Сталкингке қарсы заң жобасы: Қыз алып қашу — дәстүр ме, қылмыс па?

10 маусым 2026 09:08 Ләззат Нұрсапақызы

Иллюстрация: Оrda.kz

Мәжілісте дәстүр мен қылмыстың ара-жігін ажырату мәселесі талқылануда. Сталкингке қарсы жаңа заң жобасына некеге тұруға мәжбүрлегені үшін жауапкершілік қарастыратын нормалар да енгізілді. Оның ішінде қызды өз еркінен тыс алып қашу әрекеті де бар, деп хабарлайды Orda.kz.

Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Артур Ластаев бұл бастаманың дәстүрлермен күресуге бағытталмағанын атап өтті. Оның айтуынша, қыз бен жігіттің өзара келісімімен қыздың сүйіктісімен бірге кетуі — «қазақтың жақсы дәстүрі».

«Біз қызды өз еркіне қарсы алып қашу мәселесін талқылап отырмыз. Мұның жақсы дәстүрге ешқандай қатысы жоқ», — деді омбудсмен.

Ішкі істер министрінің орынбасары Санжар Әділов некеге мәжбүрлеу туралы бап бойынша күдікті ретінде тек ер адам ғана емес, әйел адам да танылуы мүмкін екенін түсіндірді. Мысалы, егер әйел немесе оның туыстары некеге тұруды талап етіп, қорқыту немесе күш қолдану әрекеттеріне барса.

Жүкті әйелдің ер адамнан өзіне үйленуді талап етуі өздігінен қылмыс болып саналмайды. Қылмыстық іс қозғау үшін қорқыту, күш қолдану немесе мәжбүрлеудің басқа да белгілері болуы қажет.

Аталған баптың санкциясы бойынша екі жылға дейін бас бостандығын шектеу немесе бас бостандығынан айыру жазасы көзделген. Қазіргі уақытта мұндай істерді тергеу тәжірибесі әлі қалыптаспаған.

Полиция сталкингке аңду, қудалау барысында қорқыту, балағаттау, жала жабу, интернет арқылы аңду, жеке хат-хабарды оқуға әрекет жасау, бейнекамералар мен GPS-трекерлер арқылы бақылау секілді әрекеттер жататынын мәлімдеді. Мұндай әрекеттер уақыт өте келе зорлық-зомбылық, денсаулыққа зиян келтіру сияқты ауыр қылмыстарға ұласуы мүмкін.

Қылмыстық кодекстің 115-1-бабына сәйкес жаза ретінде 200 айлық есептік көрсеткішке дейін айыппұл, 200 сағатқа дейін қоғамдық жұмыстарға тарту немесе 50 тәулікке дейін қамауға алу қарастырылған.

Оқи отырыңыз:

Жаңалықтар

барлық жаңалықтар