Жалақыдағы гендерлік теңдік

Қазақстандағы доллар есебімен орташа айлық табыс - соңғы 30 жылдағы ең жоғары болып шықты, бірақ шикілігі бар. Елдің Ұлттық статистикалық бюросы жалақы көрсеткіштері бойынша жыл сайынғы мәліметтерді ұсынды.

2023 жылдың қорытындысы бойынша орташа жалақы 364,3 мың теңге болды. Доллармен есептегенде, ол ресми түрде 798 долларға жетті. Номиналды түрде, ағымдағы деңгей - 1993 жылдан бергі бүкіл кезеңдегі ең жоғары көрсеткіш болады, бұл статистикада көрсетілген.

Алдыңғы жоғары көрсеткіш 2013 жылы тіркелген. Сол жылы доллардағы жылдық көрсеткіш $717 болды, яғни қазіргі көрсеткіштен 11%-ға жоғары. Бірінші несиелік бюроның Data Hub сараптамалық Telegram арнасының мамандары сол уақыттан бері доллардың біршама құнсызданғанын айтты.

Сарапшылардың түсіндіруінше: АҚШ-тың валютасындағы тұтынушылық инфляцияны қайта есептегенде, 2013 жылдың желтоқсанында аталған 717 доллар шамамен 2023 жылдың желтоқсанындағы 944 долларға баламалы. Бірақ өсу динамикасы 2022 жылмен салыстырғанда жақсы – 19% қосқан. Бұл 2007 жылдан бергі ең жақсы қарқын.

Біз қай аймақта жалақы статистикасынан гендерлік теңдікке қол жеткіздік?

Жетісу облысында. ҚР Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросының мәліметі бойынша, 2023 жылы облыста әйелдердің орташа жалақысы 269 мың теңге, ерлердікі 270 мың теңге болды. Қазақстан бойынша айырмашылық: жалпы әйелдердің орташа жалақысы ерлердің 74%-ын ғана құрайды.

Әсіресе Атырау және Маңғыстау облыстарында алшақтық үлкен, мұнда әйелдердің жалақы көрсеткіштері ерлерге қарағанда шамамен екі есе төмен. Бұл облыстарда жалақының орташа көрсеткішін көтеретін белгілі бір сала – тау-кен өнеркәсібі, мұнда 10 жұмысшының 8-і ер адамдар. Ал Жетісу өңірі ше? Өкінішке қарай, бұл жерде теңдіктің себептері негізінен жалақының төмендігінде: жынысына қарамастан өңірлер рейтингінде 20-ның ішінде 18-орында. Ерлер көрсеткіші бойынша облыс соңғы орында, ал әйелдер көрсеткіші бойынша 16-шы орында.

Ерлер рейтингінде Атырау облысы, әйелдер арасында Астана қаласы көш бастап тұр. Батыс өңірінің орташа тұрғын саны мен елорданың орташа тұрғын саны арасындағы алшақтық та өте үлкен, деп қорытындылады мамандар.