Тоқаев банктер туралы жаңа заңға қол қойды: қандай өзгеріс болады

Реформа ислам банкингі мен цифрлық валюта сегменттеріндегі өзгерістерді қамтиды. Сондай-ақ лицензиялар, қадағалау, салымшыларды қорғау және реттеу өзгереді, деп хабарлайды Orda.kz.

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев банктер туралы жаңа заңға қол қойды. Құжат жарты жылға жуық уақыт бойы әзірленді. Ол мәжіліс пен сенатта бірнеше рет пысықталды, жалпы жобаға 140-тан астам өзгеріс енгізілді.

Заң банктік қадағалауды күшейтеді, лицензиялау ережелерін жаңартады және «базалық» және «әмбебап» банктер жүйесін енгізеді. Бұл нарыққа шағын ойыншылардың кіруі үшін жағдай жасауға және олардың арасында бәсекелестікті арттыруға мүмкіндік береді.

Базалық лицензиялар жеңілдетілген талаптар мен шектеулерге ие болады. Мұндай банктер, мысалы, резидент еместерге кредит бере алмайды. Келесі деңгейге шығу үшін әмбебап лицензияға көшуге тура келеді.

Сондай-ақ, қаржы омбудсменінің бірыңғай кеңсесін құру, сандық активтер бойынша өкілеттіктерді кеңейту, қызметтерге ашықтық стандарттарын енгізу және клиенттерді жасырын комиссиялардан және кредит шарттарының біржақты өзгеруінен қорғау да қаралды. Заңда сондай-ақ цифрлық теңгенің, цифрлық активтермен жұмыс істеудің және финтех инвестицияларының құқықтық негіздері бекітілді.

Жеке блок ислам банкингіне қатысты. Енді әмбебап банктер ислам терезелерін, шариғат стандарттары бойынша жұмыс істейтін жекелеген бағыттарды аша алады. Шетелдік ислам банктерінің филиалдарына инвестициялық қызметке рұқсат берілді.

Сондай-ақ, заңда проблемалық банктерді сауықтыру шаралары көрсетілген. Қаржы мекемелері жүйелі маңыздылығы болған жағдайда ғана мемлекеттің қолдауына сенім арта алады. Тетіктердің бірі нарықтың барлық қатысушыларының аударымдары есебінен қалыптастырылатын арнайы қор құрылады.

Бұған дейін біз заң жобасын талқылау барысында экономистер несиелердің қолжетімділігіне қатысты алаңдаушылық білдіргенін жазғанбыз. Олардың пікірінше, реттеуді күшейту халыққа қарыз беруді қиындатуы мүмкін. Сарапшылар атап өткендей, тұтыну кредиттерінің ағымдағы құрылымы инфляцияны арттырады және тұрақты өсуге ықпал етпейді. Жаңа заңда инвестициялық және өндірістік қаржыландыруды қолдау жағына назар аударылды.

Естеріңізге сала кетейік, Қазақстанның бірқатар ірі банктері жаңа заң бастамасын ұстамдылықпен қабылдады. Жүйелік маңызы бар банктерді құтқару үшін арнайы қор құру идеясына ерекше сақтықпен қарады. Kaspi Bank «қорғаныс жастығы» соңғы жағдайда қолданылуы тиіс және қатысушылар арасында тәуекелдерді қайта бөлбеуі тиіс деп мәлімдеді. Forte Bank депозиттерге кепілдік беру қорымен функциялардың қайталануы тиімділікті төмендетуі мүмкін деп ескертті. Ал лицензияларды базалық және әмбебап деп бөлу туралы ұсыныс банктерде қолдау тапты.

Сонымен қатар, ең даулы нормалардың бірі тауарларды бөліп сату кезіндегі «қосарланған баға» туралы тармақ болды. Мұндай шара қабылданған жағдайда сатушылар клиентке артық төлемдердің қорытынды сомасын көрсетуге міндетті болады. Halyk Bank бұл бастаманы оң бағалады. Банк басшысының айтуынша, клиенттер көбінесе бағаға пайыздар мен комиссиялар енгізілгенін түсінбейді. Forte Bank клиенттердің сенімі қажет екенін, бірақ бұл ретте бизнес үшін артық бюрократия жасамау маңызды екенін қосты.

Еске салсақ, былтыр Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына жолдауында ақша-несие саясаты мен фискалды саясаттың арасындағы үйлесімнің жоқтығын айтып,  банк туралы жаңа заң керек екендігі жайлы сөз қозғаған болатын.

Оқи отырыңыз: 

• Әлеуметтік желіде желдей ескен «несиені кешіре салатын» ақпарат жалған 
• Несиені уақтылы төлей алмағандар не істеуі керек?
• Саналы өмірін несиемен бастап, қарызға белшесінен батқан жастарды кім қорғайды?
• Отбасы банктегі өзгерістер: Тоқаев заңға қол қойды