Қазақстанның сыртқы қарызы миллиардтаған долларға өсті

2025 жылдың үш тоқсанының қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасының міндеттемелері 6,7 миллиард АҚШ долларына артты, деп хабарлайды Orda.kz.

2025 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша Қазақстанның сыртқы қарызы 171,4 миллиард АҚШ долларына жетті. Жыл басынан бері ол 6,7 миллиард долларға ұлғайған. Ұлттық банктің мәліметінше, тоғыз ай ішінде сыртқы қарыздың өсуіне төлем балансының операциялары 5,3 миллиард доллар көлемінде ықпал еткен. Ал тағы 1,4 миллиард доллар валюталық бағамдардың өзгеруі, құндық және өзге де факторлар есебінен қосылған.

«Сыртқы қарыздың шамамен 87,8 пайызы өтеу мерзімі бір жылдан асатын ұзақ мерзімді міндеттемелерге тиесілі. Мұндай құрылым өтімділік тәуекелдерін төмендеткенімен, қарызды өтеу нарықтық жағдайларға тәуелділікті күшейтеді», — деп атап өтті реттеуші. 

Қаржылық құралдар түрлері бойынша қарыз құрылымында резидент емес тұлғалардан алынған несиелер мен қарыздар басым болып отыр — олардың үлесі 71,4 пайызды құрайды. Ал шетелдік инвесторлардың иелігіндегі борыштық бағалы қағаздардың үлесі 10,6 пайызға тең.

Сыртқы қарыздың негізгі бөлігі бұрынғысынша жеке секторға тиесілі. 1 қазанға қарай оның резидент еместер алдындағы берешегі 134,4 миллиард доллар болды. Мемлекеттік сектордың сыртқы қарызы 16,2 миллиард долларға дейін өсті, ал банктер мен мемлекет бақылауындағы ұйымдардың міндеттемелері 20,8 миллиард долларға жетті. Мемлекет кепілдік берген сыртқы қарыз көлемі 3,2 миллиард доллар болды.

Бұған дейін Halyk Finance сарапшылары мемлекеттік қарыздың одан әрі өсу тәуекелдері жөнінде ескерткен болатын. Олардың бағалауынша, сыртқы қарыз алуда елеулі рөлді салааралық (ішкікорпоративтік) қарыздар атқарады. Бұл — шетелдік бас компаниялардың қазақстандық еншілес ұйымдарына беретін несиелері, негізінен мұнай-газ саласында шоғырланған. Сарапшылар қарыздың қазіргі өсім қарқыны сақталған жағдайда, бюджеттің экономиканы қолдау мүмкіндіктері біртіндеп шектеле түсетінін атап өтті.

Еске салсақ, ел бюджетінің тапшылығы 5,8 трлн теңгеден асты. Ал сыртқы қарыз 172,8 млрд долларға жетіп, бұрын-соңды болмаған тарихи рекорд орнатты. 

Қазақстанның сыртқы қарызы 2024 жылдың басымен салыстырғанда 3 миллиард долларға өсіп, 166,7 миллиард доллар болды.