Қазақстанның ең бай мұнайшылары: олар кімдер және несімен белгілі?

8 мамырда қазақстандық Forbes өз рейтингісінің жаңартылған нұсқасын жариялады. Сарапшы Нұрлан Жұмағұлов тізімге енген кәсіпкерлердің қайсысының мұнай саласына қатысы бар екенін тексерді, деп хабарлайды Orda.kz.

Өзінің телеграм-арнасында Energy Monitor қоғамдық қорының директоры Қазақстанның ең бай бизнесмендері бір жылда өз байлықтарын жалпы алғанда 11 млрд долларға арттырғанын атап өткен. Бұны елдің мемлекеттік қарызымен салыстыруға болады. Тізімдегі 75 адамның 18-і мұнай-газ саласына қатысты.

Олардың ішіндегі ең атақты - бірінші президенттің күйеу баласы Тимур Құлыбаев. 2025 жылғы Forbes рейтингісінде ол төртінші орында. Оның байлығы жылына 300 млн-ға ұлғайып, 5,3 млрд доллар болды. Құлыбаевтың мұнай-газ саласындағы басты активтері - «Каспий Мұнай», «Алмэкс Плюс», «Кристалл Менеджмент». Ол сондай-ақ QazaqOil және SinoOil автожанармай құю желілеріндегі үлестерге ие, «ҚазҚұрылысСервис» мұнай сервисі компаниясын бақылайды, Атыраудағы «РТИ-АМӨЗ» және «Сұйытылған мұнай газын сақтау паркі» компанияларындағы үлестерге ие.

Тоғызыншы орында - 980 млн доллармен Рашид Сәрсенов. Оның активтерінің арасында Helios АЖС желісі, «Нефтехим LTD» ЖШС, сондай-ақ KCOI кеме жасау кешенінің жартысы бар. Қазір Сәрсеновтер отбасы Қашағанда фракциялық сұйытылған газ қондырғысын салуда.

18-орынды Дінмұхамет Ыдырысов иеленді (563 млн доллар).

«Ыдырысов» Ақтөбе мұнай жабдықтары зауыты» АҚ акционерлері құрамынан 2024 жылдың соңында шығып, оның 58,3% -на иелік етті. «Үшқую» АҚ мұнай-газ компаниясында үлесі бар (23% Қайрат Шәріпбаевқа тиесілі)», - деп еске салады сарапшы. 

Forbes тізімінде 22-орында МТҚК және КИНГ, «Болашақ-Атырау», COC және «Novus-Bolashak» ірі мұнай сервистік компанияларының үлесіне ие Сергей Кан тұр. Алғашқы екеуі жобалаумен айналысады, үшіншісі - қызметкерлерді жалдаумен айналысады, төртіншісі танкерлерді жалға алуға жауап береді, ал «Novus-Bolashak» Теңізде іске қосу-жөндеу жұмыстарын жүргізеді. Бір жыл ішінде Қанның байлығы 170 млн долларға өсіп, 292 млн долларға жетті.

«23-орында Кеңес Рақышев - 435 млн долларымен. Боранкөл (Анатолий Стати ГӨЗ құрылысын аяқтайды), Сарыбұлақ («Құмкөл Транс Сервис»), Тастөбе (Nomad West Oil) кен орындары. 25-ші тұрған Данияр Әбілғазин - 400 млн доллар. ЖҚС-дағы үлестер: QazaqOil, SinoOil, Gas Energy. PTC Holding-тегі үлесі (мұнай өнімдері бойынша теміржол цистерналарының ірі операторы). 27-ші орында ағайынды Фаррух пен Сухраб Махмудовтар - 380 млн-нан, олардың мұнайсервистік холдингі «АқсайГазСервис» Қарашығанақ пен Қашағанға жұмыс істейді.

Ең бай бизнесмендер тізіміне сондай-ақ Еркін Тәтішев (30-орын, 368 млн доллар, KazPetrol Group және Tumar Petrol мұнай-газ жобалары), Сейітжановтар отбасы (31-орын, 365 млн доллар, «Саутс-Ойл» ЖШС, Smart-Oil бұрғылау компаниясы, Қазақстанның оңтүстігіндегі тақтатас мұнайы), Бахаридин Әблазимов (36-орын, 295 млн доллар, «ҚазАзотты» бақылайды және «Матен Петролеум» мұнай өндіру компаниясында аз үлеске ие).

41-орында Айдан Кәрібжанов (278 млн доллар) тұр, ол, талдаушының айтуынша, Тимур Құлыбаевпен байланысты болуы мүмкін.

«Кәрібжанов Теңіз-Сервисіндегі 51% үлесті бақылайды, ол арқылы Теңіз БӨП үшін МАТРАГ (жаңа теңіз порты) жобасы іске асырылды. Шетелдік дереккөздер «Теңіз-Сервистегі» 51% үлестің соңғы бенефициары Тимур Құлыбаев екенін хабарлады. Кәрібжановтың IQ-Solution (мұнай-газ саласындағы IT-компания) үлесі де бар және Боранкөл ГӨЗ-де газ процессингін жоспарлайтын Lucent Petroleum мұнай-газ компаниясындағы үлесін бақылайды» деп жазды Жұмағұлов. 

Forbes тізімінің екінші жартысында да мұнайшылар жеткілікті. Олар: Яков Цхай (43-орын, 236 млн доллар, KazPetroDrilling бұрғылау холдингіне қатысу), Марат Сәрсенов (48-орын, 213 млн доллар, «Исткомтранс» тасымалдау операторы), Ибрагим Ақдрашев (52-орын, 184 млн доллар, Қанат Көпбаев (53-орын, 184 млн доллар, KUSTO Group арқылы мұнай-газ кен орындарында үлесі бар, Compass АЖҚС желісін бақылайды).

Қаныбековтер (95 млн доллар) мен Қаппаровтар (94 млн) 71 және 72 орындарды иеленеді. Қаныбековтер шымкенттік «Саутс-Ойл» жобасының 39% -ын бақылайды және мұнайшыларға қызмет көрсететін «Евро-Азия Эйр» авиакомпаниясына иелік етеді. Қаппаровтар «ЕР САЙ Каспиан Контракторда» үлеске ие және «Green Production» ЖШС мұнай өндіруді бақылайды.

Еліміздің ең бай мұнайшыларының тізімін Серік Қонақбаев аяқтайды (73-орын, 93 млн доллар). Оның «SSM Oil» ЖШС және «ARK Petroleum» ЖШС мұнай-газ кен орындарында үлестері бар.

«Жаңартылған тізімде өткен жылғы мұнайшы-қатысушылар жоқ: Сағат Түгелбаев, Шыңғыс Бердіғожин және Төлеген Балғымбаев», - деп атап өтті сарапшы. 

Қазақстанның ең бай бизнесмендерінің жаңартылған рейтингіне кімнің кіргені туралы сілтемеден оқуға болады.