Orda.kz тікелей эфирінде пікірталас: депутаттыққа үміткерлер Украинадағы соғыс туралы не айтты

YouTube-тегі Orda.kz арнасында тікелей эфирде Парламент Мәжілісі сайлауына өзін-өзі ұсынған кандидаттардың пікірталастары өтті.

Пікірсайысқа журналист, ҚазТАГ ақпараттық агенттігінің тең құрылтайшысы Әсет Матаев, «Елге Қайтару» активтерді қайтару қорының негізін қалаушы Оразалы Ержанов, Экономикалық ұлтшылдық қозғалысының жетекшісі Айбек Барысов және қоғам қайраткері Мұхтар Тайжан қатысты. Жарыссөзге қатысқандар Ресейдің Украинаға басып кіруі мен Қазақстан-Ресей қарым-қатынасының болашағына қатысты өз пікірлерін білдірді.

Әсет Матаев: Біз Ресеймен қарым-қатынасты сақтауымыз керек. Онда саяси басшылықтан бөлек, қарапайым халық – 150 миллион адам тұрады, оның ішінде мұсылман бауырларымыз, түркілер де бар. Ресейде этникалық қазақтар тұрады, сондықтан қарым-қатынас жақсы болуы тиіс.

Оразалы Ержанов: Мен Ресей жағында емеспін, Украина жағында да емеспін. Мен әрқашан Қазақстанның жағында боламын. Бұл қайғылы оқиға. Ресей агрессивті түрде әрекет етуде. Соғысты тоқтату керек. Біз келіссөздер үстеліне отыруымыз керек. Бұл соғыста жеңімпаз болмайды. ЕАЭО мен ҰҚШҰ-ға келетін болсақ: біз кіру немесе кірмеуді таңдаған жоқпыз. Бұл тағы да Назарбаевтың биліктегі үстемдігінің нәтижесі. Дегенмен кіру оңай, шығу қиын. Егер біз осы одақта болсақ, оны Қазақстанның пайдасына қалай қолдану керектігін ойластыру керек, өйткені ресейлік тауарлар үшін Батыс нарықтары жабылды. Қазір бәрі Қазақстан арқылы өтеді, бұдан пайда табу керек.

Айбек Барысов: Менің ұстанымым анық – бұл көрші ел, ешқайда кете алмайсың.

Назарбаев ешкімнен сұрамай ҰҚШҰ мен ЕАЭО-ға кіру арқылы ең үлкен қателік жасады.

Ол жерден шығу, түсіну керек, өте қиын, бірақ менің ойымша, бұл мүмкін. Мұны экономикаға нұқсан келтірмей, барлық көршілермен жақсы қарым-қатынасты сақтай отырып, кезең-кезеңімен жасау керек. Өйткені бізде қытайлық және еуропалық инвесторлар бар. Украинадағы жағдайға қатысты менің ұстанымым анық – мен оны бірнеше рет айтқанмын. Басқыншы Ресей кім екені белгілі. Және бұл Украинадағы арнайы операция емес, жүздеген мың адам қаза тапқан соғыс. Жақында аяқталады деп үміттенемін. Ал үлкен аға деген жоқ. Ресеймен қарым-қатынас басқа көршілер сияқты тең дәрежеде болуы керек.

Мұхтар Тайжан: Ресеймен қарым-қатынасымыз жақсы да, жаман да болмауы керек. Олар халықаралық құқық шеңберінде тең және өзара тиімді болуы керек. ЕАЭО қалай қаласа да, бізге тиімсіз. Бізге Ресейден ешқайда қашудың қажеті жоқ. Біз Ресей Федерациясымен қалыпты қарым-қатынасты, оның ішінде экономикалық қарым-қатынасты сақтауымыз керек. Бұл үшін не керек? Бұл тек нөлдік кедендік мөлшерлемені сақтау үшін. Бізге ең қолайлы ұлттық режим, инвестицияларды өзара қорғау қажет. Бұл жеткілікті. Бүкіл әлем осылай өмір сүреді. Бірақ сауда жасап, өзара тиімді қарым-қатынаста болу үшін Кедендік одақ кезінде біз жасаған өкілеттіктерді Мәскеуге берудің қажеті жоқ. Біз Ресейдің Кеден кодексін қабылдадық, нәтижесінде орташа өлшенген кедендік мөлшерлеме үш есе өсті, оның бізде тек 7 пайызы ғана пайда әкеледі.

Ал Украинаға келсек, бұл халықаралық құқық бұзу екені анық. Бұл қақтығыста мен украиндықтарды қолдаймын.