Ормуз бұғазы маңындағы Иран портында Қазақстанның өз алаңы болады

Қазақстанның әлемнiң аса маңызды теңiз бағыттарының бiрi — Ормуз бұғазы маңындағы Иран портында өз учаскесi болады. Дәл осы тар дәліз арқылы әлемдік мұнайдың едәуір бөлігі өтеді, деп хабарлайды Orda.kz.       

Келіссөздің негізгі тақырыптарының бірі порт инфрақұрылымын дамыту болды. Иран тарабы Қазақстанға Шахид Раджаи (Бендер-Аббас) портынан жер учаскесін бөлу мәселесін келісу аяқталғанын хабарлады.

Қажетті рәсімдер аяқталғаннан кейін учаске Қазақстан жағына беріледі. Бұған жауап ретінде Қазақстан Иранға Ақтау және Құрық порттарындағы алаңдарын, айлақтар мен терминалдарды Каспийдегі ирандық компаниялардың логистикалық қызметін дамыту үшін беру мүмкіндігін қарастыруға дайын екенін растады.

Серік Жұманғарин Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – ұлттық экономика министрі Иран Ислам Республикасының делегациясымен екіжақты кездесу өткізді. Иран делегациясын жол және қала құрылысы министрі Фарзане Садек бастап келді.

Кездесу барысында екі жақ 2025 жылдың желтоқсанында Иран президентінің Қазақстанға жасаған ресми сапары кезінде мемлекет басшылары қол жеткізген келісімдерді іске асыру мәселелерін талқылады. Сондай-ақ «Солтүстік – Оңтүстік» халықаралық көлік дәлізін дамыту, порт инфрақұрылымын кеңейту, өзара сауда көлемін арттыру және екі ел арасындағы көлік-логистикалық байланыстарды жетілдіру мәселелері қаралды.

Кездесуді ашқан Серік Жұманғарин Иранның Қазақстан үшін өңірдегі негізгі сауда-экономикалық серіктестердің бірі екенін атап өтті.

«Ынтымақтастықты нығайту – мемлекет басшылары қойған стратегиялық міндет. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан мен Иран арасындағы тауар айналымы 26,4%-ға өсіп, 430,2 млн АҚШ долларына жетті. Бұл алдағы уақытта өзара сауданы 3 млрд долларға дейін жеткізу жөніндегі Жол картасы аясында, сондай-ақ Иран мен Еуразиялық экономикалық одақ арасындағы еркін сауда туралы келісімнің арқасында әлеуеттің жоғары екенін көрсетеді», – деді ол. 

Өз кезегінде Фарзане Садек бұл сапардың мақсаты – бұрын қол жеткізілген келісімдерді нақты іске асыру және қазіргі геосаяси жағдайда ерекше маңызға ие көлік-логистикалық ынтымақтастықты нығайту екенін жеткізді.

2025 жылдың қорытындысы бойынша «Солтүстік – Оңтүстік» дәлізі арқылы жүк тасымалы 12%-ға өсіп, 3,5 млн тоннаға жетті. Ал екі ел арасындағы теміржол тасымалы 69%-ға артқан.

Маршруттың әлеуетін толық ашу үшін Серік Жұманғарин көлік инфрақұрылымын жаңғырту бойынша бірлескен Жол картасын әзірлеуді ұсынды. Бұл шаралар дәліздің өткізу қабілетін жылына 20 млн тоннаға дейін арттыруға мүмкіндік береді.

Сондай-ақ тараптар Қытай, Қазақстан, Түрікменстан, Иран және Түркия арасында жасалған бесжақты теміржол келісімінің маңызын атап өтті. Сонымен қатар Қазақстан, Ресей, Түрікменстан және Иран арасында жасалатын төртжақты тарифтік келісім де сауда мен транзит көлемін арттыруға қосымша серпін береді.

Бұдан бөлек, Иран Қазақстанға Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия нарықтарына тікелей шығуды қамтамасыз ететін Чабахар портында жұмыс істеу мүмкіндігін ұсынды. Фарзане Садектің мәліметінше, Захедан – Чабахар теміржол желісінің құрылысы 90%-дан астам аяқталған және жақын айларда пайдалануға беріледі. Бұл желі іске қосылғаннан кейін Чабахар порты Үнді мұхитын, Орталық Азияны және Еуропаны байланыстыратын халықаралық теміржол желісіне қосылады.

Кездесу қорытындысы бойынша екі жақ жоғары деңгейде қол жеткізілген келісімдерді жедел жүзеге асыруға, инвестор тарту жұмыстарын үйлестіруге және көлік-логистикалық инфрақұрылымды дамытуға ниетті екенін растады.

Оқи отырыңыз:

• «Самұрық-Қазына» АҚ басшысы президентке 3,3 триллион теңгенің 16 жобасын жүзеге асыру жоспарланғанын айтты
• G7 құрамындағы елдер Ресейге қарсы санкцияларды күшейтіп, Украинаға көмекті арттырмақшы
• Трамп Иранмен келісімге қол қою үшін Женеваға өзі баруы мүмкін екенін айтты