Әнипа Назарбаеваның контрабандалық синдикаты: Қытайдан келетін тауарлар қалай «сәтті бизнеске» айналды

Қазақстаның бұрынғы президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қарындасы Әнипа Назарбаеваның компаниясы Қытайдан Қазақстанға аса ірі көлемде контрабандалық тауар әкелумен айналысқан. Қаржы мониторингі агенттігінің қызметкерлері сотқа дейінгі тергеу амалдарын жүргізуде.

Orda.kz редакциясы мемлекеттік шекара арқылы халық тұтынатын тауарларды рұқсатсыз тасымалдады деген күдікке ілінген «TDA Companies Group» ЖШС кімге тиесілі екенін анықтауды жөн көрді.

Белгілі болғандай, Қытайдан заңсыз тасымалданған тауардың жалпы құны 585 миллион теңгеден астам болса, оның 125 миллионы салық болып отыр. Біздің дереккөздің хабарлауынша, компания директоры, Елбасының қарындасының бизнес серіктесі Әли Қылышпаев сот шешімімен қамауға алынды. Оған «экономикалық контрабанда» бабы бойынша айып тағылды.

Әнипа Назарбаева мен оның іскер серіктесі қалай көлік компаниясының иесі болды?

Серіктестіктегі барлық операциялық жұмыстарды Қылышпаев атқарды. Алайда, ол өзінің қызметтік міндетіне жарты жыл бұрын – өткен жылдың тамыз айында кіріскен. Бұған дейін оны аз уақыт Ризаев Агил Тофик Оғлы басқарған.

Компания 2014 жылдың қыркүйегінде тіркеліп, құрылтайшысы болып Әлімжан Оразғали тағайындалды. Біздегі мәлімет бойынша, қазір ол Алматыдағы жоғары оқу орындарының бірінде заңгер болып жұмыс істейді. Ол кезде серіктестік «Жанәлім» деп аталды. 2016 жылдың соңында ұйым Людмила Терещенкоға сатылып, Қарағандыда тіркелді.

Екі жылдан кейін ЖШС жаңа иелері – Әнипа Назарбаева мен Әли Қылышпаев болды. Мәміледен бірнеше күн бұрын компанияның жарғылық капиталы өзгерді. Жаңа иелеріне байланысты ЖШС-ның аты да, заңды мекенжайы да өзгерді. «TDA» ЖШС компаниялар тобы Алматыға оралды. Кейін серіктестік Алматы облысының Қарасай ауданына қоныс аударды.

Әнипа Назарбаева мен оның іскер серіктесі өткен жылдың өзінде республикалық бюджетке 14 миллиард төлеген.

Әнипа Назарбаева мен оның бизнес серіктесі қалай тауар сататын компаниялардың иеленіп алды?

Әнипа Назарбаев пен Әли Қылышпаевтың тағы бір ортақ кәсіпорны – «TDA TRANSIT» ЖШС болған. Енді оның атауы басқаша – «CDM Plus» ЖШС және жаңа құрылтайшысы – Данияр Шынтеміров. Ұйым халық тұтынатын тауарлардың көтерме саудасымен айналысады.

ЖШС 2013 жылдың мамыр айында Дәурен Исеновке тіркелген. Бірнеше айдан кейін TDA TRANSIT-тің жаңа құрылтайшылары – Әнипа Назарбаева мен Әли Кылышпаев пайда болды. Алайда Дәурен Исенов директор қызметін жалғастырды. Бастапқыда компания Алматы қаласында орналасса, кейін оның заңды мекенжайы Алматы облысы Шолаққарғалы ауылы болып өзгертілді. 2017 жылдың наурыз айының соңында ЖШС Данияр Шынтеміровтің қарамағында болды.

Біраз уақыттан кейін Әнипа Назарбаева мен Әли Қылышпаев осыған ұқсас басқа компанияны ашты – TDA Almaty Transit. Сол Дәурен Исенов директор болып тағайындалды. Ұйым тауарлардың кең ассортименті бар көтерме саудамен де айналысады. Ашық деректерге сүйенсек, оның тұсында ұйым Қазақстанға өнеркәсіптік және тұрмыстық өнімдерге арналған қағаз қаптамаларды импорттаған. Қораптарды HORGAS GONGZHENG TRADE компаниясы шығарған. Жаңа директоры Құралай Сіргібаеваның тұсында компания Қазақстанға HORGAS GONGZHENG TRADE шығарған сәндік косметиканы әкелгені туралы болжау қиын емес.

2018 жылдың наурыз айында компанияның құрылтайшысы өзгерді – Виталий Шаров, кейіннен директор болып Ризаев Агил Тофик Оглы тағайындалды. Соңғысы, үш жылдан кейін, Елбасының қарындасы мен Әли Қылышпаевтан басқа ЖШС-нің басқарушысы болды. Енді «ТДА Алматы транзитіне» тағы да Шаров жетекшілік етеді.

Туыстық байланыстар

Бұл Әли Қылышпаев жұмыс істеген жалғыз көлік компаниясы емес. Екі жыл бойы ол «Қазақстан Қытай Логистика Компаниясы» деген танымал компанияны басқарды. Кейінірек оны белгілі бір Антон Шуляр сатып алды. Бірақ ұйым көлік қызметін көрсетудің орнына қазір тұтыну тауарларының көтерме саудасымен айналысады.

Қылышпаевтың отбасылық байланыстарына тоқталған жөн. «ПАРАГРАФ» ақпараттық жүйесі порталында көрсетілгендей, оның әпкесі Әлия Қылышпаева Алматы облысы Талғар ауданында нотариус болып жұмыс істейді. Ал оның жұбайы Әлемжан Таиповтың артында бірнеше компания тұр. Соның бірі – «ҚазТаможСервис». Компания Қылышпаевтың күйеу баласы Әнипа Назарбаевамен біріккен ұйымды басқарғанға дейін бірнеше ай бұрын пайда болды.

Таиповтың серіктестігі өзінің қатал әдет-ғұрпымен танымал Алматы облысының Пенжім ауылында орналасқан. Ол 2021 жылдың маусымында тіркелген. Негізгі мамандануы – азық-түлік емес, тауарларды сақтау. Дегенмен, басқа ақпарат ашық дереккөздерде бар: ЖШС қызметкерлері Қытай – Орталық Азия және Қытай – Еуропа бағытында көліктік-экспедиторлық қызмет көрсетеді. HeadHunter жұмыс іздеу қызметінің сайтында «ҚазТаможСервис» Қазақстанға жүктерді теміржол және автомобиль көлігімен жеткізеді және ҚТЖ – Жүк тасымалы бойынша экспедитор қызметін атқарады. Сонымен қатар брокерлік және кедендік қызметтерді көрсетеді деп жазылған. Жоғарыда аталған қызмет түрлерінен басқа, «ҚазТаможСервис» «Қорғас – Шығыс қақпасы» арнайы экономикалық аймағының да қатысушысы болып табылады.

Алты айлық жұмыс барысында кәсіпорын бюджетке салық ретінде 34 миллион теңгеден астам ақша төлеген.

Бірақ Таиповтың екінші ЖШС «FLEXY PHARM» компаниясының ісі әлдеқайда қызықты. Қазір кәсіпорын анықталмаған өнім шығарумен айналысады. 2018 жылдың қарашасында ұйымның атауы басқаша болды – KHORGOS FLEXY LOGISTICS. Ол жүктерді өңдеуге мамандандырылған. Дегенмен, біз «KHORGOS» атауымен аттас халықаралық шекаралық ынтымақтастық орталығымен қалай байланысты екенін нақты білмейміз.

Шамалғандағы Әнипа Назарбаеваның резиденциясы

Елбасының қарындасы Әнипа Назарбаева жұртшылық пен БАҚ-тың назарына ешқашан іліккен емес. Оны Қазақстанның тұңғыш президентінің көпшіліктің көзінен таса ең жақын туысы деп санауға болады. Оны негізінен балалық және студенттік шақтағы суреттерден көруге болады.

Назарбаевтар отбасының көптеген өкілдері сияқты Елбасының қарындасы Шамалған ауылындағы үйге ие. Ол Панфилов көшесінің бойындағы Қазақстанның тұңғыш президентінің отбасылық үйіне қарама-қарсы орналасқан.

Қанды қаңтар оқиғасынан кейін Orda.kz редакциясы Әнипа Назарбаеваның зәулім үйін іздеуге шықты. Биіктігі үш метрлік қоршаудың артында оның мүлкін көру мүмкін болмады. Ал қауіпсіздік қызметі оны видеоға түсіруге тыйым салды.

Елден Назарбаев кланы кеткенімен, бизнесі қалды

Кейбір бұқаралық ақпарат құралдарының хабарлауынша, Назарбаевтар отбасы мүшелері Қазақстаннан кеткенімен, олардың республикадағы бизнесі әлі де табысты болып келеді.

Мәселен, «Алматы Стекло» ЖШС директоры Әзім Абдуллаев 2016 жылы зауыт ашылғаннан кейін бірден Елбасының інісімен табысын бөлісуге мәжбүр болды. Болат Назарбаев кәсіпорынның негізін қалаушылардың бірі. Қазір зауытқа басқалар да қызығушылық танытуда. Қызметкерлер жаңа құрылтайшының келуімен «компания сатылады, банкротқа ұшырайды немесе белгісіз себептермен жабылады» деп қорқады. Содан кейін олардың барлығы жұмыссыз қалады.

Бірақ трансұлттық топ құрамында контрабанда жасағаны үшін 14 жылға сотталған Есбол Жапбасовтың туыстары Самал атты айғырдың кесірінен кәсіпкердің түрмеге түсуіне Болат Назарбаев «көмектесті» деп есептейді. Әділхан Шынтасовтың айтуынша, ҰҚК қызметкерлері оның туысы Есбол Жапбасов жылқыны Болат Назарбаевқа беруден бас тартқан соң, оның үстінен тергеу жүргізген. Алматы облысы, Беріктас ауылында өткен бәйгеден кейін Елбасының інісіне жылқы ұнап қалған.

Елбасының кенже қызы Әлия Назарбаева ҚТЖ-да сатылған әрбір теміржол билеті үшін комиссия, сондай-ақ «Қазақтелеком» қызметін төлем терминалдары арқылы төлегені үшін пайызын алуды жалғастыруда.

Сонымен қатар, «Instant Payments» ЖШС агрегаторлық компаниялар үшін сатылған әрбір онлайн билет үшін комиссияны көтеру туралы шешім қабылдады.