«Құрылтай сайлауы LIVE»: Жаңа бірпалаталы Парламентке дауыс беру

23 тамыз 2026 07:00 Ләззат Нұрсапақызы

Фото: ОСК

23 тамызда Қазақстанның барлық өңірінде Құрылтай сайлауы өтеді. Осы күні азаматтар өздерінің сайлау құқығын пайдаланып, дауыс бере алады, деп хабарлайды Orda.kz.

Бүгінгі Құрылтай сайлауын Orda.kz тікелей мәтіндік форматта жариялап отырады.

Сайлау күні учаскелерге барған азаматтар жеке басын куәландыратын құжаттарын көрсету арқылы дауыс береді. Сайлау процесінің маңызды талаптарының бірі – әр сайлаушының өз таңдауын еркін әрі құпия түрде жасауы.

Мемлекет басшысы шілденің алғашқы күні «Қазақстан Республикасы Құрылтайының сайлауын тағайындау туралы» Жарлыққа қол қойды. Жарлыққа сәйкес, Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарын сайлау 2026 жылғы 23 тамызда өтеді.

Сайлау учаскелері сағат 07:00-де жұмысын бастап, 20:00-де жабылады. Осыдан кейін дауыстарды алдын ала санау басталады. Бұл туралы барлық ақпаратты мәтіндік тікелей трансляция барысында ұсынамыз.

Редакция дауыс беру кезінде де, сайлау учаскелері жабылғаннан кейін де болып жатқан оқиғаларды жедел жариялап отырады. Тілшілеріміз оқиға орнынан тікелей ақпарат жеткізеді. Ал оқырмандар сайлау барысы туралы мәліметтерді іс жүзінде нақты уақыт режимінде оқи алады.

Жаңа бірпалаталы парламентті қазақ парламентаризмінің тарихи тамырын айқындау мақсатында Құрылтай деп атау ұсынысы қолдау тапты. Құрылтай құрамында 145 депутат болады. Депутаттарға қойылатын негізгі талаптар бұрынғы Мәжілістегі талаптармен бірдей болып қалады, яғни жасы 25-тен кем болмауы және ел аумағында кемінде 10 жыл тұрақты тұруы міндет.

Сайлау тек партиялық тізім бойынша өткізіледі. Сайлау жүйесі толықтай пропорционалды болады. Бұл партиялардың рөлін күшейтіп, олардың жауапкершілігін арттыруға бағытталған. Депутаттардың өкілеттік мерзімі — 5 жыл. Бұл мерзім парламентті жүйелі түрде жаңартуға ең қолайлы деп танылған.

Бұған дейін Құрылтай сайлауына жеті партиядан кандидаттар тізімі қабылданды.

«Әділет» партиясы – 186 кандидат;
Respublica партиясы – 76 кандидат;
Қазақстан халық партиясы – 72 кандидат;
«Ауыл» партиясы – 69 кандидат;
«Ақ жол» демократиялық партиясы – 63 кандидат;
«Байтақ» жасылдар партиясы – 47 кандидат;
Жалпыұлттық социал-демократиялық партиясы – 33 кандидат.

Осылайша, партиялық тізімдерге барлығы 546 кандидат енгізілген.

20:30. ТМД байқаушылар миссиясы сайлауда заң бұзушылықтарды тіркеген жоқ

Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы байқаушылар миссиясының басшысы Игорь Петришенко Қазақстандағы Құрылтай депутаттарының сайлауында дауыс беруді ұйымдастыру деңгейіне оң баға берді.

«ТМД байқаушылар миссиясының құрамында 190 адам бар. Оның өкілдері Қазақстанның 14 өңірінде және шетелдегі сайлау учаскелерінің басым бөлігінде жұмыс істеп жатыр. Шетелде барлығы 79 сайлау учаскесі ұйымдастырылған. Миссия өз жұмысын 3 тамызда бастады. Дайындық кезеңінде ұзақ мерзімді байқаушылар еліміздің шамамен жеті өңіріне барды», – деді миссия басшысы.

Игорь Петришенконың айтуынша, сайлау учаскелері ашылған сәттен бастап байқаушылар дауыс беру процесінің нақты ұйымдастырылғанын, комиссия төрағаларының, хатшылары мен мүшелерінің үйлесімді жұмыс істеп жатқанын атап өткен.

Ол жастардың сайлауға белсенді қатысуына да ерекше назар аударды. Оның бағалауынша, азаматтар елдің одан әрі даму бағытын айқындауға қызығушылық танытып отыр.

Петришенко дауыс берудің тағы бір ерекшелігі ретінде бір отбасының әртүрлі буын өкілдерінің сайлауға бірге қатысуын атады. Байқаушылардың айтуынша, учаскелерге әжелер мен аталар, олардың балалары мен немерелері бірге келген жағдайлар болған.

Сонымен қатар байқаушылар сайлау нәтижесіне әсер етуі мүмкін ешқандай заң бұзушылықты тіркемеген.

Дауыс беру аяқталғаннан кейін ТМД байқаушылар миссиясы жұмысын жалғастырады. Миссия өкілдері бар сайлау учаскелерінде дауыстарды санау процесіне қатысады. Кейін жиналған мәліметтер жинақталып, өңделеді.

Осыдан соң Үйлестірушілер кеңесі байқау қорытындысы бойынша мәлімдеме әзірлейді.

20:00. Құрылтай сайлауына дауыс беру аяқталды

Ел аумағындағы сайлау учаскелері жабылып, комиссиялар дауыс санауды бастады. Жақында ОСК-ға адамдардың келу белсенділігі туралы соңғы мәліметтер беріледі.

19:00. Шетелде алты мыңнан астам қазақстандық дауыс берді

Сағат 19:00-ге дейін Құрылтай сайлауында тіркелген 11 402 сайлаушының 6007-сі шетелде дауыс берді. Бұл туралы Сыртқы істер министрінің орынбасары Арман Исетов хабарлады.

Оның мәліметінше, 61 елде 79 шетелдік учаскенің барлығы өз жұмысын бастады, 11 елде дауыс беру аяқталды. Сайлауға соңғы болып Сан-Францискодағы қазақстандықтар қосылды, ондағы сайлау учаскесі Астана уақыты бойынша 19:00-де ашылды.

Дауыс беру аяқталғаннан кейін шетелдік учаскелердің хаттамалары сайлаудың жалпы қорытындысын шығару үшін ОСК-ға беріледі.

19:00. «Менің дауысым ұрланбасын»

Cайлау күні кешкісін Orda.kz тілшісі жас сайлаушы Еңлік Қайымбаевамен әңгімелесті. Ол өзінің құрдастарының көпшілігі сайлауды елемейтінін, себебі олардың дауысы бірдеңе өзгерте алатынына сенбейтінін мойындады. Еңлік басқаша шешім қабылдады.

Фото: Orda.kz

«Мен дауыс беруге келдім. Менің құрдастарымның көпшілігі дауыс бермейді, өкінішке қарай, олар өз дауыстары ештеңеге әсер етпейді деп ойлайды. Мен барлығы осылай қарайтын елде тұрғым келмейді, сондықтан өзімнен бастаймын»,— деді ол.

Құрылтайдың болашақ депутаттарынан Еңлік ең алдымен үш мәселені шешуді күтеді. Біріншісі - әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық:

«Жаңа заңдар қабылданған сияқты, бірақ ұрып-соғу, әйелдердің өлімі неге екені белгісіз тоқтамайды. Бұл мені қатты күйзелтеді» ,— деді ол.

Ол атап өткен тағы екі мәселе - экология мен Алматыға халықтың шамадан тыс қоныстануы, сондай-ақ жемқорлық. Енлік соңғысын толығымен жою мүмкін емес екенін, бірақ оны барынша азайтқысы келетінін айтады.

18:40. Брайль және ит жетектеген әже

Астанада Күләш Байсейітова атындағы Қазақ ұлттық өнер университетінің № 288 учаскесінде берілген 2400 бюллетеннің 400-ге жуығы пайдаланылды. Төраға бұл жерде күні бойы заң бұзушылықтар тіркелмегенін айтты.

Фото: Orda.kz

Бақылаушылардың назарын кабинаға бірге кірген екі жұмысшы әйел аударды. Әйелдердің бірі көрмейтін болып шықты, сондықтан әріптесі оған бюллетеньді толтыруға көмектесті. Бұл заң бұзушылық деп саналған жоқ, полиция шақырылған жоқ. Бұл учаскеге Түркия, Эстония және Филиппин елдерінің халықаралық бақылаушылары да келді.

Ал Алматының Бостандық ауданында түстен кейін сайлаушылар саны көбейді. № 239 учаскеде 246 адам, № 240 учаскеде 200-ден астам адам дауыс берді. Соңғысына ЕҚЫҰ бақылаушылары келді. Сол жерде көру қабілеті бұзылған адамдарға арналған Брайль құрылғысын дайындадық, ал бір қарт сайлаушыға комиссия үйіне барды.

Фото: Orda.kz

Сол жерде көру қабілеті нашар адамдарға арналған Брайль құрылғысын дайын тұрды, ал бір қарт сайлаушының үйіне барып, дауыс беруге мүмкіндік жасаған.

Ал № 181, 182, 183 және 624 учаскелерде кісі аяғы басылып, тыныштық орнаған. Төрағалар негізгі ағынның таңертең өткенін айтады. Бұзушылықтар тіркелген жоқ. Таңғалған жайттың бірі ретінде бір әжейдің сайлауға дауыс беруге итін ерте келгені айтылды.

18:10. Қазақстанда келушілер саны 72% -дан асты

Сағат 18: 00-ге дейін Құрылтай сайлауында 9 095 298 қазақстандық немесе сайлаушылардың 72,15% дауыс берді, деп хабарлады ОСК.

Түркістан облысы көш бастап келеді, онда қатысу көрсеткіші 90,17% жетті. Одан кейін Жетісу - 89,69% және Қызылорда облысы - 88,09%. Алматы бұрынғысынша соңғы орында - 41,06%. Астанада 49,87%, Шымкентте 71,89% дауыс берді.

Сайлаушылар уақытша болатын 548 учаскеде дауыс беру аяқталды.

ОСК статистикасы

ОСК келу бойынша соңғы мәліметтерді сағат 20: 00-де ұсынады.

16:40. «Кемсітушілік бар»: Астанадағы қолжетімді орта туралы мүмкіндігі шектеулі адамның пікірі

«Әділет» партиясының қолжетімділігі жөніндегі сарапшы-аудитор Алмаз Уткуров Астананың Алматы ауданындағы бес сайлау учаскесін тексеріп, мүгедектігі бар адамдардың қолжетімділігіне қатысты проблемаларды анықтады.

Orda.kz бейнежазбасынан кадр

Оның айтуынша, кейбір учаскелерде жағдай «қалыпты», басқаларында шақыру түймелері жұмыс істемейді немесе пандустар мүлдем жоқ.

«Егер кәдімгі адам еркін кірсе, ал біз күтуіміз керек болса, түймелер жұмыс істемейді - бұл кемсітушілік. Мүгедектігі бар адамдар үшін қолжетімділік жасайды, бірақ кемсітушілік әлі де бар. Әлдебір ренжіту: біреу кіреді, ал сен тұрып, күтесің. Бұл келесі сайлауда болмауы тиіс» ,— деді Уткуров.

Оның айтуынша, «Инватакси» компаниясында да мәселе туындаған. Сайлау күні сарапшы көлікке тапсырыс беруге тырысты, оған тек екі сағаттан кейін ғана қоңырау шала алған. Нәтижесінде оған учаскелер арасында өз бетінше қозғалуға тура келді.

Фото: Артём Носко

Осыған ұқсас мәселе Алматыдағы № 372 учаскеде таңертең әкім дауыс берген № 159 гимназияда болды. Orda.kz тілшісі қарт әйелге учаскеге көтерілуге көмектесті. Ол баспалдақпен өз бетінше көтерілу мүмкін еместігіне шағымданды.

16:10. Қатысу көрсеткіші 65% -дан асты.

16: 00-ге қарай Құрылтай сайлауында 8 240 336 қазақстандық немесе сайлаушылардың 65,37% дауыс берді, деп хабарлады ОСК.

Қызылорда облысы 81,38% дауыс бере отырып, алда келеді. Одан кейін Шығыс Қазақстан облысы - 79,33% және Жетісу - 77,03%. Алматы бұрынғысынша қалған өңірлерден айтарлықтай артта қалып отыр - 36,65%. Астанада 46,38%, Шымкентте 67,92% дауыс берді.

ОСК келуі бойынша келесі мәліметтерді сағат 18: 00-де ұсынады.

16:00. Қазақстан азаматы толтырылған бюллетенді суретке түсіргені үшін жазаланды

Құрылтай сайлауына дауыс берілген күні Алматыда алғашқы заң бұзушылық тіркелді. Жергілікті тұрғын толтырылған бюллетеннің суретін жариялап, ӘҚБтК-нің 102-бабы бойынша әкімшілік жауапкершілікке тартылды.

Әйел кінәсін мойындап, жарияланымды алып тастады. Жеке тұлғалар үшін бұл бұзушылық үшін 15 АЕК (64 875 теңге) айыппұл салынады.

Бас прокуратура толтырылған бюллетеннің суреті мен бейнесін, сондай-ақ оның сайлау күні таратылуын тыйым салынған үгіт ретінде бағалауға болатынын түсіндірді.
Бұл ретте, прокуратураға сайлауға қатысты басқа өтініш түскен жоқ. Сотқа да да талап-арыздар болған жоқ. ІІМ Қазақстандағы жағдай тұрақты екенін мәлімдеді.

15:25.

Үйде қалай дауыс береді, немесе өз ауласының мәселесін тікелей жеткізу.

Orda.kz тілшісі сайлау комиссиясымен және бақылаушылармен бірге Алматыда дауыс берудің қалай өтіп жатқанын көру үшін жолға шықты.

Фото: Orda.kz

Бірінші комиссия № 90 мектеп-лицейінің бұрынғы физика және математика мұғаліміне келді. Дауыс беру комиссия мүшесі мен екі бақылаушының қатысуымен бір бөлмеде өтті.

Фото: Orda.kz

Әйелдің өтінішімен оның бет жүзі түсірілмеді. Мұғалім журналистің келгені туралы да айтып үлгерді. Ол дауыс бергендердің ең төмен пайызы бар өңірлер арасында Алматы тұрғаны үшін «ұялатынын» мойындады.

Келесі нүкте қарт жұптың пәтері болды. Жұбайы дауыс бергенде, оның күйеуі Виталий Власенко өз ауласының проблемалары туралы айтып берді. Оның айтуынша, жол жөндеуден кейін қоқыс қалған, қасында құрғақ ағаштар тұр, ал түнде тұрғындарға шу кедергі келтіреді екен.

Фото: Orda.kz

Ерлі-зайыптылар, ер адамның айтуынша, әкімдікке бірнеше рет жазбаша өтініш білдірген, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмаған. Оқиға күтпеген жалғасын тапты. № 108 сайлау учаскесінің комиссия мүшесі Айдана Ибраимова ерлі-зайыптыларға телефон нөмірін қалдырып, сайлаудан кейін e-Otinish арқылы өтініш жіберуге көмектесетінін айтты. Ол ноутбук алып келіп, өтініш жасауға көмектесетін болып келістік.

15:00.

Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі де, онымен қатар алғаш рет дауыс беруге келген жастар да келіп жатыр.

Алматыда сайлауға дауыс беруге Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі Айжан Нұрмағамбетова келді. Әнші қазақстандықтарды өз таңдауларына жауапкершілікпен қарауға шақырды.

«Бүгін мен өзімнің азаматтық таңдауымды жасадым. Еліміздің болашағы жарқын болсын» ,—деді Нұрмағамбетова.

Фото: ОҚК

Қаланың жас тұрғыны тұрғыны үшін бұл сайлау өміріндегі алғашқы сайлау болды. 23 тамызда қыз 18 жасқа толып, кәмелетке толғанын сайлау учаскесіне баруымен атап өтті.

Фото: ОҚК

Бірінші дауыс беруден кейін туған күнін туған-туыстары мен жақындары құттықтады.

14:15.

Құрылтай сайлауы жақсы өтіп жатыр.

Құрылтай сайлауына сағат 14: 00-ге дейін ел бойынша 6 696 002 адам немесе тізімге енгізілген сайлаушылардың 53,12% дауыс берді деп есептеуге болады. Қызылорда облысында бұл уақытқа ең көп келушілер саны - 64,22%. Одан кейін Абай облысы - 63,07% және Жетісу - 62,89%.

Ең төмен көрсеткіш бұрынғысынша Алматыда - 30,36%. Астанада 40,92%, Шымкентте 55,32% дауыс берді.

ОСК статистикасы

Азаматтардың уақытша болу орындарында орналасқан 305 учаскеде дауыс беру аяқталды. ОСК келесі мәліметтерді 16: 00-де ұсынады.

14:05.

Ота салдарынан Қазақстанның экс-президенті Нұрсұлтан Назарбаев үйде дауыс беру рәсіміне қатысты.

Фото: Тұңғыш президенттің баспасөз қызметі

Жақында омыртқаға жасалған отаға байланысты Нұрсұлтан Назарбаев өзінің дауыс беру құқығын үйде жүзеге асырды, деп хабарлады оның баспасөз қызметі.

13:55.

«Адал жұмыс істесек»: Алматының «алтын шаршысында» дауыс беретіндей.

Алматының Ұлттық кітапханасындағы № 254 учаскеде дауыс беру ерекше дүрлігусіз өтіп жатыр - комиссия төрағасы Ерден Қабдірашидов айтып өткендей, адам «көп те, аз да емес».

Негізінен қарт алматылықтар келеді. Олардың арасында - ҚазКСР ҰҚК-ның 83 жасар ардагері Қараби Мұқанбетқалиев те келіп өз дауысын берді.

Фото: Orda.kz

«Пайдасы болса, адал жұмыс істесек», деп ол сайлауға неге келгенін түсіндірді ақсақал.

Әдетте бұл учаске белгілі алматылықтарды тартады, бірақ бұл жолы жұлдыздар аз. Дауыс берушілердің арасынан композитор Біржан Хасанғалиевтің Есқендір Хасанғалиевтің ұлын байқады.

Учаскенің жанында сусындар, пісірілген тағамдар және басқа да тағамдар салынған шағын сөре орантылған.

Фото: Orda.kz

Мұнда 1700-ден астам сайлаушы тіркелген. Бақылаушылар бұзушылықтарды тіркеген жоқ, бірақ журналистермен сөйлесуге асықпайды. Бақылаушылардың бірі БАҚ-пен сөйлесуге тыйым салынғанын айтты.

13:10.

Қасым-Жомарт Тоқаев дауыс бергеннен кейін келесі президенттік сайлауға қатысу мүмкіндігі туралы сұрақтарға жауап берді.

Фото: Ақорда

Ол қазір шешілуі тиіс міндеттерге баса назар аударды. Сондай-ақ ол Қазақстанда вице-президент қашан тағайындалатынын айтты.

12:40.

Ақмола облысының әкімі Марат Ахметжанов отбасымен бірге облыс орталығының Мәдениет сарайындағы № 18 сайлау учаскесінде дауыс берді.

Фото: Ақмола облысы әкімдігі

Ол өңір тұрғындарын өздерінің конституциялық құқықтарын пайдалануға шақырды, сондай-ақ өңірде бұл құқыққа 518 мыңнан астам адам ие екенін айтты. Бүгінде Ақмола облысында 759 сайлау учаскесі жұмыс істейді.

12:20.

Алматы облысынынығ тұрғындары сайлау учаскесіне жетудің барлық жолдарын сынап көруге шешім қабылдаған сияқты. Әуе шарымен жеткен отбасынан кейін парашютші пайда болды.

Іле ауданында Тимофей Мерқұлов ұшақтан секіріп шығып, дауыс беру орнының жанына қонған. Мерқұлов - запастағы офицер және тандем-нұсқаушы, оның есебінде 1700-ден астам секіру бар.

«Бүгін біз авиацияға, парашют спортына және сонымен қатар еліміз үшін маңызды оқиға - Құрылтай сайлауына назар аудару үшін сайлау учаскесіне секіруді шештік» ,—
деді ол.

Қонғаннан кейін парашютші дауыс беруге кетті. Қалған сайлаушылар, Алматы облысының КБР-де нақтылағандай, учаскелерге әдеттегідей бара жатты.

Осы сәтте Отеген батырдағы тыныш сайлау туралы тілшіміз айтып берді. Оның айтуынша, ауылдағы № 354 учаскеде музыкасыз, жәрмеңкелерсіз және мерекелік іс-шараларсыз бәрі қарапайым. Тіркелген 1700-ден астам сайлаушының 500-ден астамы журналистің келуіне байланысты дауыс берді. Комиссияда келуді жақсы деп бағалайды және әсіресе таңертеңнен бастап зейнеткерлердің белсенді келетінін атап өтеді.

12:15.

Түске қарай Қазақстанда сайлаушылардың 37% дауыс берді.

Құрылтай сайлауында сайлаушылар тізіміне енгізілген 4 670 816 қазақстандық дауыс берді, деп хабарлады ОСК. Ең жоғары көрсеткіш Қызылорда облысында - 47,59%. Одан кейін Жетісу облысы - 47,29% және Түркістан облысы - 43,14%.

Үлкен айырмашылықпен Алматыда ең төмен келу - бар болғаны 17,87%. Астанада түске қарай 35,28%, Шымкентте 41,60% дауыс берді.

ОСК статистикасы

ОСК келесі мәліметтерді 14: 00-де жариялайды.

12:10.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Астанадағы Тәуелсіздік сарайында орналасқан № 520 сайлау учаскесінде дауыс берді.

12:00.

Қызыл кілем, жидектер жәрмеңкесі және тым қатты музыка.

Алматыдағы № 132 мектепте № 192 және 193 екі учаске жұмыс істейді. Сайлаушыларды мұнда музыкамен және қызыл кілем төсеп қарсы алады, ал комиссия мүшелері ұлттық ою-өрнектері бар әдемі киім киген.

Фото: Orda.kz

Сағат 11: 30-ға қарай Алматыдағы № 192 учаскеде тіркелген 1977 сайлаушының 300-ге жуығы дауыс берді. № 193 учаскеге 2695 адам келді. Үйде дауыс беруге өтінімдер де бар: төртеуі № 192 учаскеде, үшеуі № 193 учаскеде.

Сағат 12:00 комиссия осындай сайлаушыларға баруды жоспарлап отыр, онымен бірге біздің тілшіміз де барады.

Фото: Orda.kz

Ал № 377 учаске орналасқан мегаполистегі Оқушылар сарайында жәрмеңке ұйымдастырылды. Жеміс, жидек және мектеп формасын сатады. Мысалы, алшаның келісі 3000 теңге, құлпынай - 3500 теңге тұрады. Сатушылар сатып алушылар аз болғанымен сауда жүріп жатқанын айтты. Ішінде тірі музыка ойнайды. Тіркелген 2685 сайлаушының шамамен 300-і 11: 46-ға дейін дауыс берді. Процесті алты бақылаушы бақылауда.

Аздаған қақтығыссыз болған жоқ. Қарт адам тым қатты музыкаға шағымданды, оның айтуынша, сөйлесу қиын. Ол өз учаскесін табуға тырысты, бірақ № 377 тізімнен өзін таппады. Комиссия мүшесі зейнеткерге көмектесті.

11:45.

Алматылықтар белгілі әртіс Тұңғышбай Жаманқұловты байқады.

Қазақстанның халық әртісі, актер және режиссер сайлауға қатысуды әрбір азаматтың жауапкершілігі деп атап, Құрылтайға қазақстандықтардың мүддесін қорғауға қабілетті депутаттар өтетініне сенім білдірді.

«Алдағы Құрылтайға елдің болашағы туралы ойлайтын және халықтың тілегін жеткізе алатын депутаттар сайланады деп сенемін. Сондықтан мен өзімнің азаматтық таңдауымды жасап, дауыс бердім»,— деді Жаманқұлов.

11:30.

Сайлауға — әуе шарымен.

Алматы облысында Іргелі ауылынан шыққан Карповтар отбасы сайлау учаскесіне әдеттен тыс әдіспен келді. Олар дауыс беруге «Құрылтай» деген жазуы бар шармен жетті. Отбасы үшін бұл алғашқы ұшу болды. Александр Карповтың айтуынша, балалар әуе шарымен ұшуды көптен армандаған, сондықтан ата-аналар балаларының арманының орындалуын сайлаумен ұштастырды.

Фото: ОҚК

«Біз өз еліміздің патриотымыз — Қазақстанда өмір сүріп, қазақ тілінде сөйлейміз. Дауыс беруге қатысу - азаматтардың Отанға деген сүйіспеншілік, тіл білу және дәстүрлерді құрметтеу сияқты міндеті деп санаймыз» ,— деді Карпов.

Қонғаннан кейін отбасы № 455 учаскеге барып, ата-аналары дауыс беріп балаларына үлгі көрсетті.

10:55.

Сайлау комиссиясы № 112 және № 163 учаскелердегі жағдайды түсіндірді.

Алматы аумақтық сайлау комиссиясында № 112 және № 163 учаскелерінде Orda.kz журналистері тап болған жағдайларға түсінік берілді.

Комиссияның пікірінше, № 112 учаскеде журналист бастапқыда жіберілмеген, себебі ол оның мәртебесін растайтын құжаттарды ұсынбаған. Оларды көрсеткеннен кейін тілшіні ішке кіргізген. Сайлау комиссиясы атап өткендей, учаске Ұлттық госпитальде орналасқан және ішкі тәртіп қолданылатын азаматтар уақытша болатын орынға жатады.

№ 163 учаскеде комиссия журналистің сайлаушылар тізіміне енгізіліп, дауыс бере алғанын хабарлады. Сайлау комиссиясы екі жағдайды да реттелген деп есептейді және журналистердің одан әрі жұмыс істеуіне ешқандай кедергі болмағанын мәлімдеді.

11:10.

«Respublica» партиясының төрағасы Айдарбек Қожаназаров Астанада дауыс берді.

Фото: Партияның баспасөз қызметі

Ол № 101 мектептегі сайлау учаскесінде дауыс берді.

«Әділет» партиясының төрағасы Айбек Дәдебай де дауыс беруге қатысты.

Фото: Партияның баспасөз қызметі

Осы уақытқа дейін құрылтай депутаттарын сайлаудағы сайлау учаскелері әлемнің 40-тан астам елінде жұмыс істеуде, деп ҚР СІМ дерек беріп үлгерді.

10:50.

Олимпиада чемпионы Михаил Шайдоров Алматыдағы дауыс беруге қатысты.

Қазақстандық спорттың жаңа буынының ең беделді өкілдерінің бірі - мәнерлеп сырғанаудан 2026 жылғы қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы Самал-2 ықшам ауданындағы № 382 сайлау учаскесінде өз таңдауын жасады.

Фото: Алматы КБР

Спортшыға шоколад сыйлады.

10:40.

Сайлауға ұлттық киім киім киіп келгендер де болды.

Алатаудағы № 382 сайлау учаскесінде 1682 сайлаушы тіркелген. Тілшіміз келген кезде мұнда 120-130 адам дауыс берді. Қаланың басқа учаскесіндегі сияқты жәрмеңке жоқ, алайда дауыс беру белсенді өтуде. Бақылаушылар келушілерді жылы шыраймен қарсы алады.

Кейбір тұрғындар дауыс беруге ұлттық киім киіп келді. Олар мұны жай ғана олар үшін сайлау - мереке, сондықтан осындай күні лайықты көрінгісі келетінімен түсіндірді.

Алатаудағы № 375 учаскеде 2211 адам тіркелген. Мұнда 350 сайлаушы дауыс берді.

Бақылаушылар ешқандай бұзушылық тіркеген жоқ, ал журналистерді Orda.kz жылы қарсы алды.

Учаске № 382 қабырға арқылы орналасқан, сондықтан мерекелік атмосфера осында да жетті - дауыс беру әндер мен билерді сүйемелдейді.

10:30. Алматы әкімі өз дауысын берді.

Дархан Сатыбалды № 159 мектепте орналасқан сайлау учаскесінде дауыс берді.

Фото: Алматы әкімдігінің баспасөз қызметі

«Ел президенті Қасым-Жомарт Тоқаев өз жолдауында атап өткендей, біздің болашағымыз әрқайсымыздың саналы таңдауымызға байланысты. Қазақстанның ертең қандай болатындығы әркімнің жауапкершілігі мен бастамасына байланысты» ,— деді ол.

10:20.

Қаскелеңде сайлау домбыра үнімен көмкерілген.

Қаскелең мәдениет колледжінің алдында музыканттар домбыра тартып, баянда ойнап, күмбірлеген күйге бөледі.

Ғимаратта бірден № 438 және № 439 сайлау учаскесі жұмыс істеп тұр. Біздің журналист мұнда дауыс берудің қалай өтіп жатқанын көріп қана қоймай, өз дауысын да берді. Тізімнен оны тез тауып, бюллетенді кідіріссіз берді. Комиссия қызметкерлері сыпайы әңгімелесіп, жалпы аймақтарда болып жатқан оқиғаларды түсіруге кедергі келтірмеді.

Сайлаушылар көптеп келіп жатыр, кейбіреулері отбасымен бірге балаларын да ала келген. Учаскелерде болған уақытта журналист жанжал немесе басқа да оқыс оқиғаларды байқаған жоқ.

10:10.

Сайлауда 2,2 млн қазақстандық дауыс берді - ОСК.

Ел бойынша тізімге енгізілгендердің 17,96% дауыс берді. Сайлаушылардың басым бөлігі Ақтөбе, Түркістан, Қарағанды және Қызылорда облыстарына, сондай-ақ Шымкентке (20%-дан астам) келді. Ең азы - Алматыда (9,9%).

10:00.

Біздің жарияланымнан кейін журналисті Алматыдағы № 112 учаскеге кіргізді.

Учаске жұмысы жалғасып жатыр. Біздің жазғанымыздан кейін күзетшімен өзін Дархан есімді өзін учаске төрағасы деп таныстырған ер адам сөйлесті. Осыдан кейін журналисті ішке жіберді. Күзетші кездескен кезде өзінің мінез-құлқын түсіндіре бастады. Осылайша, біз учаскеде 170 сайлаушы тіркелгенін анықтадық. Таңертеңнен бері «Ел ертеңінен» бір бақылаушы отыр екен. Журналистке дауыс бергендердің нақты санын айта алмады, бірақ, урнаны толтыру бойынша, сайлаушылардың бір бөлігі өз дауыстарын беріп үлгерді.

9:50.

Назым Қызайбай сайлауда дауыс берді.

Фото: Алматы КБР

Бокстан үш дүркін әлем чемпионы Назым Қызайбай Алматы облысының Жаңашар ауылындағы учаскеге келді. Қазір Қызайбай оқу-жаттығу жиындарында, сондықтан алдын ала есептен шығару куәлігін алған.

«Мен үшін дауыс беруге қатысу - бұл өз ұстанымымды білдіруге және еліміздің болашағына өз үлесімді қосуға мүмкіндік. Әрбір азамат өз таңдауының маңызды екенін түсінуі тиіс» ,— деді спортшы.

Назым Қызайбай - Қазақстан тарихындағы әйелдер боксы бойынша үш дүркін әлем чемпионы және 2024 жылғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері.

Осы уақытта Алматыда бүгінде Құрылтай есімімен сирек кездесетін екі тұрғын атап өтілді.

Құрылтай Мансұров Әуезов ауданының № 1 мектеп-гимназиясының № 140 учаскесінде дауыс берді. Оған дейін Құрұлтай Сәткенбаев Бостандық ауданындағы № 294 учаскеде дауыс берген болатын.

9:40.

Бас прокуратура мен ІІМ заң бұзушылық жоқ екенін мәлімдеді.

Қазақстанның бас прокуратурасы мен ішкі істер министрлігі қазіргі таңда дауыс беру кезінде елеулі бұзушылықтар тіркелмегенін мәлімдеді.

Жалпы, полиция сайлау процесіне араласпайды. Қызметкерлер дауыс беру залдарына сайлау комиссиясы төрағасының шақыруымен және қоғамдық тәртіпті бұзудың жолын кесу үшін ғана кіре алады. ІІМ азаматтарды дауыс беру құқығын тыныш пайдалануға және бір-біріне құрметпен қарауға шақырды.

9.30.

Алатау тұрғындары билеп жүр.

Бұрынғы Жетіген қаласындағы № 379 сайлау учаскесінде екі мыңға жуық сайлаушы тіркелген. Журналист келген кезде 200-ге жуық адам дауыс берді. Учаскеде тыныш, көшеде жәрмеңке ұйымдастырылып, музыка қосылды. Комиссия атап өткендей, әзірге сайлаушылар арасында қарттар басым. Мұны зейнеткерлер көп тұратын Алатаудың орталығындағы учаскенің орналасуымен түсіндіреді.

Бұл ретте адамдар белсенді келіп жатыр, он минуттың ішінде журналист жеті сайлаушы келгенін айтады.

9:00.

Журналистермен алғашқы дау Алматыда болды.

Алдымен № 163 учаскеде журналист өзінің сайлаушылар тізімінде жоқ екенін анықтады. Сайлау учаскесі қызметкерлері дауыс беру мүмкіндігін сұрағаннан кейін мәліметтерді іздестіре бастады. Осы сәтте олар алаңдап, журналистің не болып жатқанын суретке түсіретінін байқады. Содан кейін олар неге суретке түсіретінін сұрады. Содан кейін қызметкерлер оның құжаттарын алып, көшірмелерін жасап, учаскеге баспасөз келгенін айтып, біреуге қоңырау шала бастады. Біраз уақыттан кейін оны тізімге қосып, дауыс беруге берді.

«Учаскеде алты бақылаушы болды. Көпшілігі болып жатқан оқиғаға іс жүзінде үн қатпады және телефонда отырды. Бір ғана бақылаушы жағдайды бақылап, бірдеңе жазып отырды. Учаскеде өткізген 15 минуттың ішінде басқа сайлаушыларды да көрген жоқпын. Көшеде маған бір адам келіп, оны «есеп беру үшін» суретке түсіруді сұрады. Ол қайда жұмыс істейді деген сұраққа ер адам жауап бермеді» ,— дейді біздің журналист.

Фото: Orda.kz

Алматыдағы № 112 учаскеде күзетшілер журналисті жіберген жоқ. Учаскеге жауапты адаммен қалай байланысу керек деген сұраққа, журналистің сөзіне қарағанда, күзетші өзін таныстырудан бас тартып, тек «ауысымда» екенін айтты.

Әңгімелесуден кейін күзетші тиісті белгілебеген жерде темекі шекті. Жағдай сағат 8: 55-те болды.

8:55.

Нұрсұлтан Шоқанов Құрылтай сайлауында дауыс берді

Ол Астанадағы Ұлттық кітапханада орналасқан № 129 сайлау учаскесінде дауыс берді. Шоқанов биылғы сайлауды ел үшін тарихи оқиға деп атады және партиялардың сайлау науқаны кезіндегі белсенді күресін атап өтті.

Фото: Orda.kz

«Бүгінгі күннен бастап, нәтижесіне қарамастан, барлық қазақстандықтар мен еліміз ұтады. Біз Конституцияны қабылдадық, енді біз Құрылтайға сайлаймыз, бұл тарихи күн» ,— деді ол.

Ол өзінің партиясы Құрылтайда қанша орын алатыны туралы болжам айта алмады.

8:39.

Алматыда № 705 учаскеде 1700-ге жуық сайлаушы бар, осы уақытқа дейін шамамен 15-20 адам дауыс берген. Біздің журналист учаскеде болған 10 минуттың ішінде тағы тоғыз адам өз таңдауын жасады.

Көшпелі дауыс беру әлі жоспарланбаған, алайда, егер сағат 12: 00-ге дейін өтінімдер келіп түссе, оны ұйымдастырады. Дауыс беру барысын партиялардың сегіз бақылаушысы бақылауда. Бастапқыда біздің журналисті фотоға түсіруге тыйым салуға тырысты, бірақ комиссия өкілі түсіндіргеннен кейін мәселені шешті.

Ғимарат тыныш, ал дауыс беру залында желдеткіш жұмыс істейді - бірақ ол тек бақылаушылардың қасында ғана орналасқан.

8:35.

Алматыдағы № 159 учаскеде алғашқы 20 минутта 10 адам дауыс берді. Журналистің хабарлауынша, жағдай тыныш, заң бұзушылықты байқаған жоқ.

Дауыс беруді жеті бақылаушы бақылайды. Олар сондай-ақ бәрі де тыныш өтіп жатқанын айтты. Журналист жер телімін суретке түсіріп жатқанда, түсірілімнің мақсаты нақтыланды. Редакциялық тапсырманы ұсынғаннан кейін сұрақтар туындаған жоқ.

8:34

Премьер-Министр Олжас Бектенов Құрылтай депутаттарының сайлауына қатысты.

8:25

228 қазақстандық шетелде дауыс берді

ҚР Сыртқы істер министрінің орынбасары Арман Исетов сағат 8: 00-ге дейін шетелде 79 сайлау учаскесінің 26-сы ашылғанын хабарлады. Бірінші болып қазақстандықтар Токио мен Сеулде дауыс бере бастады.

«Қазіргі уақытта Қазақстанның 228 азаматы дауыс берді»,— деді ол.

8:21

Көлік министрі Нұрлан Сауранбаев Астанадағы № 130 учаскеде дауыс берді.

8:11

Алматы. № 372 учаскеде № 159 гимназияда 33 адам дауыс берді. Мұнда барлығы 2100-ден астам сайлаушы тіркелген.

Учаскенің алдында мектеп киімдерінің жәрмеңкесі өтеді. Гимназия директорының айтуынша, таңертең қала әкімі де дауыс берді.

8:10

«Бұл қатардағы сайлау емес»: Ерлан Қарин дауыс беруге қатысты

Ол биылғы сайлауды тарихи оқиға деп атады, өйткені бұл жаңа Құрылтайдың алғашқы сайлауы. Кариннің айтуынша, дауыс беру жаңа Конституция қабылданғаннан кейін институционалдық қайта жүктеудің келесі кезеңін ашады.

Ол сондай-ақ сайлау елдегі қоғамдық және саяси процестерге жаңа серпін беретінін атап өтті.

Құрылтайдағы жұмыс туралы журналистердің сұрағына Қарин мандаттарды бөлу туралы шешімді дауыс беру қорытындысы шығарылғаннан кейін партияның тиісті органдары қабылдайтынын айтты.

ОСК басшысы Нұрлан Әбдіров та «Астана Опера» театрында дауыс берді.

7:54

Мәулен Әшімбаев дауыс берді. Сенаттың бұрынғы төрағасы Астанадағы Ұлттық кітапхана ғимаратында дауыс берді.

Ол биылғы сайлауды тарихи күн және жаңа Конституция қабылданғаннан кейінгі реформалардың маңызды кезеңі деп атады. Оның айтуынша, жаңа бір палаталы парламент - Құрылтай - мемлекеттік биліктің жаңартылған жүйесінде маңызды рөл атқаратын болады.

Әшімбаев қазақстандықтарды учаскелерге келіп, елдің болашағына ықпал ету мүмкіндігін пайдалануға шақырды.

Журналистердің алдағы жоспарлары туралы сұрағына ол әлеуметтік-экономикалық және саяси реформаларды жүзеге асыруға қатысуды жалғастыруға ниетті екенін айтты.

Сенаттың бұрынғы шақырылымы жұмысының аяқталғаны туралы айта келіп, Әшімбаев қайғыдан гөрі қанағаттану сезімін сезінетінін мойындады.

«Біз маңызды миссияны орындай алдық. Сенаторлар реформалар үшін заңнамалық база құруға белсене қатысты» ,— деді ол.

7.43.

Алматы облысы Іле ауданы Өтеген батыр ауылындағы № 350 учаскесі. Әр учаскеде полиция қызметкерлері кезекшілікте тұр. Тілшілер келіп түсірілім жасап жатыр.

7:40

Астана. Таңертең № 132 учаскеде біздің журналист ерекше қатысушыларды байқады. Бір қыз үй халатымен келді, ал оған қоса робот бейнесіндегі адам келді.

7:30

Алматы. № 109 учаскеде тізімде 2384 адам бар. Осы уақытқа дейін 25 сайлаушы дауыс берді.

07.15.

Өтеген батырда сайлау учаскесінде 20 минутта төрт адам дауыс берді

Алматы облысы Іле ауданы Өтеген батыр ауылындағы №349 сайлау учаскесінде таңғы уақытта дауыс беру жалғасып жатыр.

Бақылау барысында 20 минуттың ішінде төрт азаматтың дауыс бергені байқалды.

Сайлау учаскесінде сайлаушыларға көтеріңкі көңіл-күй қалыптастыру үшін музыка қойылып, көңілді атмосфера жасалған.

7:10

Алматы. № 35 мектепте орналасқан № 371 учаскеде ашылғаннан кейін 10 минуттан соң тоғыз адам өз таңдауын жасады. Байқаушылар арасында саяси партиялардың өкілдері бар. Олардың кейбіреулері учаскеде таңғы сағат 5: 40-тан бастап жүр.

7:00

Астана. Біздің тілшіміз № 115 мектептің № 196 учаскесінде орналасқан. Өз дауыстарын қызметкерлер береді.

06:00
Сеулдегі №422 және Токиодағы №425 сайлау учаскелері жер шарында дауыс беру үшін алғашқылардың бірі болып есігін ашты. Бұл учаскелерде дауыс беру жергілікті уақыт бойынша сағат 07:00-де басталды.

Сеулде алғашқылардың бірі болып дауыс берген қазақстандық – Корея университетінің студенті Ажар Кәрімжанова. Ол Кореяда үш жылдан бері тұрады.

Фото: ҚР СІМ

«Біздің таңдауымыз елдің болашағына тікелей әсер етеді. Бүгін қабылданған шешімдер ертең Қазақстанның даму бағытын айқындайды. Сондықтан жастардың өз пікірін білдіріп, елдің қоғамдық-саяси өміріне белсенді араласуы аса маңызды», – деп атап өтті ол.

Токиода алғашқылардың бірі болып Цукуба университетінің студенті Әлішер Әзімбаев дауыс берді. Ол қазақ қоғамындағы әділдік, заңдылық пен даналықтың символы саналатын би бейнесінде келді.

Фото: ҚР СІМ

Кейін Малайзия, Сингапур, Индонезия және Вьетнамдағы сайлау учаскелері ашылды, деп хабарлады ҚР Сыртқы істер министрлігі.

Құрылтай сайлауы
Дауыс беру 10 423 сайлау учаскесінде, оның ішінде 61 шет мемлекеттегі Қазақстанның дипломатиялық өкілдіктері жанындағы 79 учаскеде өтеді.

Сайлаушылар үшін басты өзгеріс – парламенттің атауы немесе депутаттар саны емес. Енді депутаттық мандатты алу тәртібі өзгерді. Құрылтайдың барлық 145 депутаты тек партиялық тізім бойынша сайланады. Бірмандатты сайлау округтері болмайды.

Сайлаушылар тізіміне 12 605 788 азамат енгізілген. Сайлау дауыс беруге олардың жартысынан астамы қатысқан жағдайда өткен болып есептеледі.

Сайлау аяқталғаннан кейін Үкімет отставкаға кетеді.

Бюллетеньде сайлауға қатысуға жіберілген жеті партия көрсетілген. Сонымен қатар онда «Барлығына қарсымын» деген баған да бар.

Құрылтайдың алғашқы сайлау барысын қазақстандық байқаушылармен қатар халықаралық миссиялар да бақылайды.

Дауыс беру сағат 20:00-ге дейін жалғасады.

Еске сала кетейік, бұдан бөлек сайлау барысына қатысты ресми ақпарат екі дереккөзден ұсынылады. Орталық сайлау комиссиясы алаңында дауыс беру барысы мен ресми статистикалық мәліметтер жарияланады. Сонымен қатар Орталық коммуникациялар қызметі алаңында халықаралық байқаушылар өз бағалары мен бақылау нәтижелерімен бөліседі.

Оқи отырыңыз:

Жаңалықтар

барлық жаңалықтар