Шығыс Қазақстан облысының тұрғыны уақыт белдеуіне қатысты үкіметке қарсы шықты

Астана қаласының ауданаралық азаматтық істер жөніндегі соты Өскемендік заңгер Серікжан Ахметжановтың Қазақстанда бірыңғай уақыт белдеуін енгізу мәселесі бойынша үкіметке қарсы берген талабын қарауды бастады, деп хабарлайды Orda.kz.  

Өскемендік заңгер Серікжан Ахметжанов үкіметке қарсы берген талабын негіздей отырып, бірыңғай уақыт белдеуін енгізу туралы қаулы жобасын әзірлеу жөніндегі жұмыс тобына Шығыс Қазақстан облысының бірде-бір өкілі кірмегенін мәлімдеді. Оның айтуынша, уақыт белдеуінің өзгерісі тікелей әсер еткен аймақ мүлдем ескерусіз қалған.  

«Бұл қаулы қабылданғаннан кейін кей маусымда жарық күні ығысады. Сағат 15:00-ден кейін-ақ қараңғы түсе бастайды. Бұл дегеніміз, тиісті инфрақұрылым дайын болуы керек. Көшелердегі қауіпсіздік қамтамасыз етіліп, көше жарығы, үйлердің, ауруханалардың, балабақшалардың және басқа да әлеуметтік маңызы бар нысандардың жарықтандырылуы жолға қойылуы тиіс. Қараңғы ерте түседі, бірақ бұл уақытта белсенді өмір жалғасып жатады. Егер әкімдер бұл шешімді келісуге қатысса, олар «Келіңіздер, тағы да талқылап көрейік, біз бұған дайынбыз ба, жоқ па, қарастырайық» дер еді. Осылайша, бұл шешімге қандай да бір ықпал етуіміз мүмкін болар еді», – деді Серікжан Ахметжанов.

Сотта сөз сөйлеген Серікжан Ахметжанов жауапкер тараптың оның талап-арызына берген пікірін дәлел ретінде келтірді. Құжатта Денсаулық сақтау министрлігінің зерттеуіне сілтеме жасалған. Онда адамның табиғи биологиялық уақытына сәйкес келмейтін сағаттық белдеуде өмір сүруі денсаулыққа теріс әсер ететіні айтылған. 

«Есептің ескертпесінде тек Шығыс Қазақстан облысы ғана бесінші сағаттық белдеуден шығысқа қарай, UTC+6 аумағында орналасқаны айтылған. Есеп авторларының пікірінше, тек бір өңір үшін жеке сағаттық белдеу енгізу тиімсіз, сондықтан ШҚО негізгі UTC+5 белдеуіне енгізілген. Яғни, бір абзацта олар сәйкес келмейтін сағаттық белдеуде өмір сүру адамның денсаулығына зиян екенін жазады, ал келесі абзацта ШҚО үшін дұрыс сағаттық белдеу енгізу тиімсіз деп көрсетеді», – деп назар аударды заңгер. 

Серікжан Ахметжанов осындай көзқарас Конституцияның 14-бабын тікелей бұзу деп санайды, онда былай делінген,  

«Осылайша, Қазақстан азаматтары денсаулыққа қолайлы жағдайларда өмір сүру құқығына ие, бірақ егер мен Өскеменде, Шығыс Қазақстан облысында тұрсам, мен сол құқықтарға ие емеспін, сәйкес уақыт белдеуінде өмір сүре алмаймын. Мен мұнда тікелей өзімді және біздің облыстың барлық тұрғындарын, осы өңірде тұруына байланысты кемсітушілікке ұшырап жатқанымыз деп санаймын. 2024 жылғы 1 қазан жағдайы бойынша Шығыс Қазақстан облысының халқы 724,8 мың адам болды», - деп мәлімдеді Серікжан Ахметжанов.

Сонымен қатар, заңгердің пікірінше, бұл қаулы тиісті сарапшы, ғалымдар, қоғамдық қайраткерлері және өңірлердің өкілдерімен алдын ала талқыланбай қабылданған. Ол атап өткендей, осылайша, бірегей уақыт белдеуін енгізу туралы қаулы Қазақстан Конституциясының 3-бабын да бұзады, онда биліктің көзі халық деп жазылған. 

Заңгер қаулыны заңсыз деп танып, уақыт белдеуі мәселесін Қазақстан азаматтарымен бірге тиісті түрде зерттеп, талқылауды талап етуде.

Өткен күні AMANAT фракциясының жетекшісі Елнур Бейсенбаев депутаттар уақыт белдеуін өзгерту мәселесін зерттеуге 3 жыл жұмсауын орынсыз деп санайтынын және үкіметтің шешімдерін құрметтеу маңыздылығын түсіндірді.

Бірегей уақыт белдеуі Қазақстанда 2024 жылғы 1 наурызда енгізілді. 3 айдан кейін қазақстандықтар уақытты бұрынғы күйіне қайтару үшін петицияға 50 мың қол жинады. 13 маусымда мемлекеттік органдар мен сарапшылар петицияны ресми түрде қарауға алды, бірақ ақырында оны қабылдамады.