«Керейдің зираты табылды»: Қорғалжын топырағына Жәнібек ханның сүйегі қайта жерленді

10 қыркүйек күні Ақмола облысы Қорғалжын ауданында Қазақ хандығының негізін қалаушылардың бірі – Жәнібек ханның сүйегі қайта жерленді. Бұл тарихи оқиға қазақ тарихшылары мен археологтарына жаңа серпін берді. Қорғалжын ауданындағы тарихи мәні зор оқиға туралы Orda.kz тілшісі сұрап білді.

Аудан ақсақалдарының сұрауы бойынша аудан әкімі және депутаттар Қазақ хандығының негізін қалаушылардың бірі – Жәнібек ханның сүйегін Қорғалжын жеріне әкеліп, қайта жерледі. Ақмола облысы баспасөз қызметі іс-шараны ұйымдастыруға Қорғалжын ауданының әкімдігі, Қорғалжын ауданының мәслихаты, сондай-ақ Ақмола облысы мәдениет басқармасының тарихи-мәдени мұраны қорғау және пайдалану орталығы тікелей қатысқанын мәлімдеді. 

Салтанатты рәсімде елге танымал тарихшылар мен ғалымдар, этнологтар мен археологтар бас қосқан. Қайта жерлеу рәсімі имамның қатысуымен мұсылмандық әдет бойынша өтіп, құрбандық шалыныпты. Рәсім барысында Жәнібек ханның рухына Құран бағышталды. 

Қорғалжын ауданының мәдениет, дене шынықтыру және спорт бөлімінің басшысы Әли Маратұлы Жәнібек ханға тиесілі сүйектің табылу тарихына тоқталды. 

Оның айтуынша, 2018 жылы Қорғалжын ауданы Жәнібек-Шалқар көлінің оңтүстігінен көк лазурьмен сырланған, хандық белгілері бар көне кірпіштер табылыпты. Ал 2020 жылғы қазба жұмыстары кезінде 6 адамның сүйегі мен Алтын Орда дәуіріне тиесілі алтын мен күмістер табылған. Кейін ауданда ғалымдар, археологтар мен зерттеушілердің қатысуымен кең көлемде конференция өтті. Сол іс-шарадан кейін сүйектер шетелдегі зертханалардың біріне жіберілді. Сүйектерге жасалған радиоулеродтық және ДНҚ анализдеріне сәйкес бір сүйек XV-ғасырдағы төре тұқымына жататыны 99,9 % ықтималдылықпен анықталды. ДНҚ сараптамасы төре сүйегін Жәнібек ханға тиесілі болуы мүмкін деп көрсеткен. Ал бір сүйектің сараптамасы қожа тұқымына тиесілі екені расталды.

Ал Қорғалжын ауданының әкімі Алмас Алин бұл тарихи жаңалықпен қатар тағы бір маңызды ақпараттың ұшын шығарды. Бірақ бұл жолғы сүйінші хабар Қазақ хандығының негізін қалаған екі тарихи тұлғаның бірі, қазақтың алғашқы ханы — Керей хан туралы. 

Өңірдегі ақсақалдар, депутаттар мен ғалымдар, аудан әкімі, бәрі бірігіп Керейдің зираты табылғанын, оны зерттеу керегін айтып тиісті министрлікке хат жолдауға ниетті екен. Өңірдегілер  бұл ауқымды шара екенін айтуда. Сонымен қатар, бұл аудан төңірегінде ғана тарайтын ақпарат емес Республикалық маңызы бар мәселе.

Еске салайық, бұған дейін Батыс Қазақстан облысының Бөкей ордасы ауданындағы Капустин Яр полигонында Ресейдің әскери зымыран сынақтары жүргізіліп жергілікті тұрғындар экологиялық және әлеуметтік қиындықтарға тап болып жатқанын жаздық.