БЖЗҚ-дағы барлық жинақты басқарушы компанияға беруге болады

Қыркүйек айынан бастап қазақстандықтар өздерінің зейнетақы жинақтарының 100 пайызына дейін жеке басқарушы компанияларға сеніп тапсыра алады, деп хабарлайды Orda.kz.        

Бұған дейін тек қаражаттың жартысын ғана беруге рұқсат етілген еді, дегенмен Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі енді түгелдей беруге болатынын мәлімдеді.

Министрлік мәліметінше, Әлеуметтік кодекс нормаларына сәйкес мемлекет азаматтардың зейнетақы жинақтарының сақталуына толық кепілдік береді.

2027 жылдан бастап зейнетке шығатын салымшыларға инфляция айырмасын біржолғы төлем ретінде қарастыратын бюджеттік кіші бағдарлама оңтайландырылады. Ведомствоның айтуынша, бұл қадам зейнетақы жүйесін икемдірек, кәсібилендірілген әрі ұзақ мерзімді нақты табыстылыққа бағытталған етуге арналған жүйелі реформалармен байланысты.

Сондай-ақ 2026 жылдың қыркүйегінен бастап зейнетақы жинақтарын басқару қағидаларын түбегейлі өзгертетін жаңа заң күшіне енеді. Негізгі өзгеріс – бұрынғы шектеулердің толық жойылғаны.

«Егер бұрын салымшылар өз зейнетақы активтерінің 50 пайызынан аспайтын бөлігін ғана жеке инвестициялық портфельді басқарушыларға бере алса, енді бұл шектеу толық алынып тасталды. Азаматтарға жинақтарының 100 пайызына дейін жеке компанияларға аударуға рұқсат етілді. Осылайша қазақстандықтар өз қаражатын басқаруда толық еркіндікке ие болып, консервативті немесе табысы жоғары инвестициялық стратегияны өздері таңдай алады»,  деп түсіндірді министрлік. 

Мұндай жағдайда инфляциялық тәуекелдерді мемлекеттік бюджет есебінен автоматты түрде жабу экономикалық тұрғыдан маңызын жоғалтады. Ведомство өкілдері мемлекеттік қаражат жеке басқарушы компаниялардың инвестициялық шешімдері нәтижесін өтеуге жұмсалмауы тиіс екенін атап өтті. Сонымен қатар жеке басқарушылар теріс айырманы өз капиталы есебінен жабуға міндетті және қатаң қаржылық жауапкершілікке тартылады. Оларға капитал көлемі бойынша (кемінде 1,9 миллиард теңге немесе 440 мың айлық есептік көрсеткіш) және тәжірибе бойынша жоғары талап қойылады.

Консервативті тәсілді таңдаған салымшылар үшін негізгі басқарушы ретінде Қазақстанның Ұлттық банкі қала береді. Әлеуметтік кодексте Ұлттық банктің активтердің сақталуын қамтамасыз ету және ұзақ мерзімді нақты табыстылыққа қол жеткізу міндеті заң жүзінде бекітілген. 2028 жылға дейінгі стратегиялық жоспар аясында Ұлттық банкке зейнетақы активтерінің табыстылығын инфляция деңгейінен кемінде 1 пайызға арттыру міндеті қойылған. Инвестициялар нарықтық қағидаттармен, кең әртараптандыру арқылы, соның ішінде сапалы шетелдік құралдарға бағытталып жүзеге асырылады. Бұл ретте валюталық активтердің үлесі кемінде 30 пайыз деңгейінде сақталады.

Еңбек министрлігі қолданыстағы зейнетақы жүйесін трансформациялау мәселелерін талқылау үшін жұмыс тобын құрды. Онда сақтандыру құрамдасын енгізу, «4 + 1» моделі, еңбек өтілін 40 жылға жеткізу, Сингапур моделі секілді түрлі тәсілдер қарастырылуда.

Зейнетақы жүйесін жаңғыртудың басты мақсаты – азаматтарға Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан өмір бойы үздіксіз төлемдер алуды қамтамасыз ету. Бұл төлемдер еңбек өтілін ескеріп, жоғалған табысты Халықаралық еңбек ұйымы стандарттарына сәйкес кемінде 40 пайыз деңгейінде өтеуі тиіс.

«Үкімет зейнетақы жүйесінің әлеуметтік сақтандыру құрамдасын әзірлеуде. Ол Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан төленетін жалпы зейнетақының жинақ көлеміне тәуелсіз бөлігін өмір бойы тұрақты төлеуді қамтамасыз етуі тиіс. Сондықтан мемлекеттік кепілдік түріндегі біржолғы өтемақы төлеудің мәні жойылады», деп хабарлады министрлік. 

Қабылданып жатқан шаралар әлеуметтік қолдаудың атаулылығын арттыруға, бюджет шығындарын оңтайландыруға және ең бастысы, ұзақ мерзімді перспективада қазақстандықтардың әл-ауқатын қамтамасыз ететін сенімді, ашық әрі табысты жүйе қалыптастыруға бағытталған.

Маусым айының басында Еңбек министрі Асқарбек Ертаев зейнетақы жүйесінде өзгерістер болуы мүмкін екенін мәлімдеген еді. Кейінірек Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов те зейнетақы реформасы бойынша жұмыс жүргізіліп жатқанын айтты. Оның сөзінше, қазіргі уақытта Үкімет пен Ұлттық банк тиісті тәсілдерді әзірлеуде.

Оқи отырыңыз:

• Қазақстанда сұраныс күрт артты: Зейнетақы аннуитеті деген не?
• Рекордтық деңгей: Еліміздің банктері коллекторларға 1,1 трлн теңге қарыз тапсырды
• Алматының шыжыған ыстығы 50 жыл бұрын тіркелген температура рекордын жаңартты