Қазақстан мен ЯСЖТШ ядролық жарылыстарға мораторийді сақтауға шақырады

Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберді мен Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу шарты ұйымының (ЯСЖТШ) Атқарушы хатшысы Роберт Флойд әлемнің барлық елдерін ядролық сынақтардан бас тартуға шақырып, бірлескен мәлімдеме жасады.

• Қазақстанның бастамасы бойынша Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы жариялаған Ядролық сынақтарға қарсы іс-қимылдың халықаралық күніне орай біз ядролық сынақтарсыз әлемге бейілді екенімізді және ядролық сынақтарға жаппай тыйым салуды енгізуге өзіміздің табанды екенімізді қуаттаймыз. Шарт (ЯСЖТШ) күшіне енді.

• 1991 жылғы 29 тамызда Семей ядролық полигонының жабылуы Қазақстан мен халықаралық қауымдастық үшін айтулы күн болды. Бұл маңызды оқиға күшті саяси серпін берді және 1996 жылы ЯСЖТШ-ны қабылдауға әкелген халықаралық күш-жігерге ықпал етті. Ол қабылданған сәттен бастап Қазақстан ЯСЖТШ және оны тексеру режимін күшейтуді дәйекті түрде қолдап келеді.

• Биылғы жылы, сондай-ақ, Қазақстандағы және бұрынғы Семей ядролық сынақ полигоны аумағындағы Халықаралық мониторинг жүйесінің бес станциясын басқаратын Қазақстан Республикасының Ұлттық ядролық орталығына (ҰЯО) 30 жыл толады. ҰЯО Бас директоры ЯСТБШҰ «В» жұмыс тобына тиімді төрағалық етеді.

• Шартқа 186 мемлекет қол қойып, 173 мемлекет ратификациялау арқылы ЯСЖТШ-ны әмбебаптандыру бағытында айтарлықтай прогреске қол жеткізілді. Біз Шарттың 25 жылдығына байланысты барлық мүдделі тұлғалардың табысты ұжымдық күш-жігерін көрсететін Гамбия, Тувалу, Доминика және Шығыс Тимордың жақында Шартты ратификациялауын құптаймыз. Оның тексеру режимін құру соңғы кезеңде. ЯСЖТШ және ядролық сынақтарға тыйым салу әлі заңды күшіне енбегенімен, оларды ұстану әмбебап дерлік сипат алды.

• Біз Ядролық қаруды таратпау туралы шартты (ЯҚТҚ) қарастыру процесінде ядролық қаруды таратпау және қарусыздану режимінің негізгі тірегі ретіндегі ЯСЖТШ рөлін растаймыз. ЯСЖТШ ядролық қарусыз әлемге қол жеткізудің тиімді және практикалық шарасы болып қалады.

• Біз барлық мемлекеттерді 2022 жылғы 7 қыркүйекте Біріккен Ұлттар Ұйымының Нью-Йорктегі штаб-пәтерінде Ядролық сынақтарға қарсы іс-қимылдың халықаралық күнін атап өту және ілгерілету мақсатында Бас Ассамблеяның Жоғары деңгейдегі пленарлық отырысына қатысуға шақырамыз.

• Біз барлық мемлекеттерді ядролық жарылыстарға мораторийді сақтауды жалғастыруға шақырамыз. Біз Шартқа әлі қол қоймаған және/немесе ратификацияламаған мемлекеттерді кідіріссіз шарт жасауға шақырамыз. Біз ЯСЖТШ күшіне енуі үшін ратификациялануы қажет 2-қосымшаның қалған сегіз мемлекетін халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті қолдаудағы осы маңызды қадамды жасау арқылы ядролық қаруды таратпау және қарусыздану жөніндегі міндеттемелерін көрсетуге шақырамыз.

• 21 ғасырдағы адамзаттың ортақ мақсаты – ядролық қарусыздануды ілгерілету және болашақ ұрпақ үшін қауіпсіз әрі бейбіт әлем құру үшін Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шартты күшіне енгізетін уақыт келді.