Көлік астына түсеміз: Қарағандыда тұрғындары зауыт құрылысына қарсы

Курьяновка – бұл Қарағанды қаласының ішіндегі жеке үйлер орналасқан ауыл. 17 желтоқсанға медициналық қалдықтарды жою зауытының ашылуына қатысты қоғамдық тыңдаулар белгіленгені туралы хабар тараған соң, көшеге ондаған тұрғын шықты, деп хабарлайды Orda.kz.

2020 жылдан бері жергілікті тұрғындар біресе бір зауытпен, біресе екінші зауытпен күресіп келе жатыр. Бір жыл бойы ЖЭО-нан ауылға ескі күл үйіндісінен түтін тарап, кейін жаңа зауыт салынбақ. Тұрғындар бір жыл бойы күресіп, өз үйлерінің жанынан күл үйіндісін ашпауға қол жеткізді. Кейін ауыл арқылы жүк көліктерін жүргізген Қазферрит зауытымен күресті. Енді ауыл тұрғындары үшін жаңа қауіп пайда болды.

«Бір жағынан күл үйіндісі, екінші жағынан көмір қоймалары, үшінші жағынан полигон, төртінші жағынан – тек мәйіттерді жағатын жер ғана жетіспей тұр! Айналамыз– шынымен табиғи апат! Веснянка өзеніне айына бір-екі рет кәріз жүйесі құйылады, жаман иіс шығып, сол суды ішкен сиырлар ауруға шалдығатын. Шешіледі деді, бірақ шешілген жоқ! Әлі  ағып жатыр. Ал қазір қоқыс жағатын зауыт! Иісі болмайды дейді, бірақ болады! Мұнда ешкім нормаларды сақтамайды! Біз бұны қанша жыл естіп келеміз!», –   деп ашуланады жергілікті белсенді Евгений Медведев. 

«Көліктің астына түссек те, соны салуға рұқсат бермейміз!»,
 жергілікті Мунир Хасанов қосады.

«Егер тек  бір ғана зауыт салып жатса, ал қалғандары болмаса, мен үндемей қалар едім. Енді тағы зауыт қосылады! Бізге тәжірибе өткізетін қоянбыз ба?»,
 Курьяновка тұрғыны Сайлаубек Маяузов ашуланды.

Астанадан кәсіпкер келіп,  Қазақстанда бұрын  болмаған экологиялық технологияларды саламын дейді.

«Мен сізге 100 % айтамын: түтін сіздің үйіңіздегі пешінен шығатын түтіннен бірнеше есе аз болады!»,дейді «Алтын жаға» ЖШС директоры Мейрам Қазымов.

— Онда қала орталығына неге салмайсыз? — сұрады тұрғындар.

— Заң бойынша қала сыртында болуы тиіс.

— Ескі қаланың ауданы бар, сол жерде тұрғызыңыз! Неліктен бәрі Курьяновкаға салынып жатыр?! Бізге ертегілеріңізді айтпай-ақ қойыңыздар. Пластмасса өртенеді және ешқандай зиян болмай ма, сонда? Бұл геноцид па не? Біздің көзімізді жойғысы келе ме?

 Кәсіпкер экология нормаларын шынымен қадағалайтын дамыған елдердің тәжірибесін қабылдағысы келетінін айтты. Бір жыл бұрын мен Оңтүстік Қытайға, медициналық қалдықтарды кәдеге жарату зауытына бардым.

«Бізде жоқ технология қолданылады. Технология дегеніміз не: бұл пеште екі қазандық, екі жану деңгейі бар. Бірінші деңгей-медициналық қоқыс жағылады. Екінші деңгей – жоғары температурада – 100 000 градус – осы қоқыстан шыққан барлық заттарды күйдіреді. Көміртегі тотығы, ол барлық пайдаланылған газды толығымен күйдіреді. Үшінші кезеңде  иісті кетіретін сүзгілер бар. Осылайша, пеште турбулентті процесс, көміртегі тотығы және т. б. бар, ал шығарындылар таза», дейді Мейрам Қазымов.

Кәсіпкер осындай пешті сатып алып, айналадағы зауыттардың бірінде үй-жай жалдады. Оның жоспарлары - пештің тиімді және қауіпсіз екенін дәлелдеу және кейін мұндай пештерді бүкіл елге жеткізу. Мейрам Қазымов тұрғындарға көрсету үшін,  кәдімгі қоқыс – картон мен сөмкелерді өртеп жіберді. Бірақ құбырдан көк түтін шығып кәсіпкердің айтқаны болмай қалды. Тұрғындардың өзі ондайды күтпеді.

«Ол бізді тазартуда 95 % - ы шығарындылар болмайтынына сендірді. Міне, көрдік. Таза картон мен бос сөмкелер өртенді. Егер пластик үнемі жанып тұрса, пеш бітеліп қалады ғой. Дәл осы сарайдың артында біздің көкөніс бақшаларымыз тұр!», ауыл тұрғыны Ирина Фоменко ашуланды.

«Елестетіп көріңізші, егер мерзімі өткен дәрі-дәрмектер тоннамен өртеніп және мұның бәрі тәулік бойы жұмыс істейтін болса! Осы ауамен дем алатын дені сау адам да ауыра бастайды! Жаңа Қазақстан осы ма? Астанадан  келіп, Қарағандыда салады. Халықты уландыратын болса,  біз таңдаған ауданнан бізге басқа үй берсін!», дейді Наталья Файбер

Кәсіпкердің бірде-бір рұқсаты жоқ, тіпті оны орнатқан пеші заңсыз болып шықты.

«Инсинератор пеші орнатылғаны өрескел бұзушылық. Яғни, рұқсат құжаттары жоқ. Жоба мемлекеттік экологиялық сараптамадан өткен жоқ. Қорытындының жоқтығының өзі заңнаманы бұзу. Тоқтата тұру, жабылу және әкімшілік айыппұл салу қаупі бар. Тоқтатып, бұл материалдарды сотқа беру керек, сот қазірдің өзінде шешеді»,деп Қарағанды облысы экология департаментінің мемлекеттік экологиялық инспекторы Дамир Рамаев жауап берді.

Тексерісті бастау үшін департаментке тұрғындардан жазбаша шағым қажет. Бұл тексеріске құқықтық статистика органдары рұқсат беруі керек.

Қарағанды облысының Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасында «Алтын жаға» ЖШС басшылығына әлі рұқсат берілмегені туралы жауап берілді. Курьяновскийдің тұрғындары зауыт құрылысына қарсы мыңға жуық қол жинады.