Мұнай алпауыттары Қашаған дауына қатысты арбитражда жеңіске жетті

Қашаған мұнай-газ кен орнын пайдаланатын мұнай компаниялары Қазақстан үкіметімен миллиардтаған долларлық дауларда арбитраждың екі қолайлы шешіміне ие болды. Олар экологиялық айыппұлдар мен салықтық шағымдарға қатысты, деп хабарлайды Orda.kz Bloomberg агенттігіне сілтеме жасап.

Ешбір шешім жалғасып жатқан арбитраждық процесті тоқтатпайды, бірақ дереккөздер бұл компаниялардың Қазақстан үкіметімен даудағы ұстанымын күшейтеді дейді.

Төрелік сот Eni SpA, Shell Plc, Exxon Mobil Corp және TotalEnergies SE  сияқты мұнай алпауыттарының өтінішін қанағаттандырды.

Бұл мәселе түпкілікті қаралмайынша, Қазақстан кен орнында күкірт сақтауына байланысты бес миллиард доллар көлемінде айыппұл өндіріп алмауында жатыр, деп жазады басылым өз дереккөздеріне сілтеме жасап. Алайда, сот айыппұл салу фактісін дауламады.

«Сонымен қатар, бөлек төрелік талқылау аясында Қашағандағы серіктестер Қазақстанның салық органдарына мұнай өндіруден түскен пайданың үлесін тексеруге тыйым салатын шешімге қол жеткізді. Компаниялар кен орнымен байланысты коммерциялық келісімдерді келісімшарттың екінші тарапы ғана тексере алады деп уәж айтты, деп жазады Bloomberg.

Орталық Азиядағы ең ірі мұнай өндіруші екі жыл бұрын Қашағандағы серіктестерін экологиялық стандарттарды бұзды деп айыптаған сәттен бастап тараптар бұл мәселені шешуге бірнеше рет тырысты және бұл процесс жалғасуда. Бұл ретте Қазақстанның жалпы талаптары, оның ішінде жоғалған пайда мен кен орындарын пайдалану шығындары бойынша даулы шегерімдер 160 миллиард доллардан асып кетті.

Қашағандағы серіктестер арбитраждық процеске қоса, Қазақстан Жоғарғы Сотына аталған нысандағы күкірттің артық сақталуы мен суды тазартуға және эмиссияға қатысты басқа да болжамды бұзушылықтар туралы апелляциялық соттың үкімет пайдасына бұрын шығарған шешіміне шағымданды. Айыптауларды жоққа шығаратын кеніш операторы бұған дейін экологиялық талаптарға қатысты төменгі соттағы дауды жеңіп алған болатын.

2024 жылы Қашаған мұнай кен орнын игеріп жатқан NCOC консорциумындағы шетелдік инвесторлар Қазақстан билігімен бес миллиард доллар көлемінде айыппұл салу жөнінде келіссөздерді қайта бастағанын жазғанбыз. Қазақстан NCOC-тан 2023 жылы табиғатты қорғау заңнамасын он рет өрескел бұзғаны үшін осы соманы талап еткен.

Каспий теңізінің солтүстік бөлігінде орналасқан Қашаған кен орны соңғы онжылдықтардағы ең ірі мұнай кен орындарының бірі. Оның қоры шамамен 75-тен 45 шақырым, ал қоры 36,6 миллиард баррель мұнай мен триллион текше метр табиғи газға бағаланады.