Сара Назарбаеваға қатысы бар компания Семей ядролық полигонының жерін алды

Үкімет бұрынғы Семей ядролық сынақ полигоны аумағындағы 71 гектар жерді алтын өндіруге берді. Жер учаскесін алған компанияның британдық бизнеспен байланысы бар, бірақ оның артында көпке таныс есімдер жасырынған.

Orda.kz бұл іске Нұрсұлтан Назарбаевтың жұбайының қандай қатысы барын анықтады.

Премьер-министр Олжас Бектенов 27 наурызда Абай облысындағы бұрынғы Семей ядролық полигоны аумағында орналасқан 71,37 гектар жерді беру туралы қаулыға қол қойды.

Құжатқа сәйкес, учаске запас жер санатынан өнеркәсіп, көлік, байланыс және ауыл шаруашылығына жатпайтын мақсаттағы жерлер санатына, соның ішінде ядролық қауіпсіздік аймағына ауыстырылды.

Жер «Altyn Group Qazaqstan» ЖШС-ға 2028 жылғы 31 желтоқсанға дейін уақытша өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығымен берілді. Учаске «Үлкен Қарашоқы» кен орнын игеру үшін пайдаланылады.

Сонымен қатар, компания жайылымдық жерлерді алып қою салдарынан туындаған шығындарды қолданыстағы заңнамаға сәйкес республикалық бюджетке өтеуге міндетті. Қаулы қол қойылған күннен бастап күшіне енді.

Қазақстанда тамыр жайған британдық компания

Egov.kz мәліметтері бойынша, Altyn Group Qazaqstan Лондонда тіркелген A Gold Plc кәсіпорнының құрамына кіреді. ЖШС 2019 жылдың 17 мамырынан бері нарықта жұмыс істейді және шағын кәсіпорындар санатына жатады (51–100 қызметкер). Негізгі қызмет түрі — бағалы металдарды өндіру және игеру.

Altyn Group Qazaqstan-ның алғашқы басшысы ретінде Сырбай Ералы тіркелген. Компания құрылған сәттен бастап бюджетке 224 664 178,51 теңге салық төлеген.

Сондай-ақ, Altyn Group Qazaqstan бас компаниясы туралы да мәліметтер анықталды. Ашық деректерге сәйкес, A Gold Plc компаниясы Лондонда тіркелген және 1997 жылдан бері жұмыс істейді. Бұл — Қазақстан аумағындағы ең ірі алтын өндірушілердің бірі. Компания 3,47 миллион унция алтын қоры бар Секисовское алтын кен орнына және республиканың солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан Тереңсай учаскесіне иелік етеді.

Компанияның құрылтайшылары мен директорлар кеңесінің құрамы туралы ақпарат ресми сайтында көрсетілмеген. Алайда, Ұлыбритания үкіметінің сайтында A Gold Plc-ның Асаубаевтар әулетінің бақылауында екені көрсетілген.

Қазіргі уақытта британдық компанияның директорлар кеңесіне Айдар Асаубаев, Қанат Асаубаев, Санжар Асаубаев, Мәриям Бурибаева, Владимир Школьник, Ашар Куреши және Эндрю Чарльз Терри кіреді. Ал хатшы қызметін Раджиндер Сингх Басра атқарады.

Асаубаевтар әулетінің алтыны мен яхталары

Асаубаевтар әулеті — Қазақстанда кеңінен танымал отбасы және елдің тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевпен туыстық байланысы бар. Айдар Асаубаевтың жұбайы Ләззат — Сара Алпысқызының жиені (яғни, ол бұрынғы бірінші ханымның әпкесі Тұрымтай Қонақаеваның қызы).

Бірнеше жыл бұрын Асаубаевтар әулетінің бизнесі сот дауына ұшырады. 2022 жылы Алматы соты тау-кен және банк салаларында активтері бар Асаубаевтарға қарсы Zhanros Drilling компаниясының талабын қанағаттандырудан бас тартты. Талапкердің айтуынша, Асаубаевтар бақылайтын компаниялар банкротқа ұшыраған «Манаш Петролеум» мұнай компаниясын сатып алып, несие берушілер алдындағы 535 миллион теңге қарыздан құтылды.

Сондай-ақ, отбасы KazakhGold компаниясына қатысты ауқымды халықаралық жанжалдың орталығында болды. Оларға еурооблигацияларды заңсыз шығару, жалған келісімшарттар жасау, ақпаратты бұрмалау айыптары тағылды.

Лондонның Жоғарғы соты отбасының 500 миллион долларлық активтеріне, соның ішінде шоттарға, акцияларға және люкс автомобильдерге тыйым салды. Отбасының төрт мүшесіне Ұлыбританиядан шығуға тыйым салынды, ал бесіншісі — Айдар Асаубаев — кейбір деректер бойынша, Астанада жасырынған.

Қазақстанда да KazakhGold компаниясының 187 миллион долларлық акцияларын иемдену бойынша қылмыстық іс қозғалды. Асаубаевтар отбасы айыптауларды жоққа шығарды, ал кейінірек Қазақстан билігі компания акцияларын беру жөніндегі мәміле бойынша барлық рұқсаттарды кері қайтарды.

2020 жылдың тамызында Сардиния жағалауында 50 метрлік сәнді Lady MM яхтасы өртеніп, суға батып кетті. Бортта Қазақстан азаматтары болған. Ақпаратқа сәйкес, кеме Асаубаевтар отбасына тиесілі болған.

Яхта Канат Асаубаевтың марқұм жұбайы Маруся Маралқызының құрметіне аталған. 2003 жылы салынған кеме офшорлық Джорджтаун портына (Кайман аралдары) тіркелген және оның құны 9,5–15 миллион еуро аралығында бағаланған.

Отбасы яхтаны коммерциялық мақсатта да пайдаланып, оны аптасына 300 мың еуроға дейінгі бағада жалға берген. Өрт шыққан кезде бортта сегіз қазақстандық болған, олар ықтиярхатқа немесе шетелдік паспорттарға ие болған деп болжануда, өйткені сол кезеңде Қазақстаннан келген туристер үшін Италияға кіруге шектеулер қолданылған еді.