Иран мен АҚШ бір-біріне шабуыл жасамауға тағы да уәде берді

Кезекті соққы алмасуынан кейін АҚШ пен Иран шабуылдарды тоқтату жөнінде келісімге келді. Тараптар 30 маусымға дейін соққы жасамауға уағдаласты. Бұл күні Қатарда Ормуз бұғазындағы кеме қатынасы мәселесі талқыланбақ, деп хабарлайды Orda.kz  DW-ге сілтеме жасап.

Axios басылымы Вашингтондағы дереккөзге сілтеме жасап жазғандай, АҚШ пен Иран жоспарланған кездесуге дейін бір-біріне шабуыл жасамауға қайта уәде берді.

Дереккөздің айтуынша, тараптар 30 маусымда Катарда кездесу өткізуге келіскен. Онда Ормуз бұғазында еркін кеме қатынасын қалпына келтіру мәселесі қаралады. Қазіргі уақытта бұғаз тек ішінара ашық, ал Иран кемелерден өз бағыттарын елдің әскери басшылығымен келісуді талап етіп отыр.

Тегеран әзірге Батыс елдеріне Ормуз бұғазын толық минадан тазартуға рұқсат берген жоқ. БАҚ мәліметінше, осының салдарынан кемелер акваторияда тек екі тар бағытпен ғана қозғала алады. АҚШ президенті Дональд Трамп бұғаз толық ашылды деп мәлімдегеніне қарамастан, жүк тасымалы соғысқа дейінгі деңгейдің жартысынан да аз болып отыр.

АҚШ Иранды коммерциялық кемелерге шабуыл жасағаны үшін соққыға ұшыратты, ал Тегеран жауап ретінде америкалық базаларды атқылады

26–27 маусым күндері жарияланған бітімге қарамастан, АҚШ пен Иран арасында ауқымды соққылар алмасуы болды. АҚШ Иранның бірнеше жағалаудағы базасына соққы жасады. Бұған дейін Иран екі күн ішінде бұғаз арқылы өткен екі коммерциялық кемеге шабуыл жасаған. Тегеран бұл әрекетін кемелердің Ислам революциясы сақшылары корпусы (КСИР) белгілеген бағыттан ауытқуымен түсіндіріп, ал Вашингтонның әрекетін бұғаздағы бақылауды әлсірету әрекеті ретінде бағалады.

АҚШ соққыларына жауап ретінде Иран күштері Кувейт пен Бахрейндегі америкалық әскери базаларға шабуыл жасады. The Wall Street Journal мәліметінше, Бахрейндегі әскери нысан айтарлықтай зақымданған.

Соққылардан кейін екі тарап та бітімді тоқтатуы мүмкін екенін ескертті. Ресми түрде ол 8 сәуірден бері күшінде, алайда содан бері бірнеше рет бұзылған.

Бітім кезінде мұнай бағасы соғысқа дейінгі деңгейге түсті. Нарық бірнеше ай бойы Трамп уәде еткен Ормуз бұғазының ашылуын күтіп келген. Бұл — Парсы шығанағынан әлемдік нарыққа мұнай жеткізетін маңызды көлік дәліздерінің бірі.

17 маусымда АҚШ пен Иран «өзара түсіністік туралы меморандумға» қол қойғаннан кейін мұнай фьючерстері арзандай бастады.

24 маусымда Brent маркалы мұнай бағасы сауда барысында барреліне 73,22 долларға дейін төмендеді. Бұл 27 ақпаннан бергі ең төменгі көрсеткіш болды. Сол күні WTI маркалы мұнай барреліне 69,87 доллардан сатылды.

Алайда АҚШ пен Иран арасындағы бітім түпкілікті емес. Меморандумға қол қойылған сәттен бастап 60 күн ішінде тараптар бірқатар мәселелер бойынша келісуі тиіс. Олардың қатарында Иранның ядролық бағдарламасы, АҚШ әскерін көршілес елдерден шығару, сондай-ақ Тегеран Ормуз бұғазы арқылы өтетін кемелерден төлем ала ма деген сұрақтар бар. Әзірге бұл келіссөздер бойынша ілгерілеу туралы ақпарат жарияланған жоқ.

Оқи отырыңыз:

• Ормуз бұғазындағы қауіп күшейді
• Бітім жайына қалды: АҚШ пен Иран бір-біріне соққы жасады
• Қазақстан Иран портында жерді жалға алып, мұхитқа шығуды жоспарлап отыр