Президент резерві: Тоқаев бюджеттен миллиардтарға жедел қол жеткізе алады

Қазақстан үкіметі республикалық бюджеттің 3%-ына дейінгі көлемін президенттің бастамаларын іске асыруға бағытталатын арнайы резервке жинақтауды көздейтін жаңа ережелерді бекітті, деп хабарлайды Orda.kz.

Бұл қаражат — ондаған, болашақта жүздеген миллиард теңге — мемлекет басшысы көрсеткен бағыттар бойынша жедел түрде бөлінеді.

2025 жылдан бастап республикалық бюджет құрылымында жаңа бөлек қор — «Президенттің бастамаларын іске асыруға арналған резерв» ресми түрде пайда болады. Ол республикалық бюджет түсімдерінің 1,5–3%-ы мөлшерінде қалыптасады. Трансферттер бұл есепке кірмейді.

Қаражат нақты бір министрлікке немесе өңірге арналмаған. Ол президенттің жолдауларында, төтенше жағдайлар кезінде немесе күтпеген әлеуметтік, инфрақұрылымдық мәселелерде ұсынылған бастамаларын жедел іске асыруға бағытталады.

Механизм — басқа мемлекеттік рәсімдермен салыстырғанда — өте қарапайым әрі жылдам:

• Президент тапсырма береді.
• Мемлекеттік орган қаржы министрлігіне негіздемемен бірге өтінім ұсынады.
• Қаржы министрлігі оны бес жұмыс күн ішінде қарап, қажет болса түзетуге қайтарады.
• Президент әкімшілігі мақұлдаған соң, құжат үкіметке жіберіледі.
• Үкімет қаулысы шыққан соң — қаражат бөлінеді.

Егер бөлінген қаражат желтоқсанның 20-сына дейін толық пайдаланылмаса, бюджетке кері қайтарылады. Барлық шешімдерге соңғы нүктені Президент әкімшілігі қояды — Парламент талқылауы, қоғамдық бақылау немесе тәуелсіз аудит бұл үдерісте қарастырылмаған.

Әлеуметтік желілерде бұл резервке қатысты алаңдаушылық байқалады. Кейбір азаматтар мұндай «ерекше әмиян» саяси мүдделерді көздеп, жергілікті атқарушы органдар мен әлеуметтік топтарды сайлау алдында немесе дағдарыс жағдайында қолдаудың құралына айналуы мүмкін екенін алға тартады.

Алайда бастаманы қолдайтындар да бар. Олар бұл резерв табиғи апат, төтенше жағдай немесе әлеуметтік дағдарыс кезінде мемлекетке жылдам әрекет етуге мүмкіндік береді деп есептейді.

Маусым айының ортасында депутат Ерлан Стамбеков Ұлттық қордың қаражатына қатысты сұрақ көтеріп, Ұлттық банкті ашықтықтың жоқтығы үшін сынады. Ол қоғам мен парламент 69 миллиард доллар көлеміндегі Ұлттық қордың қаражаты қалай және қайда жұмсалып жатқанын білмейді деп мәлімдеді.