«Өтелмеген парыз»: Қазақстанның Ауғанстанға көрсеткен гуманитарлық көмегі туралы фильм жұртты толқытты

Ауғанстандағы жер сілкінісінен кейін Қазақстаннан барған дәрігерлердің жұмысы көпшілікке толық көрсетілген жоқ еді. Былтыр, 2015 жылы үкімет ауған халқына гуманитарлық көмек көрсеткен, сондай-ақ отандық дәрігерлер көмектескен. Режиссер Ернар Алмабек түсірген жаңа деректі фильм сол сапардың ішкі атмосферасын, ауруханалардағы ауыр жағдайды және қазақ дәрігерлерінің күнделікті күресін көрсетеді. Біз фильмнің көрсетіліміне барып қайттық.

2025 жылы жойқын жер сілкіністерінен кейін Қазақстан Ауғанстанға гуманитарлық көмек жіберіп, 18 тонна жүкпен бірге 13 дәрігер аттандырған еді. Травматологтар, нейрохирургтар, урологтар мен басқа да мамандар бірнеше госпитальге бөлініп, күн сайын науқастар қабылдап, күрделі операциялар жасап, жергілікті дәрігерлерге тәжірибе бөлісті. Бұл — жай ғана гуманитарлық миссия емес, адам өмірі үшін күрес болған сапар.

17 минуттық фильмнің ең ауыр тұстарының бірі — ауған ауруханаларының жағдайы. Кей жерлерде медициналық құрал-жабдықтың жетіспеуі, наркоз бен рентген аппараттарының тапшы болуы, босқындар лагеріндегі адамдардың тұрмысы көрсетіледі. Бірақ дәл осы көріністердің ортасында қазақстандық дәрігерлердің кәсібилігі мен сабырлығы ерекше байқалады. Олар тек операция жасап қана қоймай, адамдарға үміт сыйлай алған.

Фильмдегі ең әсерлі дүниенің бірі — ауған халқының қазақ дәрігерлеріне деген сенімі. Алғашында күмәнмен қараған науқастар бірнеше күннен кейін рентген суреттерін көтеріп өздері іздеп келетін деңгейге жеткен. Дәрігерлердің айтуынша, жоспарланған үш операция кейде беске дейін көбейген. Соған қарамастан олар көмектесуден бас тартпаған.

Фильмге «Өтелмеген парыз» деген атау бекер берілмеген. Ернар Алмабек бұл туындыны тек гуманитарлық миссия туралы хроника емес, тарихи жады мен адамдық борыштың жалғасы ретінде қарастырады. Оның айтуынша, өткен ғасырдағы аласапыран кезеңде қазақ даласынан ауып барған мыңдаған қандасты Ауғанстан жері жатсынбай қабылдаған. Ал бүгінгі Қазақстанның көрсеткен көмегі — сол кезде көрсетілген жанашырлыққа берілген кешіккен алғыс іспетті. Фильм атауындағы «өтелмеген парыз» ұғымы да дәл осы тарихи әрі рухани байланысты меңзейді.

Бұл деректі фильм Қазақстан дәрігерлерінің кәсібилігін ғана емес, біздің қоғам көп жағдайда назардан тыс қалдыратын ауыр шындықты да көрсетеді. Ауғанстандағы халық денсаулығының ахуалы алаңдатарлық деңгейде: медициналық құрал-жабдық тапшы, ауруханаларда орын жетіспейді, ал кей өңірлерде қарапайым емнің өзі адам үшін қолжетпес дүниеге айналған. Соған қарамастан адамдар ұзын-сонар кезекте үнсіз күтіп, соңғы үмітін дәрігерлерге артып отыр. Фильм дәл осы көріністер арқылы соғыс пен кедейлік ең алдымен адамның денсаулығы мен өміріне соққы болып тиетінін анық сездіреді. Қазақстандық мамандардың еңбегі сол ортада бұрынғыдан да айқын көрінеді — олар тек ота жасап қана қоймай, үміт жоғала бастаған жерде адамдарға сенім сыйлай алған.

Көрсетілімнен кейін бір нәрсе анық сезілді: бұл — тек Ауғанстан туралы фильм емес. Бұл қиын жағдайда адам болып қалу, мамандығына адал болу және біреудің өмірін сақтап қалу туралы картина. Ең бастысы — Қазақстаннан барған дәрігерлердің жұмысы жай статистика емес екенін, оның артында нақты адамдардың тағдыры тұрғанын көрсете алған туынды.

Оқи отырыңыз:

• Президент Түркістанда БҰҰ өкілін қабылдап, Өзбекстан сыйға тартқан жаңа мешітті аралады
• Ұшақтан 14 рет құлаған: Қазақтан шыққан алғашқы ұшқыш әйел Хиуаз Доспанова туралы не білеміз?