Мәжіліс «Қазақстан Халық Кеңесі туралы» заң жобасын жұмысқа қабылдады. Кеңес немен айналысады?

cover Фото: t.me/mazhilis_kz

Мәжіліс «Қазақстан Халық Кеңесі туралы» конституциялық заң жобасын жұмысқа қабылдады. Бұл туралы парламент палатасында мәлімделді, деп хабарлайды Orda.kz.      

Қазақстан Республикасының Ұлттық құрылтайында президент Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа орган - Халықтық кеңестің құрылатынын мәлімдеді. Қазақстан Конституциясында Халық Кеңесінің мәртебесін халықтың мүддесін білдіретін жоғары консультативтік орган ретінде бекіту ұсынылған болатын.

Заң жобасы бойынша парламент палаталарының бірлескен комиссиясы құрамына Мәжіліс тарапынан депутаттар Ерлан Сайыров, Аманжол Алтай және Наталья Дементьева кірді.

 Кеңес Қазақстан халқы Ассамблеясы мен ұлттық Құрылтайдың міндеттерін  өзіне алады. Құрамына 126 адам кіреді. Төрағаларды президенттің өзі тағайындайды.

Этносаралық және конфессияаралық келісім мәселелері де ҚХА-дан Халықтық кеңеске ауысады. Ол әлемдік діндер көшбасшыларының съезін өткізеді. Оны Конституцияға енгізіп, жаңа заң шығарады. Халықтық кеңес заң шығару бастамашылығы құқығына ие болады.

Халық Кеңесі ішкі саясаттың негізгі бағыттары бойынша, қоғамдық келісімді нығайту, жалпыұлттық бірлік пен ынтымақтастықты қамтамасыз ету, сондай-ақ жалпыұлттық құндылықтарды ілгерілету мәселелері жөнінде ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлейді деп жоспарлануда.

Сонымен қатар жыл басында президент Халық Кеңесіне заң шығару бастамасы құқығын беру қажеттігін де айтқан. Бұл норма да конституциялық деңгейде бекітуді талап етеді.

Халық Кеңесі шешім қабылдау жүйесіне кіретін тұрақты қоғамдық-мемлекеттік орган ретінде қарастырылып отыр.  Оған этномәдени бірлестіктерден, мәслихаттар мен қоғамдық кеңестер арқылы қоғамдық ұйымдардан және әр өңірден 42 өкілден болады. 

Жаңа институттың басты ерекшелігі ретінде оған заң шығару бастамасы құқығының берілгенін атап өтуге болады. Бұл қоғамдық құрылымдардың саяси үдеріске қатысу барысын түбегейлі өзгертеді. Кеңес аясында әзірленген ұсыныстар енді тек консультативтік форматта ғана емес, заңнама деңгейінде де қаралады.

Бір сөзбен айтқанда, қоғамдық және өңірлік сұраныстарды талқылап, нақты шешім табуына мүмкіндік беретін қосымша арна қалыптаспақ.

Қазақстан Республикасы президентінің құқықтық мәселелер жөніндегі көмекшісі Ержан Жиенбаевтың айтуынша, Халық Кеңесі халықтың мүдделерін білдіретін жоғары консультативтік орган болады.

Халық Кеңесінің мәртебесін Конституцияда бекіту үшін жеке бөлім көздеу қарастырылады. Біріншіден, Халық Кеңесі Қазақстан Республикасы халқының мүдделерін білдіретін мемлекетіміздің жоғары консультативтік органы екендігі туралы норманы көздеу қажет.

Оның құрамын Қазақстан Республикасы азаматтары қатарынан мемлекет басшысы тарапынан қалыптастырылып,  келесілер қамтылуы керек:

  • Халық Кеңесінің мемлекеттің ішкі саясатының негізгі бағыттары бойынша; 
  • қоғамдық келісімді, жалпыұлттық бірлікті және ынтымақтастықты нығайтуға; 
  • мемлекет қызметінің қағидаттарын және жалпыұлттық құндылықтарды ілгерілетуге қатысты ұсыныстар мен ұсынымдар әзірлеу жөніндегі негізгі өкілеттіктерін регламенттеу.
Сонымен қатар президент Халық Кеңесі заң шығаруға бастамашылық ету құқығына ие болуы қажеттігін референдумда атап өткен болатын. Бұл да Конституцияда бекітілуге тиіс.

Халық Кеңесінің құрылу, құрамын қалыптастыру тәртібі, өкілеттіктері мен қызметін ұйымдастыру мәселелері бөлек конституциялық заңмен айқындалатын болады. Халық Кеңесінің жоғарғы органы жылына кемінде бір рет шақырылатын сессия болады.

Осылайша, Халық Кеңесі Қазақстан Халқы Ассамблеясы және Ұлттық құрылтай тәрізді тұрақты жұмыс істейтін орган болмайды.

Ақорданың мәлімдеуінше, парламент реформасы азаматтардан, қоғамдық ұйымдар мен саяси партиялардан түскен 1600-дей ұсынысты зерделеу негізінде жасалған.

Тоқаевтың ұсынысымен жақында Конституциялық кеңес құрылып, сарапшылар осы ұсыныстар негізінде Қазақстан Конституциясына енгізілетін нақты өзгерістерді әзірлеуі тиіс. Бұдан соң Конституцияға енгізілетін өзгерістер бойынша референдум жарияланады.

Тоқаев бұл іс жүзінде жаңа Конституция қабылдаумен бірдей екенін атап өтті. Мемлекет басшысы Қазақстан халқы ассамблеясы мен Ұлттық құрылтайдың тарихи миссиясы табысты аяқталғанын мәлімдеп, олардың орнына жаңа мемлекеттік орган – Халық кеңесі құрылатынын айтты. 

Еске салайық, 15 наурызда Қазақстанда жаңа Конституцияны қабылдау жөнінде республикалық референдум өтті.

Референдумнан кейін Тоқаев қазақстандықтарға алғыс айтып, парламент сайлауын жариялап, мәлімдеме жасады.

«Қазақстан Республикасы президентінің 2026 жылғы 17 наурыздағы №1206 «2026 жылғы 15 наурызда қабылданған Қазақстан Республикасының Конституциясын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Жарлығын іске асыру бойынша бақылау бекітілсін» деп жазылған бұйрықта. 

Сонымен қатар президент әкімшілігінің басшысы қол қойған бұйрықта құрылымдық бөлімдерге осы бекітуді мүлтіксіз әрі уақтылы орындауды қамтамасыз ету тапсырылып, бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы президенті әкімшілігінің мемлекеттік-құқықтық бөліміне жүктелетіні жазылған.

Айта кету керек, қабылданған Конституцияға сәйкес, Қазақстан Халық Кеңесі — Қазақстан Республикасы халқының мүддесін білдіретін жоғары консультативтік орган.

Оқи отырыңыз:


Жаңалықтар

барлық жаңалықтар