«Хуторлықтарға» ұқсас «Арнатовтықтар»: Жоғарғы сот бұзақылар топтасып өлтірген Медет Исламның ісін қайта қаратпақ

Жезқазған қаласында марқұм Медет Исламды 12 адам жабылып соққыға жығып, өлтіріп, соның үшеуі ғана сотталған болатын. Бұл істі Жоғарғы сот қайта тергеуге жіберді, деп хабарлайды Orda.kz.

Қала ортасындағы қанды оқиға

Жезқазған тұрғыны 35 жастағы Медет Исламды екі жыл бұрын қаланың дәл орталығындағы кафелердің бірінің жанында аяусыз соққыға жығып, пышақтап кетті. Туыстарының айтуынша, 12 адам жабылған.

Алайда іс сотқа жеткенде айып тек бес адамға ғана тағылды. Ұлытау облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты тек үшеуін бас бостандығынан айырды.

Сотталушылардың ішінде Қайрат Заманғожин ғана ҚР Қылмыстық кодексінің 106-бабы 3-бөлігі — «абайсызда кісі өлтіру» бабы бойынша 9 жылға сотталды. Ал Азамат Балтабай мен Рысбек Советке небәрі екі жыл және екі жыл екі ай мерзім берілді. Оларға тағылған айып — «бұзақылық» (ҚК 293-бап). Қалған екі айыпталушы сот залынан босатылды.

Айта кетерлігі, Азамат Балтабай биыл сәуірде шартты түрде мерзімінен бұрын босап шығуы мүмкін.

ҰҚТ туралы неге айтылмады?

Медет Исламның туыстары бұл істі Талғардағы Шерзат Полаттың ісімен салыстырады. Екі оқиғада да бірқатар ортақ белгілер бар. Талғардағы жанжалға 15 адам қатысқан, 11-і ұсталып, 9-ына айып тағылды. Алайда кісі өлтіру бойынша тек бір адам жауапқа тартылып жатыр.

Екі жағдайда да жергілікті тұрғындар қылмысқа ұйымдасқан қылмыстық топтардың қатысы бар екенін айтып отыр. Талғарда — «Хуторлықтар», ал Жезқазғанда — «Арнатовтықтар». Марқұмның туыстарының сөзінше, Арнатовтықтар бүкіл қаланы үрейде ұстап отыр.

Дегенмен Медет Исламды өлтіру ісінде қандай да бір қылмыстық топтың аты аталған жоқ. Тергеу барысында да, сот үкімінде де қылмыс топтасып, алдын ала сөз байласып жасалған деген баптар қолданылмаған.

Бейнежазбалар мен жаңа деректер

Биыл наурызда марқұмның ағалары — Саят Ислам мен Қайсар Абдиғалел Алматыда баспасөз маслихатын өткізді. Жәбірленуші тараптың өкілі —  Инга Иманбай да қатысты.

Туыстарының айтуынша, олардың қолында бейнебақылау камераларынан алынған жазбалар бар. Онда бірнеше адамның Медетке жабылып, аяусыз соққы жасап, пышақтағаны, соңында қансырап жатқан жерінде тастап кеткені анық көрінеді.

Олар бұл істі «топтасып алдын ала сөз байласып кісі өлтіру» — яғни, ҚР ҚК 99-бабы 2-бөлімінің 7-тармағы бойынша тергеу қажет еді деп санайды. Бұл бап 15 жылдан 20 жылға дейін немесе өмір бойына бас бостандығынан айыруды көздейді.

Жәбірленуші тараптың уәждеріне құлақ асқан Бас прокурор Берік Асылов Жоғарғы сотқа наразылық жолдады. Оның айтуынша, сотталғандар жараланған адамға алғашқы көмек көрсетпей, оны әдейі өлім аузына тастап кеткен. Мұндай әрекетті «қасақана ауыр дене жарақатын келтіру арқылы кісі өлтіру» деп бағалауға болады.

«Соттың тұжырымы негізсіз. Сотталғандарға әділ үкім шыққан жоқ», — деді Бас прокурор.

Ол Ұлытау облысының мамандандырылған сотының 2024 жылғы 10 қазандағы үкімін және облыстық соттың 2025 жылғы 10 қаңтардағы қаулысын жойып, істі қайта қарауға жолдауды сұрады.

Жоғарғы соттың қылмыстық істер жөніндегі алқасы наразылықты қанағаттандырды. Үкім мен апелляциялық шешім жойылып, іс Ұлытау облыстық сотына қайта қарауға жіберілді.

«Үнсіз қалмау маңызды»

Құқық қорғаушы Инга Иманбай бұл істі әділдікке жетуге болатынын көрсететін мысал деп бағалады.

«Бұл іс – күресті тоқтатпау керектігін көрсетеді. Қазақстанда заң бар, құқықтық шаралар бар — соларды қолдану керек. Әділетсіздікке тап болсаң да, үндемей қалмау қажет. Бас прокурор Берік Асылов та, Жоғарғы сот та біздің даусымызды естіді», — деді ол.

Инга Иманбай жаңа сот процесінде жәбірленуші тарап Медеттің өліміне ұйымдасқан қылмыстық топтың қатысы барын дәлелдейтін қосымша айғақтар ұсынатынын мәлімдеді.

Orda.kz осы істі бақылап, ары қарай ақпарат таратады.