Жануарлардың мінез-құлқынан жер сілкінісі болатыны байқалады – мамандар

Жануарлардың мінез-құлқы жер сілкінісінен бір күн бұрын, тіпті бір ай бұрын өзгереді. Қазақстандық ғалымдар да жабайы жануарлардың белгілерін басшылыққа алып, мәліметтерді Төтенше жағдайлар министрлігі Сейсмологиялық тәжірибе-әдістемелік экспедициясының зертханаларына дер кезінде жеткізу үшін 5 биологиялық станцияда геккон, кесіртке, қоян және басқа да жануарларды бақылайды.

19-20 ғасырларда Солтүстік Тянь-Шань жер қыртысының сейсмикалық белсенділігіне байланысты қазіргі Алматы аумағында күшті және жойқын жер сілкіністері болды.

Биологиялық бақылаулар 1990 жылдан бері жүргізіліп келеді. Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің қаулысымен 5 биостационарлы күшті жер сілкінісіне дайындық кезінде жануарлардың мінез-құлқын зерттеу үшін биополигон құрылды. Бақылауда жылан, көгершін, қояндар, балықтар бар. 10 жылдан астам уақыт бойы шұңқырларда өмір сүретін үнді кірпілерінің белсенділігіне бақылау жүргізілді. Станциялар бүгінгі күнге дейін жұмыс істейді.

– Көрнекі, автоматтандырылған және аспаптық бақылау әдістерінің негізінде жануарлардың күшті жер сілкінісі алдындағы қалыптан тыс мінез-құлқына тән ақпараттық параметрлер анықталды. Бақылау тәулік бойы жүргізіледі. Жануарлардың мінез-құлқын ақпаратты тарататын биологтар бақылайды. Өңдеу және талдау үшін сейсмобиология зертханасына жануарлардың реакциялары эмоционалдық деңгейде қорқыныш, тамақтан бас тарту, агрессия көріністері, қозғалыс және дыбыс белсенділігінің жоғарылауы, өмірге қауіпті аумақты тастап кету түрінде көрінеді, - деп хабарлады ҚР Төтенше жағдайлар министрлігі.

Ғалымдар жануарлардың бұл оқиғаны жер сілкінісінен бір ай бұрын сезіне алатынын анықтады. Жануарлардың жер бетіне газдардың бөлінуін жер сілкіністеріне дейін сезінетіндігі туралы деректер бар. Бұл ғылыми түрде дәлелденген.