Шоқан Уәлихановтың әкесі қалпына келтірген «Едіге би» жыры Қазақстанда жарық көрді

Ұлы қазақ этнографы Шоқан Уәлихановтың әкесі Шыңғыс Уәлиханов қалпына келтірген «Едіге би» эпосы Қазақстанда жарық көрді, деп хабарлайды Orda.kz.

Қолжазбалар және сирек кітаптар ұлттық орталығының мамандары қазақ халқының құнды мұраларының бірі – «Едіге би» жырының ең көне қолжазбасын цифрлы форматқа көшіріп, түпнұсқаның көшірме (факсимиле) нұсқасын жарыққа шығарды. 

Шамамен XV ғасырда жазылған қолжазбаның авторы белгісіз. Бұл жырдың алғашқы нұсқаларын XIX ғасырдың басында қазақ ғалымы, шығыстанушы және фольклорист Шоқан Уәлихановтың әкесі Шыңғыс Уәлиханұлы  көшіріп жазып, сол арқылы бұрын жоғалып кеткен нұсқаларды қайта қалпына келтірген болатын.  
 
Кейіннен бұл нұсқа Шоқан Уәлиханов толықтырып, өңдеп, 1842 жылы Ахмет есімді кісі біріктірген нұсқа ретінде көшірілген.

«Аталған жыр түркі тілдеріне тән емес көне тіркестер мен сөзқолданыстарымен ерекшеленеді, бұл оның көне дәуірлерден қалған поэма екенін айғақтайды. Бұл жайтқа белгілі түркітанушы ғалым П.М. Мелиоранский өз еңбектерінде ерекше тоқталған. Поэма Едігенің дүниеге келуімен басталып, Тоқтамыстың ұлы Қадырбердінің қолынан қаза табуымен аяқталады. Аңыз бойынша, Едіге қасиетті Ұлытаудың биік шыңдарының бірінде жерленген. Қазір бұл шың Едігенің атымен аталады», — деп мәлімдеді Мәдениет және ақпарат министрлігі. 

Айта кетейік, бұл жыр алғаш рет 1905 жылы Санкт-Петербургте профессор П.М. Мелиоранскийдің редакциясымен «Едіге мен Тоқтамыш туралы аңыз» деген атпен жарық көрген.