Сенат Назарбаевтың өкілеттігін қысқартудан басқа қандай мәселелерді талқылады?

Бүгін, 27 қаңтарда Сенат кейбір конституциялық заңдарға өзгерістер мен толықтырулар енгізуді талқылауды бастады.

Жиын кадрлық өзгерістерден басталды. Сенат төрағасы Мәулен Әшімбаев экс-депутатты жаңа қызметке тағайындалуымен құттықтады. Әшімбаев Әбдіровке сәттілік тілеп, гүл шоқтарымен Құрмет грамотасын табыстады.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың жарлығымен Нұрлан Әбдіров ҚР Орталық сайлау комитетінің басшысы қызметіне тағайындалды.

«Сенат қабырғасында өткен бір жарым жыл – менің өмірімнің жаңа тармағы. Мұнда өмір басқаша. Олқылықтар мен қателерге жол берілмейді. Сондықтан, мемлекет басшысы ұсынған тың бастамалардың төңірегінде топтасып, бәріміз үшін қиын кезеңді бірге еңсереміз» деп түйіндеді сөзін Әбдіров.

Сенаттағы оның орнын Қаржы және бюджет комитетінің бұрынғы төрағасы Ольга Перепечина иеленді. Депутаттар жаңа тағайындауға бірауыздан келісім берді.

Қаржы және бюджет комитетінің төрағасы қызметіне Серікбай Трумовтың кандидатурасы ұсынылды. Оны тағайындауға депутаттар да бірауыздан дауыс берді.

Бүгінгі отырыста екі мәселе қаралды

Бірінші мәселе – партия қатарына өту кезіндегі квота санаттарын кеңейту. Әділет вице-министрі Алмат Мадалиев квотаға ерекше қажеттіліктері бар адамдарды қосуды ұсынды.

«Қазір әйелдер мен жастар үшін 30 пайыздық квота туралы заң бар. Қазақстанда ерекше қажеттіліктері бар 700 мың ресми тіркелген азамат бар. Квотаны кеңейтіп, елдің саяси қызметіне қосуды ұсынамын» деп түйіндеді сөзін Мадалиев.

Талқылау барысында депутаттар партиялардың мұқтаж адамдарды қабылдауға қаншалықты дайын екендігі және жастардың жас шектеуін ұлғайту мәселелерін талқылады.

Мадалиев заңға толықтырулар әзірлеген кезде жастардың жасын 25-тен 30-ға ауыстыру мәселесі талқыланғанын, бүгінде азаматтардың кейін некеге тұруы, жоғары оқу орындарын бітіріп, отбасын құруына байланысты бұл бастаманың қабылданбағанын растады.

Екінші күн тәртібінде Қазақстан халқы Ассамблеясы мен Қауіпсіздік кеңесіне өмір бойына төрағалық ету құқығын беретін заң жобасы қаралды. Заң жобасына енгізілген түзетулер бірауыздан қабылданып, Нұрсұлтан Назарбаев мұндай құқықтан айырылды.

Жиынның негізгі бөлігі басталып, депутаттық сауалдар айтылып, басым бөлігі жаңадан тағайындалған премьер-министр Әлихан Смайыловқа жолданды.

Мемлекеттік қызметшілерге шабуыл жасау туралы заңды қатайту, атыс қаруының айналымы мен оның контрабандасына қатысты заңды күшейту, сондай-ақ қару-жарақ сататын дүкендердің ережелерін жасау, мысалы, дүкен сөрелерін, қорғаныс бөгеттерін дұрыс қою сияқты ұсыныстар айтылды.

Депутат Андрей Лукиннің айтуынша, қаңтар оқиғасы кезінде жеті қару-жарақ қоймасы тоналып, мың қару ұрланған.

Сондай-ақ, депутаттар Еңбек кодексінің 90-бабының 2-тармағын, өндірістік жарақатқа жол бергені үшін жауапкершілікке тартуды қарастыруды сұрады. Халықаралық Еңбек кодексінде белгіленген өндірістік инспекция туралы хабарламаны 30 күннен бір күнге дейін қысқарту туралы ұсыныс жасалды.

Кедейшілік деңгейін анықтау

Депутат Мұрат Бақтиярұлы әлеуметтік реформалар мен Қазақстандағы кедейшілік деңгейін анықтауға жаңа көзқарас мәселесін көтерді.

«Елде 450 мың жұмыссыз бар және тек 4 000-ы ғана кедейлік шегінен төмен екені айтылды. Бірақ шынымен солай ма? Біздің деректерге қарағанда, еліміздегі жұмыссыздар саны 2 миллион азаматты құраса, қазақстандықтардың кедейшілікті анықтауға деген көзқарасы сандарды төмен бағалайды. Енді халықаралық стандарттарға көшейік. Тәтті өтіріктен ащы шындық артық» деген депутат эмоционалды түрде елдегі өзгерістерді күтіп отырғанын, қазіргі уақытта еңсесін түсірмеу керектігін жеткізді.

Депутаттар «Самұрық-Қазынаға» қатысты жағдайды да назардан тыс қалдырған жоқ:

«Түсініксіз ведомстволық идеялардың жақсы мысалы – тауарды таратудың ұлттық жүйесі (НТС). Мұндай идеялар тек бюджетті талап ету үшін ауыр, түсініксіз сөздермен жабылады.

ШОБ-ты ынталандыруға арналған «Қарапайым заттардың экономикасы» бағдарламасы да осы санатқа жататыны атап өтілді.

«600 млрд теңге бөлінді. Ешқандай нәтиже көріп тұрған жоқпыз» деп қорытындылады Сенат.