Депутат еліміздегі жер сілкінісі туралы халықты жедел ескерту үшін жасанды интеллект енгізуді ұсынды

Мәжіліс депутаты Әбутәліп Мүтәлі сейсмология саласын цифрландыруды жеделдетіп, жасанды интеллектіні пайдалану арқылы жер сілкінісі қаупі туралы хабарламаларды барынша қысқа уақытта жеткізуді ұсынды, деп хабарлайды Orda.kz.       

Өз депутаттық сауалында ол сейсмикалық тәуекелдерді басқарудың бірыңғай ұлттық жүйесіне мониторинг, деректерді талдау және халықты ерте ескерту тетіктерін қосуды ұсынды.

«Саланы цифрландыруды күшейту қажет. Жер сілкінісі кезінде әрекет ету уақыты секундтармен өлшенуі тиіс. Бұл жерде жасанды интеллект мүмкіндіктерін барынша пайдалану керек», — деді депутат. 

Әбутәліп Мүтәлінің пікірінше, Қазақстан халықаралық тәжірибеге сүйенуі қажет. Онда жер сілкінісінен қорғанудың ең тиімді тәсілі ретінде сейсмикалық бақылау деректерін, маңызды инфрақұрылымды және құрылыс саласын біріктіретін бірыңғай цифрлық жүйе қарастырылады.

«Мысалы, Жапонияда Жер сілкіністерін шұғыл анықтау және хабарлау жүйесі  (Urgent Earthquake Detection and Alarm System)  жүйесі нақты уақыт режимінде жүздеген станциядан келетін сигналдарды өңдейді. Соның арқасында жойқын толқын жеткенге дейін бірнеше секунд бұрын жоғары жылдамдықты пойыздар автоматты түрде тоқтатылып, өндірістік нысандарда газ беру тоқтатылады», — деді ол. 

Осындай жүйелер АҚШ-та да қолданылады. Онда «ШейкАлерт» бағдарламасы сейсмикалық микроаудандастырудың цифрлық карталарымен біріктірілген. Соның негізінде құрылыс саласына бірқатар қатаң талаптар енгізілген.

«Калифорнияда құрылыс салушы ғимарат параметрлері нақты жер телімі тәуекелдеріне сай келмесе, жобалауға рұқсат ала алмайды. Әлемдік озық тәжірибенің басты сабағы — жер асты дүмпулерін жай тіркеуден гөрі тәуекелдерді алдын ала басқаруға көшу», — деді депутат. 

Оның айтуынша, қазіргі уақытта Төтенше жағдайлар министрлігі сейсмикалық аудандастыру карталарын қала құрылысы жоспарлауына енгізу бойынша жұмыс жүргізіп жатыр. Алайда жүйенің тиімділігін арттыру үшін геодеректер инфрақұрылымын дамытып, оны аумақтық жоспарлау үдерістеріне толық біріктіру қажет.

«Жалпы сейсмологиялық мониторинг жүйесі жұмыс істеп тұр және дамып келеді. Дегенмен бақылау желісінің қамту ауқымын кеңейтіп, оны елдің сейсмикалық қауіпті аймақтары бойынша біркелкі орналастыру қажет. Бұл бақылау деректерінің толықтығын арттырады», — деді Әбутәліп Мүтәлі. 

Осыған байланысты ол мониторинг, деректерді талдау және халықты ерте ескерту жүйелерін біріктіріп, сейсмикалық тәуекелдерді басқарудың бірыңғай ұлттық жүйесін одан әрі дамыту қажеттігін атап өтті.

Бұған дейін Төтенше жағдайлар министрлігі жер сілкінісі күші бес балдан асқанда ғана шұғыл хабарламалар таратылатынын мәлімдеген болатын.

Оқи отырыңыз:

• Өзбекстан құрамасы футболдан әлем чемпионатындағы дебюттік матчта Колумбиядан жеңілді
• Әскери кафедрада оқығандар екі жылдық қызметке шақырыла ма?
• Боралдайда сушидан 19 адам уланып, аруханаға түсті