Зейнетақы жинақтарын тұрғын үйге пайдалану азайды

2026 жылғы қаңтарда тұрғын үй жағдайын жақсарту мақсатында біржолғы зейнетақы төлемдерін алу бойынша 38,6 мың өтінім орындалған. Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры (БЖЗҚ) деректеріне сәйкес, бұл 2024 жылдың маусымынан бергі ең төмен көрсеткіш, деп хабарлайды Orda.kz.   

2004 жылдың екінші жартысында басталған зейнетақы жинақтарын жаппай алу басталған кезеңнен бері ең аз деңгей.

Дегенмен қазіргі көрсеткіштерді мүлде төмен деп айтуға болмайды. Жалпы алғанда, олар 2024 жылдың шілде–қыркүйек айларында, белсенділік енді күшейе бастаған кезеңнен айтарлықтай алшақ емес.

Мәселен 2025 жылғы қаңтармен салыстырғанда, өтінімдер саны үштен бірге азайған, ал 2025 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда шамамен 90%-ға төмендеген. Алайда желтоқсандағы деңгей айрықша жоғары болғанын ескерген жөн. Бұл, бір жағынан, 2026 жылдан бастап жеткіліктілік шектің көтерілуіне орай азаматтардың қаражатты пайдаланып үлгеруге асығуына қатысты. 

БЖЗҚ бағалауынша, шектердің көтерілуі бірнеше ондаған мың адамның біржолғы төлем рәсімдеу мүмкіндігін шектейді. Қордың алдын ала есептеулеріне сәйкес, 2025 жылғы желтоқсанда 885,8 мың қазақстандық артық жинақтарын ала алатын болса, 2026 жылғы қаңтардан бастап бұл көрсеткіш 849,5 мың адамға дейін төмендеген. Бұдан бөлек, кейбір азаматтар үшін қолжетімді қаражат тым аз болып,  әсіресе желтоқсандағы ерекше белсенділіктен кейін оларды пайдаланудың мәні болмауы да мүмкін.

Сонымен қатар, ақшалай көлем бойынша динамика сәл өзгеше. Қаңтар айында тұрғын үй мақсатында орындалған өтінімдер 50,9 млрд теңге болды. Желтоқсанмен салыстырғанда төмендеу 77% болса, жылдық мәнде қазіргі көрсеткіштер номиналды түрде 5%-ға жоғары (алайда бұл жалпы баға өсімінен төмен). Ұзақмерзімді минимум туралы айтуға негіз жоқ: бұдан да төмен көрсеткіш соңғы рет 2025 жылғы маусымда тіркелген.

Алдағы уақытта тұрғын үйге зейнетақы қаражатын алу тағы бір факторға байланысты шектелуі мүмкін. Қаңтар айының соңында Отбасы банк ипотеканы мерзімінен бұрын ішінара немесе толық өтеу кезінде зейнетақы жинақтарының артық бөлігін тек негізгі қарызды жабуға ғана пайдалануға болатынын мәлімдеді. Енді ай сайынғы төлемді (пайыздарын қоса алғанда) толықтай тек зейнетақы төлемдері есебінен өтеу мүмкін болмайды, ол үшін қосымша қаражат қажет.

Ал емделуге арналған зейнетақы қаражатын алу жағдайы қалай? Қаңтардың бірінші жартысында түрлі санаттар бойынша қатты өсімдерден кейін бұндай төлемдер тоқтатылған еді. Нәтижесінде небәрі 0,6 мың өтінім 0,6 млрд теңгеге орындалған, негізінен радиохирургиялық әдістерді төлеу мақсаты көрсетілген. Сонымен қатар, қаражатты мақсатсыз пайдалану әрекеттері анықталған жағдайларда зейнетақы жинақтарын БЖЗҚ-ға кері қайтарылады.

Оқи отырыңыз:

• БЖЗҚ зейнетақы жинақтарын жарнама делдалдарына бермеуге шақырды
• Ұлттық қордан балаларға 2025 жылы төленетін төлемдер қашан түседі
• Тоқаевқа алтын қоры, Ұлттық қор мен БЖЗҚ активтері туралы баяндалды