп үлесті 30–34 жас аралығындағы азаматтар екен, олар – 3 267 адам.

Ең қызығы бұл есім еліміздің ірі қалалары мен халқы тығыз орналасқан өңірлерде көбірек кездеседі. Астана, Түркістан облысы және Алматы қаласында Абай есімі жиі тіркелген аймақтардың алдыңғы қатарында. Бұл да кездейсоқ емес, дәл осы өңірлерде ұлттық құндылықтарға деген қызығушылық жоғары, әрі жаңа туған сәбилер саны да көп. Биылғы жылдың алғашқы жартыжылдығында бұл есім 91 нәрестеге берілген.

Абай есімі тек өткеннің белгісі емес, бүгінгі күннің де таңдауы. Мәселен, соңғы жылдары жүздеген жаңа туған нәрестеге осы есім беріліп келеді. Бұл ата-аналардың ұлы ақынның мұрасын құрметтеп қана қоймай, баласының бойынан да сол даналық пен парасаттылықты көргісі келетінін аңғартады.

Жас ерекшелігіне келсек, Абай есімді азаматтардың ең көп бөлігі 30–34 жас аралығында. Бұл тәуелсіздік жылдарындағы алғашқы буынның арасында да бұл есімнің кең таралғанын көрсетеді.

Тағы бір қызық дерек – бұл есім тек ер адамдарға ғана емес, әйелдерге де берілген. Қазақстанда Абай есімді бірнеше әйел бар екені белгілі болды. Дәстүрлі түрде ер адамдарға тән саналса да, Қазақстанда Абай есімі берілген 9 әйел тіркелген. Бұл есімнің мағынасы мен символдық мәні жынысқа бөлінбейтін деңгейге жеткенін білдіреді.

Ұлы ақынның есімі тек адамдар арасында ғана емес, ел картасында да кеңінен көрініс тапқан. Қазақстанда Абай атындағы облыс, қала, аудандар мен ондаған ауыл бар. Бұл Абай есімінің ұлттық кеңістікте терең орныққанын көрсетеді. 

Тіпті кейбір елді мекендер тарихи кезеңдерде қайта аталып, Абай есімі берілген. Бұл үрдіс ақын мұрасының уақыт өткен сайын маңызын жоғалтпай, керісінше күшейіп келе жатқанын дәлелдейді. Ақын есімі еліміздің картасында да кеңінен көрініс тапқан. Абайдың құрметіне 1 облыс, 1 қала, 3 аудан және 26 ауыл аталған.

Абайдың азан шақырып қойылған есімі Ибраһим болған. Сонымен қатар елімізде Ибраһим есімін иеленген 37 844 адам бар. Оның ішінде Ибрагим және Ибрахим нұсқалары да қамтылған. Бұл да қазақ қоғамында дәстүрлі және тарихи есімдердің қатар өмір сүріп келе жатқанын көрсетеді.

Абай есімі жай ғана танымал ат емес. Ол  қазақтың рухани кодының бір бөлігі. Әрбір Абай есімді азамат өз атымен бірге үлкен жауапкершілік арқалап жүргендей әсер қалдырады. Сондықтан да бұл есімнің жыл сайын жаңа туған сәбилерге берілуі  кездейсоқ таңдау емес. Бұл  ұлттың өткенін ұмытпай, болашағын парасатпен байланыстыруға деген ұмтылысы.

Абайды ұлықтау  тек ескерткіш орнату немесе мереке атап өтумен шектелмейді. Ол есім арқылы да жалғасып жатқан дәстүр екені белгілі.

Бүгін мемлекет басшысы ұлы ойшылдың шығармашылық әрі зияткерлік мұрасы әлемдік және ұлттық мәдениеттің асыл қазынасы қатарынан айрықша орын алатынын атап өтіп, халықты Абай күнімен құттықтады.

Оқи отырыңыз:

• Абай ілімі – рухани шамшырағымыз: Президент халықты Абай күнімен құттықтады
• 10 тамыз – Абай күні: Ақын бір қыста 12 қылмыстық іс бойынша тексерілгенін білген бе едіңіз?