Дипломатиялық деңгейдегі тыңшылық: Польшада ұсталған қазақстандық әскери атташенің көмекшісі жайлы не белгілі?

Қазақстанның Украинадағы елшілігінде әскери атташенің көмекшісі қызметін атқарған, Польшада «тыңшылық жасады» деген күдікпен қамауға алынған адамның есімін Orda.kz анықтады.

Мәлім болған ақпарат

Orda.kz дереккөзі хабарлағандай, ұсталған азаматтың аты-жөні – Әнуар Бигембай. Жасы шамамен 30–35-те, екі баласы бар. Солардың бірі Киевте дүниеге келген. Ол Ресейде әскери оқу орнын тәмамдаған. Болжам бойынша, Қазақстанмен қарым-қатынасты шиеленістірмеу үшін Украина жақ поляк арнайы қызметіне күдіктіні өз бетінше ұстауға мүмкіндік берген.

Ұсталған адам қызмет еткен құрылым Қазақстанның Украинадағы елшілігінен бөлек жұмыс істейді. Өз бюджеті бар және тікелей елшіге бағынбайды. Онда бар-жоғы үш қызметкер еңбек етеді: әскери атташе, оның көмекшісі және бір маман. Киевте олар отбасымен бірге тұрады. Ал елшілік қызметкерлеріне отбасын әкелуге рұқсат етілмеген.

Киевпен әуе қатынасы тоқтағандықтан, ресми хат-хабар мен жеке заттар Польша арқылы жеткізілген. Дипломатиялық миссия қызметкерлері көбіне пойызбен баратын. Бұл қауіпсіз болғанымен, шамамен 15 сағат уақыт алатын. Ал әскери қызметкерлер жолды тездету үшін – орта есеппен он сағатта – автокөлікпен жүргенді жөн көрген.

Біз қызық бір жайтқа назар аудардық. Қазақстанның Украинадағы елшілігінің сайтында әскери атташе қызметін Қисентаев Бақытжан Бегімбайұлы атқаратыны көрсетілген. Атташенің әкесінің аты мен көмекшінің тегі бірдей болуы жай ғана сәйкестік пе?

Дипломатиялық иммунитет

Біз бұрынғы дипломат Қазыбек Бейсебаевтан елшіліктерде әскери қызметкерлердің қалай жұмыс істейтінін сұрадық.

«Мұндай жағдайлар халықаралық дипломатиялық тәжірибеде жиі кездеседі. Дүниежүзінің кез келген елшілігінде дипломат кейпінде барлау қызметінің өкілдері жұмыс істейді. Әскери атташелер мен олардың көмекшілері дипломат ретінде тіркеліп, барлық артықшылық пен иммунитетке ие болады», — деді Қазыбек Бейсебаев. 

Оның айтуынша, мұндай қызметтің құқықтық мәртебесі 1961 жылы қабылданған Дипломатиялық қатынастар туралы Вена конвенциясымен айқындалған. Бұл құжат қылмыстық және өзге де қудалаудан иммунитет береді.

«Біздің әскери атташенің көмекшісін ұстау оқиғасына келсек, Польшаның СІМ-і біздің елшіні шақырып, көмекшінің заңсыз әрекетке барғанын айтады, ескерту жасайды, содан соң оны persona non grata деп жариялап, 48 сағат ішінде елден кетуді талап етеді. Мұнда жаңа ештеңе жоқ. Тыңшылық бұрын да болған, бола да береді», – деді Бейсебаев. 

Бұған дейін Elmedia басылымы өз дереккөздеріне сүйене отырып, Қазақстанның Украинадағы елшілігінің әскери атташесінің көмекшісі Б. Әнуар екенін хабарлаған. Ол бұл қызметте бір жарым жыл істеген. Польшада қамаған мүмкін болған. Өйткені оның дипломатиялық иммунитеті тек Украина аумағында ғана жарамды еді.

Ресми мәлімет әзірге жоқ. ҚР Қорғаныс министрлігі болса Польшада қазақстандық әскериатташе қызметкерінің ұсталғанын растады.

Автор: Аянрафри Нарикбаев