Жүйе де, бақылау да жоқ: Сенатта салық жеңілдіктерін тексеру қорытындысы жарияланды

Қазақстан Республикасы Жоғарғы есеп палатасы мемлекеттік органдар жұмысының салықтық жеңілдіктер және оларды әкімшілендіру бөлігіндегі тиімділігіне жүргізілген тексерудің нәтижелері туралы айтты.

Елде салықтық жеңілдіктерді қолданатын субъектілер туралы және оларды қолдану нәтижесінде пайда болған әсер туралы объективті деректер жоқ. Бұл туралы Сенатта «Салықтық жеңілдіктерді оңтайландыру және олардың тиімділігін арттыру» тақырыбында өткен дөңгелек үстел барысында ҚР Жоғарғы есеп палатасының мүшесі Ардақ Теңгебаев мәлім етті, деп хабарлайды Orda.kz тілшісі.

— 2022 жылдың соңында Жоғарғы есеп палатасы мемлекеттік органдардың салықтық жеңілдіктер және олардың салықтық әкімшілендіруі бойынша жұмысының тиімділігіне тексеру жүргізді. Маңызды мәселелер анықталды. Атап айтқанда, заңнамада салық жеңілдіктерін анықтаудың нақты өлшемдері жоқ, сондықтан олардың нақты тізімін анықтау мүмкін емес. Бұл мәселе бойынша нақты мәліметтердің жоқтығын ескере отырып, бюджет шығыстарының көлемі қандай екені іс жүзінде белгісіз, - деді Теңгебаев.

Мысал ретінде ол екі мемлекеттік органның, атап айтқанда, Ұлттық экономика министрлігі мен Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитетінің арасында салықтық жеңілдіктер нәтижесінде келтірілген шығын көлемінің айырмашылығы бар екенін айтты.

Сондай-ақ, оның айтуынша, көптеген жеңілдіктер мерзімсіз және ешқандай нысаналы индикаторсыз енгізілген.

— Соған сәйкес, салықтық жеңілдіктер мен преференцияларды қолданудың тиімділігіне, атап айтқанда, кім, қандай сомаға жүгінгені және не бергені бойынша мониторинг жүргізілмейді. Соның салдарынан заңнамада бірнеше жылдан бері мүлде қолданылмаған салықтық жеңілдіктер бар. Сонымен қатар, кейбір жағдайларда салық есептілігінің нысандарында тиісті жолдар да болмайды. Яғни, кейбір жәрдемақылардың көлемін мүлде есептеу немесе оларды қолдану нәтижелерін бағалау мүмкін емес. Мұндай жүйесіз сипат елде салықтық жеңілдіктерді қолданатын субъектілер және олардың салада, экономикада және мемлекет үшін қолданылуынан қандай нәтиже бергені туралы объективті деректердің жоқтығына әкелді, - деп түсіндірді спикер.

Ол салықтық жеңілдіктер берудегі үстірт саясат олардың әкімшілігіне кері әсерін тигізгенін айтты. Жыл сайынғы тексерулер барлық жәрдемақы алушылардың 3%-дан аспайтын бөлігін қамтиды.

Жиында тексеру қорытындысы бойынша тапсырмалар берілгені айтылды. Атап айтқанда, үкіметке қолданыстағы салық жеңілдіктеріне түгендеу жүргізу, сондай-ақ әрбір салық жеңілдіктерін паспорттау тәжірибесін енгізу ұсынылады.