Монополияға байланысты көмір бағасы жылдан жылға көтеріліп бара жатыр

Билік өзара мәміле жасады деп күдіктеніп, делдалдардың жолын жаппқысы келеді, деп хабарлайды Orda.kz EnergyProm-ға сілтеме жасай отырып.

Қазақстанда тас көмірдің бағасы өсуін жалғастырды: Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2025 жылдың екінші тоқсанында көмір тоннасы өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 9,7% -ға қымбаттады. Осымен трт жыл қатарынан екінші тоқсанда көмір қымбаттап отыр. Өткен жылдары өсім 9-дан 13% -ға дейін болды.

«Бұл ретте көмір бойынша жылдық инфляция бәсеңдей бастады: егер 2024 жылғы шілдеде ол 10,3% болса, 2025 жылғы шілдеге қарай 7,9% -ға дейін төмендеді. Дегенмен, 2020 жылдың сәуірінен 2025 жылдың сәуіріне дейін бір тоннасының бағасы 12,7-ден 18,7 мың теңгеге дейін - 47,4% -ға өсті» деп жазылған есепте.

Өңірлер арасындағы айырмашылық елеулі. Сәуірде Павлодарда көмір тоннасына 15,8 мың теңгеден (жеткізуді есептемегенде), ал Алматыда - 19 мың теңгеден, ал Қонаевта - 22 мың теңгеге дейін сатылды. Тіпті «Қаражыра»  жанында орналасқан Семей мен Өскеменде де баға 16 мыңнан асты. Шығыс Қазақстанның ауылдық аудандарында көмір жеткізуді есептемегенде тоннасына 23 мыңға дейін қымбаттады.

 Бағаның өсуі жағдайында Монополияға қарсы агенттік көмір алыптары - «Қаражыра» мен «Богатырь Көмірді» екі жыл бойы соттасты. Компаниялар тергеуге тосқауыл қоюға тырысты, бірақ 2025 жылдың жазында Жоғарғы Сот ҚР Бәскелестікті қорғау және дамыту агенттігі жағына шығып, тексерушілердің монополияға қарсы аудитті бастау құқығын таныды. Енді тергеушілер көмірдің шынымен де монополиялық жоғары бағамен сатылғанын анықтайтын болады.

 «Қаражыра» АҚ Абай облысындағы коммуналдық-тұрмыстық қажеттіліктер үшін басым көмір жеткізуші болып танылды, ал «Богатырь Көмір» ЖЭО үшін көтерме жеткізілімдер нарығының 70% -ға жуығын бақылайды. 

Бәскелестікті қорғау және дамыту агенттігі көмір сатудың қолданыстағы схемасы делдалдарға бағаны 100% -ға дейін айналдыруға мүмкіндік береді. Ведомство коммуналдық-тұрмыстық көмірдің кем дегенде 80% -ы тікелей тауар биржалары арқылы, жасырын аффилиирленген сатып алушыларсыз сатылуы тиіс деп талап етеді. Әзірге бұл талап еленбейді - сату 2023 жылдың деңгейінде қалды.