Анкарада Әлихан Күриш қамауға алынды: Тергеу барысында 200 келі алтын тәркіленді

«Әлихан Күриш қылмыстық ұйымы» ісі бойынша Әлихан Күришті қоса алғанда, 32 күдікті қамауға алынды. Қашып жүрген Әлихан Күриштің ағасы Хилми Туна Күришке қатысты жүргізілген тінту кезінде мекенжайлардың бірінен шығу тегі белгісіз 200 келі құйма алтын табылды, деп хабарлайды Orda.kz  Түркия БАҚ-тарына сілтеме жасап.

Анкара Бас прокуратурасының мәліметінше, Бас прокуратураның үйлестіруімен Қалалық полиция басқармасының Қаржылық қылмыстармен күрес бөлімі жүргізген жұмыс аясында «Әлихан Күриштің пайдакүнемдік мақсаттағы қылмыстық ұйымы» қызметіне қатысты ұсталған 38 күдікті Бас прокуратураға жеткізілді.

Әлихан Күриш (Alihan Kuriş) — Түркиядағы ықпалды діни «Сулейманджылар» (Süleymancılar) қауымының жетекшісі және бизнесмен. Ол 2026 жылдың тамыз айында Анкара бас прокуратурасының тапсырмасымен қаржылық қылмыстар мен заңсыз ақша айналымына байланысты басталған ауқымды операция барысында ұсталды.

Жауап алынған барлық күдікті қамауға алу туралы өтінішпен Бейбітшілік қылмыстық істер жөніндегі сотқа жіберілді.

Ал Юсуф Бүйүкгөзе, Ахмет Гөкчен, Өмер Йылмаз, Ахмет Эфе, Исмаил Хаккы Акгүн және Селман Сүлейман Кешкекчи есімді алты күдіктіге қатысты үйқамақ түріндегі бұлтартпау шарасы қолданылды.

Тергеу барысында бір мекенжайдан 200 келі алтын табылды. Сот дереккөздерінің мәліметінше, Анкара Бас прокуратурасының үйлестіруімен Анкара қалалық полиция басқармасы «Әлихан Күриштің пайдакүнемдік мақсаттағы қылмыстық ұйымына» қатысты тергеу аясында мекенжайлардың бірінде тінту жүргізген.

Анкара Бас прокуратурасы жүргізіп жатқан тергеу аясында әзірленген алғашқы Қаржылық қылмыстарды тергеу кеңесі есебінде күдіктілермен байланысты компаниялар арқылы Түркия ішінде және шетелге жасалған ақша аударымдары назар аударған.

168 беттен тұратын есепте «Гүлерюз Куюмжулук» компаниясының 66,2 миллиард түрік лирасынан астам банк операциялары және 26,2 миллиард лира көлеміндегі қолма-қол ақша салымдары, «Стамбұл Хисар Туризм» компаниясынан 8 миллиард лирадан астам қаражат шығарылғаны көрсетілген.

Сондай-ақ капиталы 1 миллиард 358 миллион лира болатын «Стамбұл Хисар Денсаулық инвестициясы» компаниясының банк операциялары небәрі 34 мың лира шамасында болған. Бұдан бөлек, шетелден түскен миллиондаған доллардың қысқа уақыт ішінде қолма-қол шешілгені немесе басқа компанияларға аударылғаны, сондай-ақ компаниялар арасында ірі көлемдегі екіжақты ақша айналымы болғаны анықталған.

«Гүлерюз Куюмжулук Туризм және автокөлік» акционерлік қоғамының 2017–2026 жылдар аралығындағы банк операцияларының жалпы көлемі 66 миллиард 211 миллион лира деп есептелген.

Осы кезеңде компанияға 17,26 миллиард лира түскен, ал шоттардан 18,32 миллиард лира шығарылған. Компания шоттарына салынған қолма-қол қаражаттың жалпы көлемі 26 миллиард 213 миллион лира, ал қолма-қол алынған ақша 4 миллиард 415 миллион лира болған.

Есепке сәйкес, 2023 жылы 2 миллиард 89 миллион лира қолма-қол ақша салынған және 1 миллиард 556 миллион лира алынған. 2024 жылы бұл көрсеткіштер тиісінше 1 миллиард 417 миллион және 826 миллион лира болған.

Есепте «Стамбұл Хисар Туризм және сауда» акционерлік қоғамының шетелдермен байланысты ақша операциялары да көрсетілген. Бір компаниядан 8 миллиард лирадан астам қаражат шығарылған.

Компанияның 1 миллион лирадан жоғары шетелдік операциялары бойынша тек Сауд Арабиясы мен Біріккен Араб Әмірліктеріне байланысты ақша шығару көлемі шамамен 8 миллиард лира болған.

Сауд Арабиясына қатысты операцияларда 4 миллиард 863 миллион 884 мың 701 лира шығарылып, оған керісінше 189 миллион 358 мың лира түскен.

Ал Біріккен Араб Әмірліктеріне байланысты ақша шығару көлемі 3 миллиард 163 миллион 164 мың 102 лира болған. Бұл елден шамамен 18 миллион лира түскені анықталған.

1,3 миллиард лира капиталы бар компанияның банк операциясы небәрі 34 мың лира
2025 жылғы 18 қарашада құрылған «Стамбұл Хисар Денсаулық инвестициясы және туризм сауда» акционерлік қоғамының жарғылық капиталы 1 миллиард 358 миллион 236 мың 351 лира болған.

Алайда Қаржылық қылмыстарды тергеу кеңесінің банк жазбаларында компанияның жалпы операция көлемі небәрі 34 176 лира деңгейінде қалған.

Компанияның жалпы және таза сатылымы нөлге тең болған. Сондай-ақ қандай да бір тауар сатып алу немесе сату операциялары тіркелмеген.

Есепте компания капиталының басым бөлігі «еншілес компанияларды» қаржыландыруға жұмсалғаны айтылған. Алайда тиісті мемлекеттік тіркеу және салық органдарының деректері арқылы компанияның серіктес болған кәсіпорны анықталмаған.

Жарғылық капиталы өте жоғары болғанына қарамастан, белсенді коммерциялық қызметінің болмауы Қаржылық қылмыстарды тергеу кеңесінің есебінде «айрықша назар аударарлық жағдай» деп бағаланған.

Мәселен, 2018 жылғы шілдеде «FIDATO General Trading» компаниясынан араға бір күн салып алдымен 2,5 миллион доллар, кейін 2,6 миллион доллар түскен.

Келесі күні шоттан 2,6 миллион доллар, 1 миллион 183 мың 550 доллар және 1 миллион 316 мың 450 доллар көлемінде қолма-қол ақша алынған.

2017 жылғы 12 қаңтарда шотқа «Shanghai Omega FZE» компаниясынан 2 миллион 365 мың доллар түскен. Келесі күні осыған жуық көлемдегі ақша қолма-қол шешілген.

2019 жылғы 26 қыркүйекте «FIDATO» компаниясынан 2 миллион 250 мың доллар түскен. Төрт күннен кейін «Стамбұл Хисар Туризмге» 1 миллион 800 мың доллар, ал «Чамлыджа Басым Яйынға» 450 мың доллар аударылған.

2022 жылғы 15 қарашада осы компанияның шотына «Нуреттин Кая жеткізілімі ретінде қолма-қол салынды» деген түсініктемемен 989 мың 800 доллар, яғни 18 миллион 392 мың лира түскен.

Келесі күні бұл қаражат энергетикалық компаниялардың біріне «күн электр станциясы үшін панель сатып алуға алдын ала төлем» деген түсініктемемен аударылған.

2023 жылғы 7 қарашада да шамамен 1 миллион доллар көлеміндегі ақша салынып, сол энергетикалық компанияға аударылған. «Стамбұл Хисар Туризм» компаниясының шоттарында да 2017–2024 жылдары ірі көлемдегі көптеген қолма-қол ақша салымы тіркелген.

Кейбір долларлық қолма-қол түсімдерде «серіктес Ирфан Йылмаздың атынан салынды» және «серіктес Ирфан Йылмаз жеткізілімі ретінде қолма-қол салынды» деген түсініктемелер жазылған.

2024 жылғы 25 маусымда 2 миллион доллар, 31 шілдеде 1,2 миллион доллар, 4 қаңтарда 1 миллион доллар, ал 2023 жылғы желтоқсанда әртүрлі күндері тағы екі рет 1 миллион доллардан қолма-қол ақша салынған.

Есепте «Хисар Денсаулық қызметі, білім беру-зерттеу және медициналық құрылғылар» акционерлік қоғамының шоттарындағы миллиардтаған лира көлеміндегі қолма-қол ақша қозғалыстары кезінде «Абдуллах Өзжан Явуз жеткізілімі», «Абдуллах Өзжан Явуз салған» және «Абдуллах Өзжан Явуздың атынан Касым Арынч салған» деген түсініктемелер қолданылғаны анықталған.

Есепте, әсіресе 2024 жылы пайда болған ірі көлемдегі ақша түсімдерінің қайдан келгенін анықтау қажет екені атап өтілген.

Қаржылық есепке сәйкес, «Үмран Білім» акционерлік қоғамының 2017–2026 жылдар аралығында шоттарына 1 миллиард лирадан астам қаражат түскен, ал жүздеген миллион лира көлемінде ақша шығарылған.

Есепте шотқа қолма-қол ақша немесе қауымдастықтар мен қорлардан қаражат түскеннен кейін сол күні немесе келесі күндері басқа компанияларға аударымдар жасалғаны көрсетілген.

«Құрбандық малының ақшасы» бойынша ақша айналымы жасалған. Қаржылық есепте 2026 жылғы 1 маусымда Мехмет Токташқа 9 миллион 300 мың лира «46 ірі қара малдың құрбандық төлемі» деген түсініктемемен аударылғаны көрсетілген.

Келесі күні дәл осы ақша «Үмран Білім» компаниясының шотына «ақша қате аударылды» деген белгімен қайтарылған. Одан кейін дәл сол көлемдегі қаражат Ахмет Севенге «өнім өндірушіден 46 ірі қара малға арналған құрбандық төлемі» деген түсініктемемен жіберілген.

Сондай-ақ осы күндері компания шотына миллиондаған лира көлемінде бірнеше рет қолма-қол ақша түскені және әртүрлі адамдарға ірі көлемде ақша аударылғаны тіркелген.

Құран оқыту қорында 567 миллион лиралық операция болғаны да белгілі болды. Қаржылық қылмыстарды тергеу кеңесінің есебіне сәйкес, тергеумен байланысты «Гүмүшсой Севим Құран оқыту қорының» 2017–2026 жылдар аралығындағы банк операцияларының жалпы көлемі шамамен 567 миллион лира болған.

Есепте қор шоттарына түскен қаражат, қолма-қол салынған ақша және «қайырымдылық» деген түсініктемемен аударылған қаражаттың кейін әртүрлі компанияларға ірі көлемде жіберілгені көрсетілген.

Осы ретте қордан «Үмран Білім» компаниясына 142 операция арқылы шамамен 52,1 миллион лира, ал «Явузлар Груп Иншаат» компаниясына 83 операция арқылы шамамен 38,9 миллион лира аударылған.

Қаржылық қылмыстарды тергеу кеңесінің есебінде «Үмран Білім», «Акдениз Торос», «Чамлыджа Басым Яйын», «Стамбұл Хисар Туризм», «Хисар Денсаулық» және «Гүмүшсой Севим Құран оқыту қоры» сияқты ұйымдардың арасында банк аударымдары мен тауар сатып алу-сату операциялары бойынша тығыз байланыс болғаны анықталған.

Есепте тексерілген компаниялардың басым бөлігінде, әсіресе 2020 жылдан кейін, ал 2022 жылдан бастап айқынырақ түрде қаржылық операциялар көлемі мен тауар сатып алу-сату сомаларының едәуір өскені айтылған.

Компаниялардың төлем ұйымдарынан ақша алуы, қолма-қол қаражаттың көп айналымда болуы, құрылтайшылар тарапынан түскен және шығу тегі түсіндіруді қажет ететін ақша түсімдері, сондай-ақ бұл қаражаттың қысқа уақыт ішінде басқа компанияларға аударылуы есепте көрсетілген ортақ белгілердің қатарында.

Қаржылық қылмыстарды тергеу кеңесінің есебінде «Алихан Күриштің пайдакүнемдік мақсаттағы қылмыстық ұйымына» қатысы бар компаниялар мен ұйымдарды тексеру барысында шығу тегіне күмән келтірілген қаржылық операциялардың ұйымдасқан түрде жүргізілуі мүмкін деген күдік туғаны айтылған.

Бұл деректер тергеу материалдарына негізделген. Күдіктілердің кінәсі соттың заңды күшіне енген үкімімен ғана анықталады.

Оқи отырыңыз:

• Бақытжан Базарбек Жамбыл облысында адам қағып кетті ме? Полиция не дейді?
• ЕАЭО орнына: Мирзиёев Орталық Азия мен Оңтүстік Кавказды біріктіруді ұсынды