Құрылтай депутаттары ақырын басып, анық айтатын болды

«Құрылтай және оның депутаттарының мәртебесі туралы» Конституциялық заңда депутаттық этикаға арнайы тарау арналған. Құжатта депутат мінез-құлқы ресми отырыста ғана емес, жұмыс бабындағы кез келген әрекетте саяси мәдениет пен заң талабына сай болуы керек екені көрсетілген, деп хабарлайды Orda.kz.      

Құрылтай депутаттарына қатысты жаңа этика ережесі олардың дауыс беріп, заң қабылдауына жол ашып қана қоймай, ендігі жерде қалай сөйлеп, қалай пікір таластыратынын да қатаң реттейтін болады.

Ең бастысы жалған немесе тексерілмеген ақпаратқа қатысты талап. Депутат өз сөзінде нақты дерек пен дәйекке сүйенуі тиіс.

Дезинформация таратуға, қоғамдық пікірді адастыратын мәлімет айтуға, азаматтың абыройы мен іскерлік беделіне нұқсан келтіретін сөз қолдануға тыйым салынады.

Депутат ел мүддесін қорғауға, заңды құрметтеуге және өз әрекетімен Құрылтайдың беделіне нұқсан келтірмеуі тиіс. Жоба авторлары депутаттың сөзі жеке пікір емес, мемлекеттік институттың салмағын арқалайтын саяси жауапкершілік екенін аңғартып отыр.

Заң жобасы қабылданса Құрылтайдағы пікірталас бұрынғыдай саяси текетірес алаңы емес, тәртіппен шектелген парламенттік мінберге айналмақ.

Депутат өткір сөйлей алады. Бірақ дәлелсіз айып, балағат, жалған дерек пен айқай саяси ұпай жинаудың құралы болмауы тиіс. 

Сонымен қатар Құрылтай депутаттары қалай жазаланатыны айтылды. Құрылтай — Парламенттің орнына келетін жаңа жоғары өкілді орган.

Сонымен Құрылтай депутаттарына келесілерге тыйым салынады:

• өзге ақылы қызметтерді атқаруға (оқытушылық, ғылыми және шығармашылық қызметтен басқа);
• кәсіпкерлікпен айналысуға;
•  коммерциялық ұйымдардың басқару органдарына кіруге.

Құрылтай депутаттарына арнайы жаза қарастырылған:

• Себепсіз үш реттен артық отырысқа қатыспаса сол күнгі жалақысынан айырылады; 
• Дауыс беру құқығын басқаға бергені үшін бір күндік жалақы төленбейді; 
• Ал мұндай әрекет қайталанса бір айлық жалақысынан да қағылады.

Құрылтай депутатының өкілеттігі:

• заң қабылдайды;
• соғыс пен бейбітшілік мәселелерін шешеді;
• вице-президентті, премьер-министрді, Конституциялық сот судьяларын, Орталық сайлау комиссиясы мен Жоғары аудиторлық палатаның мүшелерін тағайындауға келісім береді;
• Жоғарғы сот судьяларын сайлап, Үкіметке сенімсіздік вотумын білдіре алады.

Оқи отырыңыз:

• Ұлттық құрылтай 100 жылдан кейін Қызылордада өтеді
• Құрылтай: Депутаттарға қойылатын талаптар қандай болады
• Тоқаев үкіметті сынға алып, кадрлық шешім қабылдауға уәде берді