Өзбекстанда Конституцияға өзгерістер мен толықтырулар енгізу бойынша референдум өтті

Өзбектер Конституцияға өзгертулер енгізуге дауыс беруге келгендер «иә» немесе «жоқ» деп жазулары керек.

Бүгін, 30 сәуірде Өзбекстанда Конституцияға өзгерістер мен толықтырулар енгізу бойынша референдум өтіп жатыр. Anadolu жазғандай, жалпыхалықтық дауыс беруге арналған бюллетеньде бір ғана сұрақ бар: «Сіз «Өзбекстан Республикасының Конституциясы туралы» Өзбекстан Республикасының Конституциялық заңын қабылдайсыз ба?» Оған «иә» немесе «жоқ»  деп жауап беруіңіз керек.

Биліктің мәліметінше, 11 мыңнан астам сайлау учаскесі дауыс беру үшін ашық, онда тіркелген 21 миллионнан астам сайлаушы күтуде. Басқа 39 елде тұратын азаматтар да дауыс беруді күтуде, онда 55 сайлау учаскесі құрылған.

Атап өтейік, Конституцияға енгізілетін өзгерістер жобасы «Бұл менің Конституциям» порталында 2022 жылдың 25 маусымында екі тілде жарияланған. Бірінші нұсқада Қарақалпақстанның егемендік мәртебесін алып тастау және соның нәтижесінде оның республика құрамынан шығу құқығын алып тастау туралы шешім қабылданды. Қарақалпақтар бұған қарсы болып, көшелерде жаппай наразылықтар ұйымдастырды. Мұның бәрі наразылық білдірушілерді елеулі түрде басумен аяқталды. Ресми түрде билік ондаған қаза тапқан, жүздеген жараланған және ұсталғандар бар деген мәлімет берді.

Бірақ, сайып келгенде, жобадан Қарақалпақстан туралы осы ереже алынып тасталды. 2023 жылғы 10 наурызда Өзбекстан Парламентінің Заң шығару (төменгі) палатасы «Өзбекстан Республикасының Конституциясы туралы» жаңа конституциялық заң жобасын мақұлдап, республика конституциясына өзгерістер мен толықтырулар енгізу бойынша референдумды 30 сәуірге белгілеу туралы шешім қабылдады.

Референдум нәтижесінде Конституцияның жаңа редакциясына 27 жаңа бап қосылса, 128 баптың 91-іне өзгертулер мен толықтырулар енгізіледі. Конституцияда Өзбекстанның зайырлы және құқықтық мемлекеттігіне қоса әлеуметтік мемлекет болып жарияланған. Құжатта мемлекеттің әлеуметтік міндеттемелерін үш есеге арттыру қарастырылып, «адам құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз ету мемлекеттің ең жоғары мақсатына айналады» деген норма белгіленген. Сондай-ақ Сенат мүшелерінің санын 100-ден 65-ке дейін қысқарту қарастырылған.

Сонымен қатар Конституцияның жаңа редакциясында Қарақалпақстан Автономиялық Республикасының мәртебесін өзгерту көзделмеген. Бірақ сарапшылардың айтуынша, жаңа конституция референдум өткізуге бастамашы болған Өзбекстанның қазіргі президентін қайта сайлауға жол ашады. Дегенмен, жаңа редакция аясында ел басшысының бірқатар міндеттері мен өкілеттіктері парламентке беріліп, президенттік мерзімі 5 жылдан 7 жылға дейін ұзартылады.