Ұлттық банк төрағасы: «Бәйтерек» несиелерінен инфляция өршімейді

«Бәйтерек» холдингінің көпмиллиардтық несиелерінің әсерін бейтараптандыру жолын Ұлттық банк табатын сияқты. Бұл туралы базалық мөлшерлемені сақтау мәселесіне арналған брифингте реттеуші органның төрағасы Тимур Сүлейменов мәлімдеді, деп хабарлайды Orda.kz.

Әңгіме өткен жылы іске қосылған «Бәйтерек» холдингінің экономиканы несиелеуге бағытталған ауқымды бағдарламасы туралы болып отыр. Бағдарлама аясында 2028 жылға дейін жыл сайын бизнеске 8 трлн теңге бөлу жоспарланған еді. Алайда 2025 жылы қаржыландыру көлемі 9 трлн теңгеге жеткен. Биыл да 8 трлн теңге бөлу көзделіп отыр: оның 7 трлн теңгесі нарықтан тартылса, 1 трлн теңгесі үкімет тарапынан беріледі. Сонымен қатар, өткен көктемде «Бәйтерек» өкілдері 8 трлн теңгенің тек 1,6 трлн теңгесі ғана бизнестің негізгі капиталға инвестиция салуына бағытталатынын айтқан болатын.

Сүлейменовтің айтуынша, «Бәйтерек» несиелерін әзірге инфляцияның жеделдеу факторы деп атауға болмайды, алайда олар «тәуекелден проинфляциялық факторға айналуы мүмкін». Бұл үкіметтің фискалдық саясатына қарама-қайшы келеді. Атап айтқанда, үкімет 2026 жылы Ұлттық қордан берілетін мақсатты трансферттерден (олар инфрақұрылымдық жобаларға бағытталған еді) бас тартты және жалпы трансферттер көлемін 5,2 трлн теңгеден 2,7 трлн теңгеге дейін қысқартты. Соның нәтижесінде республикалық бюджет алдағы баға өсіміне қатысты «бейтарап» сипатқа ие болды, деп есептейді Ұлттық банк төрағасы.

«Алайда квазифискалдық ынталандыруға дұрыс қарамаса, бір қалтаны жамап, екінші қалтаны керісінше кеңейтіп алуымыз мүмкін. Сондықтан мұндай жағдайдың болмауы өте маңызды. Мұны үкіметтегі әріптестеріміз де жақсы түсінеді», — деп атап өтті Сүлейменов. 

Оның айтуынша, Ұлттық банк министрлер кабинетімен елге қажет «серпінді жобаларды» несиелеуді қалай тиімді ұйымдастыру және сонымен қатар ақша массасының (экономикадағы жалпы ақша көлемінің) ұлғаюы есебінен инфляцияны жеделдетіп алмау мәселесін үнемі талқылап отырады. Ол үшін «қолда бар өтімділігі бар банк жүйесін» пайдалану қажет.

«Сондықтан бұл бағытта үйлестіру бар. Менің ойымша, біз мұның проинфляциялық факторға айналуына жол бермейміз», — деп түйіндеді Сүлейменов. 

Биылғы 23 қаңтарда Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 18 % деңгейінде сақтап қалды. Бұл шешімнің негізгі себептері ретінде инфляцияның әлі де жоғары деңгейде сақталуы және бар тәуекелдер аталды. Сол тәуекелдердің бірі — «жоспарланып отырған ауқымды квазифискалдық ынталандыру».

Сарапшылар көрсеткендей, былтыр қыркүйектің соңында доллар 549,07 теңге болды. Бір айдың ішінде ұлттық валюта екі пайызға әлсіреді. Соңғы күндері теңге өз позициясын ақтап келе жатқанына қарамастан, қаржыгерлердің бағамға қатысты күтулері көңіл көншітпейді.

Оқи отырыңыз:

• Теңселген теңгеге теңгерім бар ма: доллар жақында 600-ден сатылады
• Қазақстан өнеркәсібі неден зардап шекті
• Халық жанбағысқа тапқанының жартысынан көбін жұмсап отыр
• Саналы өмірін несиемен бастап, қарызға белшесінен батқан жастарды кім қорғайды?