Балаң балағат айтса — айыппұлыңды дайында

Қазақстанда қоғамдық орында балағат сөз айтып, ұсақ бұзақылық жасаған жасөспірімдерге айыппұл салынады. Ішкі істер министрлігі мұндай әрекеттер Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 434-бабы — «Ұсақ бұзақылық» бойынша қарастырылатынын ескертті, деп хабарлайды Orda.kz.         

Заң бойынша қоғамдық орында былапыт сөйлеу, адамдарға тиісу, айналадағыларға құрметсіздік таныту және қоғамдық тыныштықты бұзу әкімшілік құқық бұзушылық саналады. Мұндай жағдайда айыппұл ғана емес, кей жағдайда әкімшілік қамау да қолданылуы мүмкін.  

Жауапкершілік мөлшері баланың жасына байланысты өзгереді:

• 14–16 жас аралығындағы жасөспірімдер үшін жауапкершілік ата-анасына немесе заңды өкіліне жүктеледі. Оларға бірнеше АЕК көлемінде айыппұл салынады.  

• 16–18 жас аралығындағы жасөспірімдер өз әрекеті үшін өздері жауап береді. Егер қоғамдық орында балағат сөз айтып, тәртіп бұзса, онда ондаған АЕК көлемінде айыппұл салынуы мүмкін. Кей жағдайда қоғамдық жұмыстарға тарту немесе әкімшілік қамау да қарастырылады.  

• Егер бала 14 жасқа толмаған болса және мұндай жағдай жүйелі түрде қайталанса, ата-анасына «Баланы тәрбиелеу жөніндегі міндеттерді орындамау» бабы бойынша жаза қолданылады.  

ІІМ мәліметінше, құқық бұзушылықты дәлелдеу үшін:

• куәгерлердің арызы;
• бейне немесе аудиожазба;
• әлеуметтік желідегі жазбалар;
• сараптама қорытындысы қолданылуы мүмкін.  

Соңғы уақытта полиция қоғамдық орындардағы тәртіпке бақылауды күшейткен. Әсіресе мектеп маңында, аулаларда, сауда орталықтарында және қоғамдық көліктерде жасөспірімдердің агрессивті мінез-құлқы мен бейәдеп сөз қолдануына қатысты шағымдар көбейгені айтылады. Осыған байланысты ата-аналардың жауапкершілігі де жиі ескертіліп жатыр.

Заңгерлердің айтуынша, көпшілік «жай ғана боқтау» жауапкершілікке әкелмейді деп ойлайды. Алайда Қазақстан заңнамасында қоғамдық ортадағы былапыт сөз бен қорлау әрекеті азаматтардың тыныштығын бұзу ретінде қаралады.  

Оқи отырыңыз:

• Әлеуметтік желідегі қандай пікірлер үшін нақты жаза тағайындалуы мүмкін?
• Кісі өлтіріп, зорлық жасағандарға көбіне қандай жаза беріледі?
• Әл-Фараби даңғылындағы жол апаты: Полицейге қатысты тергеу аяқталды