Қозы Көрпеш – Баян Сұлу мерекесі жайлы не білеміз?

15 сәуірде – Қозы Көрпеш – Баян Сұлу мерекесі тойланады. Әр жыл сайын ғашықтар бұл мерекені атап өтеді. Ал біз осы ғашықтар мерекесі жайлы не білеміз?

Orda.kz басылымы ғашықтардың символына айналған Қозы Көрпеш – Баян Сұлудың тарихы туралы баяндайды.

Бұл мерекені тойлауды 1999 жылы қоғам және мемлекет қайраткері Дархан Мыңбай ұсынған. Кейін 2011 жылы Алматы әкімдігі 15 сәуір – Ұлттық ғашықтар күні ретінде өздерінің іс шараларына қосып, 2012 жылы Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті студенттері махаббат күнін қазақтың ұлттық ойындарымен жаңғыртты. Ал сол жылы Көкшетау қаласында да жастар тойлап, кейін ол жылда аталып өтетін дәстүрлі қазақтың мерекесі болып сіңісіп кетті.

Қозы Көрпеш – Баян Сұлу махаббаты қалай басталды?

«Қозы Көрпеш — Баян Сұлу» эпосы — халқымыздың баға жетпес рухани мұрасы, асыл қазынасы. Бұл шығармада қосыла алмаған екі жастың қайғылы махаббаты баяндалады. Лиро-эпостық жыр XIII–XIV ғасырлардан бастап ауызша таралып, тек XIX ғасырдың орта шенінде ғана қағаз бетіне түсірілген. Жыр оқиғасы Сарыбай мен Қарабайдың аң аулау кезінде танысып, өзара құда болуға келісуінен басталады. Олар дүниеге келмей тұрып-ақ Қозы мен Баянды атастырып қояды. Алайда Сарыбай аңшылық үстінде қаза табады. Осыдан кейін Қарабай уәдесінен тайып, қызын жетім қалған Қозыға бергісі келмейді. Оның орнына бұрын өзіне көмектескен палуан Қодарға ұзатуды жөн көреді.

Қозы мен Баян бір-біріне деген адал махаббаты үшін талай қиындыққа тап болады. Бірақ олардың бақытына кедергі болған Қодар айла жасап, Қозыны зұлымдықпен өлтіреді. Сүйіктісінен айырылған Баян кек алуды ойлайды. Ол Қодарға егер құдықтан су шығарып берсең, саған тұрмысқа шығамын деп уәде береді. Қодар құдыққа түскен сәтте, Баян оның сүйенген шашын кесіп жіберіп, нәтижесінде Қодар қаза табады. Ал Баян сүйген жарының қабіріне барып, өз өмірімен қоштасады.

Қос ғашықтың мазары қай жерде?

Ғашықтардың мазары еліміздің шығысында орналасқан Абай облысы Аягөз ауданындағы Аягөз өзенінің маңында орналасқан. Жалпы биіктігі 12 метр. Қабырғасы гранит қалақ тас пен сабан аралас балшықтан қаланған. Есігі күншығысқа қарап тұр. Ескерткіштің тұрғызылған уақыты туралы әртүрлі пікір бар. Бір зерттеушілер V-X ғасырда көтерілген десе, енді бірі X-XI ғасырда орнатылғаны туралы айтады.

1982 жылы кесене тарихи және мәдени ескерткіш болып, мемлекет қорғауына алынды. Ал 2013 жылы Аягөз қаласында қос ғашықтың құрметіне ескерткіш орнатылды.

Оқи отырыңыз:

• Ғашықтар туралы қазақстандық үздік 5 фильм
• Артемида ІІ миссиясы: Адамзат тарихын дүр сілкіндірген жағдайға шолу
• Қазақтың келінге қатысты салт-дәстүрлері мен ат тергеудің тәрбиелік мәні