Қыркүйекте Қазақстанда не өзгереді?: Қазақстандықтарды күтіп тұрған 7 жаңалық

Қазақстанда қыркүйектен бастап не өзгереді: мектеп, БАД, сыра және зейнетақы жинақтары
1 қыркүйектен бастап Қазақстанда бірқатар жаңа талап күшіне енеді. Өзгерістер мектептегі бағалаудан бастап, БАД пен сыраны таңбалауға, тұрмыстық техникан айналымына және зейнетақы жинақтарын басқаруға қатысты. Orda.kz негізгі өзгерістерді жинақтады.

Бастауыш сыныптарда ТЖБ мен БЖБ болмайды

Жаңа оқу жылынан бастап бастауыш сынып оқушылары үшін жиынтық бағалаудың ТЖБ  және БЖБ түрлері алынып тасталады. Білім министрлігінің түсіндіруінше, негізгі мақсат — баланы жиі бағалау емес, оның оқу материалын түсінуіне және алған білімін қолдануына жағдай жасау. 

Сонымен қатар 5–7-сыныптарда «Конституция негіздері», ал 8–11-сыныптарда «Заң және тәртіп» курстарын енгізу жоспарланған.

8–9-сыныптарда «Қазақстан географиясы» пәнін аптасына екі сағат оқыту қарастырылған. Әскери-патриоттық клубтар, үйірмелер мен сыныптар да бірыңғай «Жас айбын» мәртебесіне біріктіріледі. 

БАД-тарға цифрлық таңбалау енгізіледі

1 қыркүйектен бастап Қазақстанда биологиялық белсенді қоспаларды — БАД-тарды міндетті цифрлық таңбалау басталады.

Талап Қазақстанда өндірілген немесе осы күннен бастап елге әкелінген өнімдерге қатысты. Таңбалау коды бар БАД-тың қозғалысын өндірушіден немесе шекарадан бастап сатып алушыға дейін бақылауға мүмкіндік береді.

Жаңа талапқа витаминдер мен минералдар кешендері, сироптар, өсімдік сығындылары, концентраттар және Қазақстанда немесе ЕАЭО аумағында тіркелген басқа да БАД түрлері кіреді.

Бөтелкедегі сыраға да цифрлық код қойылады

1 қыркүйектен бастап шыны бөтелкелердегі сыра мен сыра сусындары міндетті цифрлық таңбаланады. Өндірілген немесе елге әкелінген өнімде Data Matrix коды болуы керек. 

Сыраны таңбалау кезең-кезеңімен енгізіліп жатыр: 2026 жылдың ақпанынан бастап талап кегтерге, қыркүйектен бастап шыны бөтелкелерге қолданылады. Ал 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап темір банкілердегі сыраға да таралады.

Кейбір тұрмыстық техника тауарлары бақылауға алынады

1 қыркүйектен бастап ЕАЭО аумағына әкелінетін бірқатар тауарларға тауар қозғалысын бақылау механизмі енгізіледі.

Тізімге, атап айтқанда, тоңазытқыштар мен мұздатқыштар, кір жуғыш машиналар, теледидарлар және телевизиялық байланысқа арналған қабылдау аппаратурасы кіреді. 

Мұндай тауарларды айналымға шығарған кезде кәсіпкерлерге «Виртуалды қойма» модулі арқылы тауарға ілеспе жүкқұжат рәсімдеп, оның негізінде электронды шот-фактура жазу және тауар есебін жүргізу қажет болады.

Зейнетақы жинағын басқару мүмкіндігі кеңейеді

7 қыркүйектен бастап қазақстандықтардың зейнетақы жинағын инвестициялық портфельді басқарушыларға беру мүмкіндігі кеңейеді.

Қазір міндетті және міндетті кәсіптік зейнетақы жинақтарының 50 пайызына дейінін басқарушы компанияларға беруге болады. Жаңа ережеге сәйкес, салымшылар жинақтарының 100 пайызына дейінін басқарушы инвестициялық портфельге бере алады.

Салымшы бір немесе бірнеше басқарушы компанияны және олардың инвестициялық портфельдерін таңдай алады. Басқарушылар консервативті, қалыпты және тәуекелі жоғары портфельдердің бірнеше түрін ұсына алады.

Бұл өзгеріс азаматтарға зейнетақы жинақтарын басқару стратегиясын өз қаржылық мақсаттарына қарай таңдауға көбірек мүмкіндік береді.

Жаңа оқу жылы 1 қыркүйекте басталады

2026–2027 оқу жылы 1 қыркүйекте басталып, 25 мамырда аяқталады. Бұл мерзім 1–11 (12) сыныптарға қатысты.

Жүргізушілерге қатысты өзгеріс қыркүйекте емес, тамызда

Жүргізушілерге қатысты бір маңызды өзгеріс 25 тамыздан күшіне енеді. Сондықтан оны қыркүйек жаңалықтарының қатарына қоспаған дұрыс.

Осылайша, қыркүйектегі негізгі өзгерістердің бір бөлігі қарапайым азаматтарға тікелей қатысты болса, енді бір бөлігі бизнеске әсер етеді. Ал ата-аналар үшін ең маңызды жаңалық — бастауыш сыныптардағы ТЖБ мен БЖБ-ның жойылуы, ал БАД сатып алушылар үшін өнімнің цифрлық таңбалануы болады.

Оқи отырыңыз: 

• Бас прокуратура Құрылтай сайлауында заң талаптарын сақтауға қатысты үндеу жасады
• Қазақстандықтар Кореяға EPS арқылы қалай жұмысқа орналаса алады? Министірлік талаптарды түсіндірді