Интернет-алаяқтыққа қарсы конституциялық кепілдік қажет — Жақып Асанов

ҚР Парламенті Сенаты төрағасының орынбасары Жақып Асанов Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның алғашқы отырысында қазақстандықтардың жеке деректерін қорғау мәселесіне ерекше назар аударды, деп хабарлайды Orda.kz.

Асановтың айтуынша, соңғы он жылда «көшедегі қылмыс» тоғыз есе азайғанымен, меншікке қарсы қылмыстар цифрлық кеңістікке ауысқан. Ол бұған мысал ретінде Ақмола облысында жуырда анықталған жағдайды келтірді. Аталған өңірде ұйымдасқан қылмыстық топ әлеуметтік тұрғыдан осал азаматтарды ұрлап, олардың атына ірі банктік несиелер рәсімдеумен айналысқан.

Спикер цифрландыру дәуірінде жеке өмірді қорғау тек қағаз құжаттармен немесе көшедегі қауіпсіздікпен шектелмейтінін атап өтті. Смартфондар мен интернетке тәуелді өмір жағдайында азаматтардың деректері алаяқтық әрекеттердің нысанына айналуда.

Конституциялық кепілдік тек қағаз жүзінде қалып қоймауы тиіс — ол цифрлық кеңістікте де толыққанды жұмыс істеуі қажет. Бұл мемлекет үшін халықтың сенімін сақтау және нақты қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі міндет.

«Заңды сұрақ туындайды: біз азаматтардың құқықтарын цифрлық әлемде қалай қорғаймыз? Оларды интернет-алаяқтардан қалай сақтаймыз? Конституцияда жеке өмірге қол сұқпаушылық туралы 18-бап бар. Алайда ол қабылданған кезде цифрлық әлем бүгінгідей дамымаған еді. Біз интернетте қазіргідей өмір сүрмедік. Бұрын құжаттар мен ақшамыз қағаз түрінде сақталатын. Бүгінде өміріміздің едәуір бөлігі онлайн форматта өтеді. Телефон өміріміздің ажырамас бөлігіне айналды. Бірақ дәл осы кеңістікте біз аса осалмыз. Үйде де, көшеде де заң бізді қорғайды, ал смартфонда мұндай қорғаныс жоқ. Жеке деректердің алаяқтардың қолына қалай түсіп жатқанын күн сайын көріп отырмыз. Әрбір адам қай жерде болса да — көшеде ме, әлде интернетте ме — өзін қауіпсіз сезінуі тиіс. Бұл — мемлекеттің тікелей міндеті», – деді Сенат төрағасының орынбасары Жақып Асанов. 

Қорытындылай келе, ол конституциялық реформа аясында жеке деректерді қорғау мәселесін арнайы реттеу қажеттігін атап өтті, себебі бұл халықтың мемлекетке деген сеніміне тікелей әсер етеді.

Еске салсақ, былтыр мемлекет басшысы интернет-алаяқтарға алданған халықтың саны күрт өсіп жатқанын мәлімдеді. Қасым-Жомарт Тоқаев жаппай цифрландыру мемлекеттің жұмысын жеңілдеткенімен, алаяқтардың халықты алдап, ақша жымқыруына мол мүмкіндік беріп жатқанын айтқан болатын. 

Оқи отырыңыз: 

• Жасанды интеллект тергеуі: жасөспірімдер жалған төлемдермен сауда жасаған
• Қомақты қаражат пен пәтер ұтысы туралы call-орталық арқылы хабарлаған алаяқтар ұсталды
• Алаяқтар жаңа қосымша арқылы ақша ұрлайды